InnerWeb
Przejdź do treści

IEC 62443: wymagania wobec dostawców systemów OT

Art. 21 dyrektywy NIS2 wymienia bezpieczeństwo łańcucha dostaw wśród środków zarządzania ryzykiem, ale nie mówi, czego żądać od integratora sterowników czy dostawcy SCADA. Seria IEC 62443 daje gotowy słownik wymagań: część 2-4 dla usługodawców, 4-1 dla procesu wytwarzania produktu, 4-2 dla komponentów. Ten poradnik pokazuje, jak zamienić ją na zapisy zapytania ofertowego i dowody, które pokażesz audytorowi.

7
wymagań podstawowych FR1–FR7 w IEC 62443-3-3
SL 1–4
poziomy bezpieczeństwa dla stref i komponentów
3 IV 2028
pierwszy audyt podmiotu kluczowego i najwcześniejsze kary

Skąd bierze się obowiązek oceny dostawców OT

Dyrektywa (UE) 2022/2555 w art. 21 wskazuje, że środki zarządzania ryzykiem obejmują bezpieczeństwo łańcucha dostaw, w tym relacje z bezpośrednimi dostawcami i usługodawcami. Polska wdrożyła ją ustawą z 23 stycznia 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 252), która obowiązuje od 3 kwietnia 2026 r. Obowiązki z rozdziału 3, czyli system zarządzania bezpieczeństwem informacji, dokumentacja i procedury incydentowe, podmioty objęte ustawą w dniu jej wejścia w życie realizują do 3 kwietnia 2027 r. Kary pieniężne co do zasady można nakładać dopiero od 3 kwietnia 2028 r., ale pierwszy audyt podmiotu kluczowego przypada na ten sam termin, więc dowody trzeba zbierać od teraz.

W zakładzie przemysłowym łańcuch dostaw ICT to nie tylko dostawca poczty i chmury. To także integrator, który zaprogramował sterowniki, serwisant systemu SCADA z dostępem zdalnym, producent falowników i brama IIoT zamontowana przy linii. Nasz punkt widzenia jest taki: jeśli ktoś może zmienić nastawy procesu, jego bezpieczeństwo jest elementem Twojego bezpieczeństwa.

Co daje seria IEC 62443 i czego nie daje

IEC 62443 to seria norm dobrowolnych, rozwijana przez ISA i IEC, dotycząca cyberbezpieczeństwa przemysłowych systemów automatyki i sterowania. Według karty regulacyjnej InnerWeb aktualne edycje to m.in. 2-1 z 2024 r., 2-4 i 3-3 z 2018 i 2013 r. oraz 4-1 i 4-2 z 2018 r. Norma nie jest przepisem prawa, więc niespełnienie jej nie jest naruszeniem ustawy. Audytor NIS2 może jednak ocenić brak wymagań wobec dostawców OT jako brak adekwatnych środków, a seria jest powszechnie uznanym punktem odniesienia.

Ważne ograniczenie: certyfikat albo deklaracja zgodności z IEC 62443 nie oznacza zgodności z NIS2 ani z ustawą o KSC. Wspiera spełnienie wymogu i dostarcza dowodu do audytu, ale nie zastępuje własnej oceny ryzyka właściciela instalacji. Traktuj normę jako język wymagań, a nie świadectwo.

Trzy części, trzy adresaci

Część 2-4 opisuje wymagania wobec dostawców usług: integratorów i serwisantów, którzy projektują, wdrażają i utrzymują rozwiązania automatyki. Część 4-1 dotyczy bezpiecznego cyklu rozwoju produktu u jego wytwórcy. Część 4-2 podaje wymagania techniczne dla komponentów, takich jak sterowniki, urządzenia sieciowe i oprogramowanie hosta.

Wymagania systemowe 3-3 i poziomy SL

Część 3-3 opisuje wymagania systemowe oparte na siedmiu wymaganiach podstawowych FR1–FR7: identyfikacja i uwierzytelnianie, kontrola użycia, integralność systemu, poufność danych, ograniczony przepływ danych, szybka reakcja na zdarzenia i dostępność zasobów. Wymagania łączą się z poziomami bezpieczeństwa SL 1–4. To Ty, jako właściciel instalacji, wskazujesz docelowy poziom dla danej strefy na podstawie oceny ryzyka z części 3-2.

