Co wynika z dyrektywy CER i z polskiej ustawy
Dyrektywa (UE) 2022/2557 (CER) dotyczy odporności podmiotów krytycznych: ma sprawić, że usługi kluczowe działają mimo zagrożeń naturalnych, awarii, ataków terrorystycznych czy sabotażu. W Polsce nie powstała osobna ustawa. Wdrożenie zrealizowano ustawą z 29 maja 2026 r. o zmianie ustawy o zarządzaniu kryzysowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2026 poz. 815), ogłoszoną 19 czerwca 2026 r.
Wykaz podmiotów krytycznych prowadzi Dyrektor Rządowego Centrum Bezpieczeństwa w systemie z ustawy o KSC, a o wpisie podmiot dowiaduje się niezwłocznie, nie później niż w 30 dni. Na początku listopada 2026 r. trwa identyfikacja i wpisywanie do wykazu, a wszystkie terminy podmiotu liczą się od informacji o wpisie, nie od daty ustawy. To ważne przy planowaniu: harmonogram prac każdego zakładu startuje w innym dniu.
Podmioty krytyczne są jednocześnie podmiotami kluczowymi w rozumieniu ustawy o KSC. Oznacza to, że ten sam zakład podlega dwóm reżimom: CER (ochrona fizyczna, osobowa, ciągłość, cyber jako element) i KSC wdrażającej dyrektywę NIS2 (system zarządzania bezpieczeństwem informacji, audyt, kary).
Terminy podmiotu krytycznego liczone od wpisu
Ustawa układa obowiązki w ciąg zależności. Ocenę ryzyka podmiot przeprowadza w ciągu 9 miesięcy od wpisu (art. 6zt ust. 3), potem nie rzadziej niż raz na 2 lata. Od zakończenia oceny ma 3 miesiące na wdrożenie rozwiązań organizacyjno-technicznych (art. 6zt ust. 4). Dokumentację, w tym dokumentację ochrony infrastruktury krytycznej i cyberbezpieczeństwa, sporządza w ciągu 15 miesięcy od wpisu (art. 6zu ust. 4).
Po stronie KSC biegnie drugi zegar: obowiązki z rozdziału 3 ustawy (system zarządzania bezpieczeństwem informacji, dokumentacja, procedury incydentowe, osoby kontaktowe) trzeba spełnić do 3 kwietnia 2027 r., a pierwszy audyt cyberbezpieczeństwa podmiotu kluczowego przypada do 3 kwietnia 2028 r. Kary z art. 73 ust. 1–4 i art. 73a–73c po raz pierwszy można nałożyć po 3 kwietnia 2028 r. (nowelizacja ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa, Dz.U. 2026 poz. 252).
- Wpis do wykazu: informacja do 30 dni, to początek zegara CER.
- Wpis + 9 miesięcy: ocena ryzyka, potem co najmniej raz na 2 lata.
- Ocena ryzyka + 3 miesiące: wdrożenie rozwiązań organizacyjno-technicznych.
- Wpis + 15 miesięcy: dokumentacja, w tym ochrony infrastruktury krytycznej i cyberbezpieczeństwa.
- 3 kwietnia 2027 r.: obowiązki rozdziału 3 ustawy o KSC; 3 kwietnia 2028 r.: pierwszy audyt podmiotu kluczowego.
Kary w ustawie wdrażającej CER (górne granice)
Jedna ocena ryzyka zamiast dwóch
Ocena ryzyka w CER ma uwzględniać zagrożenia z krajowej oceny ryzyka, w tym antagonistyczne, zależności międzysektorowe i alternatywne łańcuchy dostaw. Analiza ryzyka z art. 21 NIS2 dotyczy systemów informacyjnych i ich dostawców. Jeżeli prowadzi je dwa zespoły osobno, powstają dwa rejestry aktywów, dwie skale prawdopodobieństwa i dwa zestawy działań, które potem trzeba uzgadniać przy audycie.
Praktyczne rozwiązanie to wspólny rejestr zasobów i jedna macierz ryzyka z dwiema perspektywami skutku: ciągłość usługi kluczowej oraz poufność, integralność i dostępność danych i sterowania. Szafa sterownicza, brama zakładu, pomieszczenie serwerowe i stanowisko dyspozytora to ten sam obiekt oceny: ktoś może go uszkodzić fizycznie, ktoś może zalogować się do niego zdalnie, a skutek dla usługi jest jeden.
Z przypadków publicznych widać, dlaczego to ma sens. W grudniu 2025 r. mała elektrociepłownia została zaatakowana przez prywatny APN operatora, a sterownik PLC został przełączony w tryb STOP, co wyłączyło turbinę parową i uzdatnianie wody (CERT Polska). Przyczyna była cyfrowa, skutek fizyczny, a szybkie przywrócenie pracy zależało od ludzi na miejscu. Taki scenariusz należy oceniać raz, w jednej tabeli.
Środki techniczne i organizacyjne w jednym katalogu
CER wymaga rozwiązań proporcjonalnych do wyniku oceny: polityk zarządzania ryzykiem, ochrony fizycznej budynków i terenów z kontrolą dostępu, bezpieczeństwa osobowego pracowników i dostawców zewnętrznych, cyberbezpieczeństwa według wymogów dla podmiotów kluczowych KSC, ciągłości działania z systemami rezerwowymi oraz szkoleń i ćwiczeń. NIS2 (dyrektywa (UE) 2022/2555) w art. 21 dodaje m.in. bezpieczeństwo łańcucha dostaw, kontrolę dostępu i zarządzanie aktywami oraz uwierzytelnianie wieloskładnikowe.
