Co dokładnie nakazuje przepis i od kiedy liczy się miesiąc
Ustawa z 23 stycznia 2026 r. nowelizująca ustawę o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (Dz.U. 2026 poz. 252) przewiduje w art. 11 w brzmieniu nowelizacji trzy kroki wobec właściwego zespołu CSIRT: wczesne ostrzeżenie niezwłocznie, nie później niż w ciągu 24 godzin od wykrycia, zgłoszenie incydentu poważnego niezwłocznie, nie później niż w ciągu 72 godzin od wykrycia, oraz sprawozdanie końcowe w ciągu miesiąca od zgłoszenia. Zgłoszenia składa się przez system S46. Ta sama konstrukcja wynika z art. 23 dyrektywy (UE) 2022/2555.
Punkt startu miesiąca jest inny niż punkt startu dwóch pierwszych terminów. Godziny 24 i 72 liczy się od wykrycia incydentu, a miesiąc od złożenia zgłoszenia incydentu poważnego. W praktyce oznacza to, że przy zgłoszeniu złożonym w 70. godzinie od wykrycia sprawozdanie przypada około czterech tygodni później. Datę złożenia zgłoszenia warto zapisać w rejestrze razem z numerem nadanym w S46 i od niej liczyć kalendarz prac.
Stan prawny trzeba rozdzielić na obowiązywanie i egzekucję. Ustawa obowiązuje od 3 kwietnia 2026 r., obowiązki z rozdziału 3 (system zarządzania bezpieczeństwem informacji, procedury incydentowe, osoby kontaktowe) podmioty spełniające przesłanki w dniu wejścia w życie realizują do 3 kwietnia 2027 r., a kary pieniężne co do zasady można nakładać od 3 kwietnia 2028 r. Dotychczasowi operatorzy usług kluczowych zgłaszają incydenty poważne według nowych zasad od 3 października 2026 r. Okres przejściowy nie jest więc powodem, by odkładać ćwiczenie sprawozdania na później.
Co powinno się znaleźć w sprawozdaniu
Dyrektywa w art. 23 ust. 4 wymienia elementy sprawozdania końcowego, a ustawa o KSC wraz z komunikatami Ministra Cyfryzacji precyzuje formularz w S46. Zakres w tej samej kolejności, w jakiej czyta go audytor, obejmuje: szczegółowy opis incydentu wraz z jego powagą i skutkami, rodzaj zagrożenia lub przyczynę źródłową, która mogła go wywołać, zastosowane i trwające środki łagodzące oraz, jeśli dotyczy, skutki transgraniczne. Szczegóły pól formularza sprawdza się w aktualnym komunikacie, bo S46 uruchamia kolejne funkcjonalności etapami do 3 kwietnia 2027 r.
Sprawozdanie nie jest streszczeniem zgłoszenia 72 h. Zgłoszenie opisuje stan wiedzy z trzeciej doby, zwykle z luką w ocenie przyczyny i zasięgu. Sprawozdanie zamyka te luki albo jasno wskazuje, że przyczyny nie udało się ustalić, i dokumentuje, co zrobiono, by to ustalić. Uczciwy zapis „przyczyna nieustalona, hipotezy A i B, brakujące logi z urządzenia X” jest lepszy niż pewna teza bez dowodu.
Opis incydentu i skutki
Oś czasu od pierwszego sygnału do przywrócenia usługi, z godzinami i źródłem każdej informacji. Zasięg: które systemy, lokalizacje i procesy. Skutki dla ciągłości usługi, liczone w godzinach przestoju, liczbie użytkowników lub wolumenie produkcji, jeśli zakład ma takie dane.
Przyczyna źródłowa
Rozróżnij wektor wejścia (np. przejęte poświadczenia, podatność, błąd konfiguracji), przyczynę, która pozwoliła na jego wykorzystanie (np. brak segmentacji, brak uwierzytelniania wieloskładnikowego), oraz czynnik organizacyjny (np. brak właściciela aktywa). Dopiero trzecia warstwa daje działanie naprawcze, które nie wróci za rok.
Środki łagodzące i naprawcze
Osobno to, co wdrożono w trakcie incydentu (izolacja, zmiana haseł, odcięcie segmentu), i to, co zaplanowano po nim. Każde działanie naprawcze ma właściciela, termin i kryterium zamknięcia. W sprawozdaniu wystarczy wskazać zakres i status, a pełna lista zadań może zostać w wewnętrznym rejestrze.
Najpóźniejszy termin kroku od wykrycia incydentu (przy zgłoszeniu w 72. godzinie)
Kalendarz miesiąca: kto, co i kiedy
Miesiąc brzmi hojnie, ale kończy się szybciej, niż się wydaje, bo pierwszy tydzień pochłania dochodzenie, a ostatni zatwierdzenie przez kierownika podmiotu. Dobrze działa podział na cztery tygodnie z jednym odpowiedzialnym za dokument i jednym recenzentem spoza zespołu technicznego.
- Tydzień 1: zamrożenie dowodów, kopie logów, uzgodnienie jednej osi czasu, lista otwartych pytań o przyczynę.
- Tydzień 2: analiza przyczyny źródłowej, rozmowy z dostawcami i serwisantami, potwierdzenie zasięgu w IT i OT.
- Tydzień 3: plan działań naprawczych z właścicielami i terminami, pierwszy pełny szkic sprawozdania.