Przykładowe wagi kryteriów w karcie oceny integratora SCADA

Przykładowe wagi kryteriów w karcie oceny integratora SCADAWykres kołowy: 30 punktów za część 2-4, po 25 za 4-1 i 4-2, 20 za wdrożenie według 3-32-4 usługodawca: 30 punkty (30%)4-1 cykl rozwoju: 25 punkty (25%)4-2 komponenty: 25 punkty (25%)3-3 wdrożenie: 20 punkty (20%)100punkty2-4 usługodawca30 punkty (30%)4-1 cykl rozwoju25 punkty (25%)4-2 komponenty25 punkty (25%)3-3 wdrożenie20 punkty (20%)
Źródło: Kalkulacja przykładowa na założeniach z sekcji o dowodach do audytu

Część 2-4: czego żądać od integratora i serwisanta

Część 2-4 dotyczy zdolności organizacji dostawcy: jak zarządza projektem, dostępem, zmianami, poprawkami, kopiami zapasowymi i incydentami w trakcie realizacji i utrzymania. W zapytaniu ofertowym przekłada się to na konkretne zapisy, które można zweryfikować.

Poniższa lista nie jest cytatem z normy, tylko praktycznym zestawem pytań, który sprawdza się przy ocenie integratora.

  • Czy dostawca ma opisany program bezpieczeństwa dla usług OT i wskazaną osobę odpowiedzialną.
  • Jak zarządza kontami i dostępem zdalnym do Twoich systemów: konta imienne, uwierzytelnianie wieloskładnikowe, rejestr sesji.
  • Jak wprowadza zmiany w programach sterujących: kto zatwierdza, gdzie trzyma kopie, jak wygląda powrót do poprzedniej wersji.
  • Jak zarządza poprawkami i podatnościami w dostarczonych rozwiązaniach oraz w jakim czasie informuje o nich zakład.
  • Jak chroni dane i dokumentację projektową zakładu u siebie, w tym stacje inżynierskie i nośniki.
  • Jak szkoli swoich pracowników i podwykonawców oraz jak nadzoruje własnych poddostawców.
  • Jak zgłasza incydenty, które mogą dotknąć Twojego zakładu, i w jakim terminie.

Części 4-1 i 4-2: czego żądać od producenta produktu

Gdy kupujesz sterownik, bramę IIoT albo moduł SCADA, interesuje Cię nie integrator, lecz proces, w którym produkt powstał. Część 4-1 opisuje bezpieczny cykl rozwoju: zarządzanie wymaganiami bezpieczeństwa, projektowanie, testowanie, zarządzanie podatnościami i aktualizacjami przez cały okres życia produktu. Część 4-2 pokazuje, jakie funkcje techniczne powinien mieć komponent, aby mógł pracować na danym poziomie SL.

W praktyce poproś producenta o trzy rzeczy: opis procesu wytwórczego z dowodem audytu lub certyfikacji, deklarację poziomu SL komponentu z zakresem, którego dotyczy, oraz politykę ujawniania i łatania podatności z podanymi czasami reakcji. Brak takich dokumentów u dostawcy sterowników nie wyklucza zakupu, ale powinien podnieść ocenę ryzyka i uzasadniać środki kompensacyjne po Twojej stronie, na przykład segmentację sieci.

Jak czytać deklaracje

Sprawdź, czy deklaracja dotyczy produktu w konkretnej wersji, czy tylko organizacji. Certyfikat procesu 4-1 nie jest certyfikatem komponentu 4-2. Zapytaj też, co dostawca rozumie przez poziom SL, bo bywa on rozumiany jako możliwości, a nie jako konfiguracja wdrożona u Ciebie.

Jak zapisać to w zapytaniu i umowie

Najskuteczniejszy sposób to jedna załączona karta wymagań bezpieczeństwa, wspólna dla wszystkich zapytań OT. Wymagania dzielisz na obowiązkowe, punktowane i informacyjne. Obowiązkowe obejmują dostęp zdalny przez wskazany kanał, imienne konta, zgłoszenie incydentu w terminie zgodnym z Twoimi procedurami oraz prawo do audytu. Punktowane premiują certyfikat procesu 4-1, deklarację SL komponentów i udokumentowany program bezpieczeństwa 2-4.