Najprościej prowadzić jeden katalog środków, w którym każdy wiersz ma: zagrożenie, obiekt, środek, właściciela, termin przeglądu i wskazanie wymogu CER i/lub NIS2, który wspiera. Taki katalog przy audycie odpowiada na pytanie, dlaczego dany środek istnieje i kto za niego odpowiada, bez przepisywania tej samej treści do dwóch dokumentów.
Obszarem, który najczęściej wypada między dwa działy, jest dostęp osób z zewnątrz: wykonawca, który wchodzi na teren zakładu i jednocześnie loguje się do systemu. Ocena tego ryzyka należy zarówno do ochrony, jak i do IT/OT, a dowód, że osoba miała szkolenie i uprawnienie przed wejściem, jest ten sam w obu reżimach.
Zgłaszanie zdarzeń: jedna ścieżka 24 godzin
Incydent istotny w rozumieniu CER zgłasza się niezwłocznie, nie później niż w ciągu 24 godzin od wystąpienia lub wykrycia, do właściwego organu ds. podmiotów krytycznych, Dyrektora RCB, ABW i CSIRT poziomu krajowego (art. 6zv). W KSC wczesne ostrzeżenie też obowiązuje w ciągu 24 godzin, zgłoszenie incydentu poważnego w ciągu 72 godzin, a sprawozdanie końcowe w ciągu miesiąca od zgłoszenia (NIS2 art. 23).
W obu przypadkach najtrudniejszy jest pierwszy krok: ktoś musi ocenić, czy zdarzenie spełnia kryteria i w którym momencie biegnie zegar. Gdy zdarzenia z bramy, z systemów BHP i z sieci OT trafiają do jednej osi czasu, decyzja o zgłoszeniu opiera się na jednym zapisie zdarzenia z godziną, a nie na rekonstrukcji z trzech źródeł po fakcie.
Kary w CER są stopniowane i konkretne: brak oceny ryzyka do 100 000 zł, niewdrożenie rozwiązań ochrony infrastruktury krytycznej do 150 000 zł, niewykonanie zaleceń pokontrolnych do 200 000 zł, niezgłoszenie incydentu istotnego do 25 000 zł za każdy przypadek. Kary KSC dla podmiotu kluczowego sięgają 10 mln EUR lub 2% przychodów.
Dowody, które obsłużą obie ustawy
Dokumentacja podmiotu krytycznego jest przechowywana co najmniej 2 lata, a audyt KSC sprawdza nie deklaracje, tylko ślad działania. Dobry zestaw dowodów powstaje jako produkt uboczny codziennej pracy: zapisy zdarzeń, rejestr powiadomień, ślad zmian uprawnień i przeglądy. Platforma InnerWeb zapisuje, kto i kiedy zmienił zezwolenie, wyniki szkoleń lub regułę automatyzacji, i rejestruje wysłane SMS-y oraz połączenia telefoniczne, więc dostarcza dowodu do audytu, a nie obietnicy zgodności.
Wspólny pakiet dowodowy warto ułożyć według pytań audytora, a nie według ustaw: kto odpowiada, jakie ryzyko oceniono, jaki środek wdrożono, jak sprawdzono jego działanie, co się stało przy ostatnim zdarzeniu i kto o nim wiedział po ilu minutach. Odpowiedzi do tych pytań należą jednocześnie do CER i do KSC.
Lista kontrolna
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Czy dyrektywa CER ma w Polsce osobną ustawę?
Nie. Wdrożono ją ustawą z 29 maja 2026 r. o zmianie ustawy o zarządzaniu kryzysowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2026 poz. 815). Przepisy o podmiotach krytycznych są w ustawie o zarządzaniu kryzysowym, a wykaz prowadzi w systemie z ustawy o KSC Dyrektor RCB.
Czy podmiot krytyczny podlega też NIS2?
Tak, podmioty krytyczne są jednocześnie podmiotami kluczowymi w rozumieniu ustawy o KSC. Oznacza to obowiązki systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji, audyt i kary KSC obok obowiązków CER.
Od kiedy biegną terminy CER dla mojego zakładu?
Od informacji o wpisie do wykazu podmiotów krytycznych, którą podmiot otrzymuje niezwłocznie, nie później niż w 30 dni. Ocena ryzyka jest wymagana w ciągu 9 miesięcy od wpisu, dokumentacja w ciągu 15 miesięcy.
Czy jedno oprogramowanie zapewni zgodność z CER i NIS2?
Nie. Oprogramowanie wspiera spełnienie wymogu i dostarcza dowodu do audytu: zapisów zdarzeń, śladu zmian i rejestru powiadomień. Ocena ryzyka, decyzje i odpowiedzialność pozostają po stronie zakładu.
Źródła
Zbudujmy wspólny pakiet dowodów
Pokażemy na demo, jak zdarzenia z bramy, BHP i OT trafiają do jednej osi czasu i jednego rejestru powiadomień. Zapraszamy do rozmowy.
Porozmawiajmy