- Tydzień 4: recenzja wewnętrzna, zatwierdzenie przez kierownika podmiotu, złożenie w S46 z zapasem co najmniej dwóch dni roboczych.
- Po złożeniu: wpis do rejestru incydentów, przegląd po zdarzeniu i aktualizacja planów ciągłości.
Dowody, które warto zebrać, zanim zostaną nadpisane
Najczęstsza przyczyna słabego sprawozdania to utracone dowody: logi rotują po kilku dniach, urządzenia wracają do eksploatacji po reinstalacji, a pamięć o decyzjach z nocy zanika. Zbieranie dowodów zaczyna się w pierwszej dobie, nie w czwartym tygodniu. Minimalny zestaw to kopie dzienników systemów i zapory, zapisy z systemu zgłoszeń, korespondencja z dostawcami oraz dziennik decyzji z godziną i autorem każdej.
Incydent w zakładzie przemysłowym ma też warstwę fizyczną, o której dokument techniczny często milczy: kto był na terenie, kto wydał polecenie odcięcia, kto fizycznie odłączył urządzenie. Te informacje składają się na wiarygodną oś czasu. Jeżeli zakład używa systemu zezwoleń i rejestru wejść, dane z niego dostarczają dowodu do audytu dla tej warstwy: kto przebywał w strefie, jakie prace były wtedy otwarte, kto je zatwierdził. System InnerWeb nie składa zgłoszenia do S46 i nie ocenia incydentu, a dostarcza wpisów, które osoba kontaktowa podmiotu może wskazać jako źródło.
Przy ćwiczeniach według ISO 22301 (norma dobrowolna) sprawozdanie po incydencie odpowiada etapowi przeglądu i doskonalenia. Ustawa o KSC wymaga w art. 8 ust. 1 pkt 2 lit. f wdrażania, dokumentowania, testowania i utrzymywania planów ciągłości działania oraz odtworzenia, więc wnioski ze sprawozdania powinny wrócić do tych planów jako konkretne zmiany.
Przykładowy podział pracy nad sprawozdaniem w miesiącu
Zatwierdzenie i odpowiedzialność kierownika
Dyrektywa w art. 20 czyni organy zarządzające odpowiedzialnymi za zatwierdzanie środków zarządzania ryzykiem, a ustawa o KSC nakłada na kierownika podmiotu nadzór nad systemem zarządzania bezpieczeństwem informacji oraz obowiązek corocznego szkolenia. Sprawozdanie z incydentu poważnego jest naturalnym punktem, w którym kierownik widzi, czy te środki zadziałały. Warto, by dokument przeszedł przez niego co najmniej na dwa dni przed terminem, z jednostronicowym streszczeniem zawierającym trzy pytania: co zawiodło, co zmieniamy, ile to kosztuje.
Skala kar pokazuje stawkę: dla podmiotów kluczowych do 10 mln EUR lub 2% obrotu, dla ważnych do 7 mln EUR lub 1,4% (art. 34 dyrektywy), a w ustawie krajowej kary co do zasady od 3 kwietnia 2028 r. Nie ma to jednak znaczenia dla jakości dokumentu: sprawozdanie pisze się tak, by po latach dało się z niego odtworzyć przebieg i uzasadnić decyzje.
Typowe błędy w sprawozdaniach
Błędy powtarzają się niezależnie od sektora, dlatego warto je mieć w checkliście recenzji.
- Przyczyna opisana jako objaw (np. „szyfrowanie plików” zamiast sposobu wejścia).
- Brak rozdzielenia faktów od hipotez, bez zaznaczenia stopnia pewności.
- Działania naprawcze bez właściciela, terminu i kryterium zamknięcia.
- Rozbieżności liczbowe między zgłoszeniem 72 h a sprawozdaniem bez wyjaśnienia powodu zmiany.
- Pominięcie warstwy fizycznej i organizacyjnej: kto decydował, kto był na miejscu.
- Złożenie w ostatnim dniu, bez zapasu na awarię dostępu do S46.
Lista kontrolna
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Od kiedy liczy się miesiąc na sprawozdanie końcowe?
Od złożenia zgłoszenia incydentu poważnego, a nie od wykrycia. Datę złożenia i numer zgłoszenia warto zapisać w rejestrze od razu.
Co zrobić, gdy po miesiącu przyczyna nadal nie jest znana?
Opisać stan wiedzy, hipotezy, braki w dowodach i plan dalszych działań. Konsekwencje takiego przypadku, w tym ewentualne dalsze sprawozdania, wynikają z komunikatów organu, które trzeba sprawdzić dla swojej kategorii podmiotu.
Czy InnerWeb przygotuje lub złoży sprawozdanie?
Nie. Sprawozdanie składa osoba kontaktowa podmiotu przez S46. InnerWeb dostarcza dowodu z warstwy fizycznej i organizacyjnej, na przykład zapisów zezwoleń, rejestru wejść i zdarzeń.
Czy sprawozdanie dotyczy tylko incydentów w IT?
Dotyczy incydentów poważnych w usługach podmiotu, więc obejmuje także zdarzenia w sieciach OT, jeśli spełniają kryteria. Dlatego oś czasu powinna łączyć dane z IT, OT i ochrony fizycznej.
Źródła
Porozmawiajmy o dowodach do zgłoszeń
Pokażemy, jak rejestr zdarzeń fizycznych, lista osób na terenie i powiadomienia z InnerWeb uzupełniają dokumentację incydentu. Umów krótką rozmowę z zespołem InnerWeb®.
Porozmawiajmy