Zapisy umowne łącz z wymaganiami NIS2: skoro podmiot ma obowiązek zgłaszać poważne incydenty z wczesnym ostrzeżeniem w ciągu 24 godzin, dostawca musi powiadomić Cię wcześniej, żebyś ten termin dotrzymał. Rozsądny zapis to powiadomienie bez zbędnej zwłoki, a nie później niż w ciągu kilku godzin od wykrycia, z zaznaczeniem, że dokładny termin ustalasz ze swoim działem prawnym.

Dowody do audytu i przykład oceny punktowej

Audytor nie zapyta, czy znasz normę, tylko poprosi o dowód, że oceniłeś dostawcę i zareagowałeś na wynik. Dowodem jest wypełniona karta oceny, odpowiedź dostawcy z załącznikami, decyzja o akceptacji lub środkach kompensacyjnych i wpis do rejestru dostawców. Przeglądaj to co najmniej raz w roku, a także przy każdej istotnej zmianie zakresu usług.

Przykładowa waga kryteriów w karcie oceny integratora. Kalkulacja przykładowa na założeniach: 100 punktów łącznie, ocena dla integratora SCADA z dostępem zdalnym, wagi dobrane do ryzyka procesu, w którym zmiana nastaw ma skutki dla bezpieczeństwa ludzi. Część 2-4 dostaje 30 punktów, 4-1 25 punktów, 4-2 25 punktów, a wymagania systemowe 3-3 u wdrożenia 20 punktów. Taki podział możesz zmienić, ważne, by był zapisany przed otwarciem ofert.

Rola InnerWeb w tym łańcuchu

InnerWeb jest producentem oprogramowania, które pracuje obok systemów OT, a nie w nich. Dostarcza dla zakładu niezależną nakładkę: zezwolenia na prace, szkolenia, kontrolę wejść, lokalizację pracowników. Zakład wybiera, czy instancja działa na jego serwerze, czy w chmurze, a dane zostają u klienta. Dostęp ról jest oparty na macierzy uprawnień, logowanie wspiera uwierzytelnianie wieloskładnikowe, a zmiany zezwoleń zapisują się w śladzie audytowym.

To nie zastępuje oceny dostawców OT, ale daje dowód, kto fizycznie był na terenie i z jakim zezwoleniem, gdy ocena dotyczy firm wykonujących prace przy sterownikach i szafach automatyki.

Materiał wideo

Często zadawane pytania

Czy muszę żądać certyfikatu IEC 62443 od każdego dostawcy?

Nie. Norma jest dobrowolna, a ustawa o KSC wymaga adekwatnych środków, nie konkretnego certyfikatu. Żądanie warto uzależnić od ryzyka: dla integratora z dostępem do sterowania procesem tak, dla dostawcy materiałów biurowych nie.

Czy certyfikat 4-1 wystarczy do spełnienia NIS2?

Nie. Dotyczy procesu wytwarzania produktu, a nie Twojego systemu zarządzania ryzykiem. Wspiera spełnienie wymogu w zakresie łańcucha dostaw, ale nie zastępuje oceny ryzyka ani nadzoru nad dostępem zdalnym.

Jak oceniać dostawców, którzy nie mają żadnych certyfikatów?

Poproś o odpowiedzi na kartę wymagań i ewentualnie o audyt u dostawcy. Brak certyfikatu podnosi ocenę ryzyka i uzasadnia środki kompensacyjne po Twojej stronie, na przykład segmentację i kontrolę sesji zdalnych.

Czy ta sama karta nadaje się dla małych wykonawców?

Tak, jeśli ograniczysz ją do wymagań obowiązkowych i dostosujesz formę. Mały wykonawca zwykle nie ma procesu 4-1, ale może wskazać osobę odpowiedzialną, używać kont imiennych i zgłaszać incydenty w terminie.

Źródła

Porozmawiajmy o firmach zewnętrznych na Państwa terenie

Pokażemy na realnym planie zakładu, jak szkolenia, zezwolenia i lokalizacja składają się w jeden ślad do audytu. Umów rozmowę lub demo z zespołem InnerWeb.

Porozmawiajmy