Czym różni się awaria od incydentu cyberbezpieczeństwa?
Awaria to zdarzenie, które zakłóca działanie systemu, bez względu na przyczynę: zużycie sprzętu, błąd konfiguracji, zanik zasilania. Incydent w rozumieniu przepisów o cyberbezpieczeństwie to zdarzenie, które ma wpływ na bezpieczeństwo sieci i systemów informacyjnych, a więc może być też skutkiem ataku, błędu człowieka lub awarii. W praktyce to samo zdarzenie bywa i awarią, i incydentem, a przyczynę ustala się dopiero po analizie.
Kiedy incydent jest poważny i trzeba go zgłosić?
Dyrektywa NIS2 w art. 23 wiąże zgłoszenie ze znaczącym wpływem na świadczenie usług, czyli m.in. z poważnym zakłóceniem działania lub stratami finansowymi podmiotu albo z wpływem na inne osoby w postaci znaczących szkód. Ustawa o KSC wdraża tę definicję. Zakład opisuje w procedurze progi, na przykład czas przestoju krytycznej funkcji, wartość strat i liczbę dotkniętych użytkowników, a decyzję o klasyfikacji zapisuje z uzasadnieniem.
Terminy po wykryciu incydentu poważnego
Jakie terminy obowiązują po wykryciu incydentu poważnego?
Wczesne ostrzeżenie niezwłocznie, nie później niż w ciągu 24 godzin od wykrycia, zgłoszenie incydentu poważnego w ciągu 72 godzin oraz sprawozdanie końcowe w ciągu miesiąca od zgłoszenia (art. 11 ustawy o KSC w brzmieniu nowelizacji, ustawa obowiązuje od 3 kwietnia 2026 r.; Dz.U. 2026 poz. 252). Zgłoszenia składa się przez system S46 do właściwego CSIRT.
Czy awaria przez błąd własnego pracownika podlega zgłoszeniu?
Przyczyna nie wyłącza obowiązku. Jeżeli skutki przekraczają próg, zdarzenie trzeba zgłosić, nawet gdy nie ma śladu ataku. W opisie zgłoszenia wskazuje się, że nie ma podejrzenia działania przestępczego, co jest osobną informacją we wczesnym ostrzeżeniu.
Co daje norma IEC 62443 przy ocenie, czy to incydent?
Seria ISA/IEC 62443 jest dobrowolna, ale stanowi referencję dla art. 21 NIS2. Część 3-3 opiera się na siedmiu wymaganiach podstawowych FR1–FR7, wśród których jest szybka reakcja na zdarzenia, oraz na poziomach bezpieczeństwa SL 1–4, a część 3-2 na podziale instalacji na strefy i kanały (według publicznej listy części serii ISA/IEC 62443). Dzięki temu zakład ma wspólny język do opisu, które strefy dotknęło zdarzenie i czy zadziałały bariery.
Czy norma jest wymogiem prawnym?
Nie. Brak normy nie jest naruszeniem, ale niespełnienie może być oceniane w audycie NIS2 jako brak adekwatnych środków. Zakład, który stosuje 62443, ma łatwiej wykazać, że jego środki są proporcjonalne do ryzyka.
Jak odróżnić awarię od incydentu w pierwszej godzinie?
Nie próbuj tego rozstrzygać wcześniej niż potrzeba. Przyjmij zasadę ostrożności: zdarzenie, które dotyka systemu sterowania i ma nietypowe objawy (nieznane polecenia, zmiany konfiguracji, logowania poza harmonogramem), traktuj jako możliwy incydent i uruchom zabezpieczanie dowodów. Ocenę przyczyny odłóż, ale godzinę wykrycia zapisz od razu.
Czy awaria u dostawcy też liczy się jako incydent zakładu?
Zależy od skutków dla zakładu. Jeżeli awaria usługi dostawcy powoduje zakłócenie świadczonej przez zakład usługi ponad próg, zakład analizuje ją jak własny incydent, o ile jest podmiotem objętym ustawą. Umowa z dostawcą powinna dawać terminy powiadomienia, żeby zakład nie tracił budżetu 24 godzin.
Co jest dowodem, że zakład ocenił zdarzenie poprawnie?
Zapis oceny: godzina wykrycia, dane, na podstawie których uznano próg za przekroczony lub nie, osoba decydująca i podpis. Dowód dostarcza dokumentacja, nie zapewnienie. Pierwszy audyt cyberbezpieczeństwa podmiotów kluczowych przewidziano od 3 kwietnia 2028 r.
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Czy każda awaria systemu OT trafia do CSIRT?
Nie. Zgłasza się incydent poważny, czyli zdarzenie przekraczające próg skutków. Pozostałe awarie obsługuje się według procedury utrzymania ruchu i rejestru zdarzeń.
Czy IEC 62443 zwalnia ze zgłoszeń?
Nie. Norma jest dobrowolna i pomaga ocenić ryzyko i środki, ale terminy zgłoszeń wynikają z ustawy o KSC.
Kiedy zacząć zabezpieczać dowody?
Od razu po wykryciu zdarzenia o nietypowych objawach, przed ustaleniem przyczyny. Zabezpieczenie jest kopią stanu, nie naprawą.
Źródła
Ustalmy progi skutków dla Waszego zakładu
Pomożemy opisać próg incydentu poważnego, role i dowody do audytu. Umów rozmowę z zespołem InnerWeb.
Porozmawiajmy