Co zmienia Amd 1:2024 i czy norma jest obowiązkowa
ISO 22301:2019 jest normą obowiązującą od października 2019 r., a zmiana Amd 1:2024 z lutego 2024 r. wprowadza wymóg rozważenia zmian klimatu przy określaniu kontekstu organizacji i potrzeb zainteresowanych stron. Dla zakładu przemysłowego oznacza to realne pytania: czy upały, powodzie, burze i susze wpływają na zasilanie, chłodzenie, logistykę i dostępność załogi, i czy są ujęte w analizie ryzyka.
Norma jest dobrowolna. Obowiązek planowania ciągłości wynika z przepisów: ustawa o KSC wymaga wdrażania, dokumentowania, testowania i utrzymywania planów ciągłości działania oraz planów odtworzenia, a w przypadku podmiotów krytycznych ustawa wdrażająca dyrektywę CER wymaga dokumentacji systemu zarządzania ciągłością działania. ISO 22301 jest metodą, która ułatwia te wymogi spełnić, ale certyfikat sam nie dowodzi zgodności z przepisami.
Etapy wdrożenia BCMS w zakładzie
Poniższa kolejność odpowiada rozdziałom normy i sprawdza się w zakładach, w których jednocześnie działa produkcja, utrzymanie ruchu i IT/OT.
Etap 1: kontekst, zakres i polityka (rozdziały 4 i 5)
Określ strony zainteresowane i ich wymagania: odbiorców, regulatorów, ubezpieczycieli, załogę. Zapisz zakres BCMS: które lokalizacje, procesy i usługi obejmuje. Zarząd zatwierdza politykę ciągłości i wyznacza odpowiedzialnych. Ten etap zajmuje zwykle tygodnie, a jego jakość decyduje o resztę wdrożenia.
Etap 2: ryzyko i analiza wpływu (rozdziały 6 i 8.2)
Przeprowadź analizę wpływu na działalność dla procesów w zakresie i oceń ryzyko zakłócenia. W tym miejscu uwzględnij zmiany klimatu z Amd 1:2024. Wynik to tabela procesów z RTO, MTPD i zasobami niezbędnymi do ich wznowienia.
Etap 3: strategie i plany (rozdział 8.3 i 8.4)
Dla każdego procesu wybierz strategię: zasilanie rezerwowe, lokalizację zapasową, tryb ręczny, zapas części, alternatywnego dostawcę. Napisz plany reagowania na incydenty i plany ciągłości, z rolami i progami uruchomienia.
Etap 4: ćwiczenia, ocena i doskonalenie (rozdziały 8.5, 9 i 10)
Przećwicz plany, zmierz wyniki, przeprowadź audyt wewnętrzny i przegląd zarządzania. Dopiero po pierwszym pełnym cyklu można ubiegać się o certyfikację, o ile jest ona celem.
Środki załącznika A ISO/IEC 27001:2022 wg grup
Pułapki zakresu: gdzie wdrożenia najczęściej tracą sens
Pierwsza pułapka to zakres zbyt wąski, ograniczony do centrum danych lub biura. W zakładzie przemysłowym ciągłość dotyczy linii technologicznych, mediów, magazynów i ludzi. Zakres, który omija OT, produkuje ładny certyfikat i plan nieprzydatny w awarii sterowania.
Druga pułapka to zakres zbyt szeroki na pierwszy cykl. Obejmowanie wszystkich procesów i lokalizacji od razu kończy się powierzchowną analizą. Lepiej zacząć od procesów, które generują największą stratę lub zagrożenie, i rozszerzać zakres co roku.
Trzecia pułapka to wyłączenie dostawców. Procesy zależne od jednego dostawcy energii, części lub usługi serwisowej muszą mieć opisane zależności i rozwiązania zastępcze. Brak tego jest najczęstszym powodem rozbieżności między RTO w dokumencie a rzeczywistością.
Czwarta pułapka to dokumentacja pisana na audyt. Procedury, których nikt nie ćwiczył, rozpadają się przy pierwszym zdarzeniu. Zasada: żaden dokument bez ćwiczenia w ciągu 12 miesięcy.
Integracja z ISO/IEC 27001: wspólne elementy i granica
Zakłady, które mają system bezpieczeństwa informacji wg ISO/IEC 27001:2022, mogą znaczną część infrastruktury zarządzania wykorzystać dwa razy. Wspólne są klauzule 4–10: kontekst, przywództwo, planowanie z oceną ryzyka, wsparcie, działanie, ocena wyników i doskonalenie. Można prowadzić wspólny rejestr ryzyk, wspólne audyty wewnętrzne i jeden przegląd zarządzania.
Załącznik A normy 27001:2022 zawiera 93 środki w czterech grupach: organizacyjne (37), osobowe (8), fizyczne (14) i technologiczne (34). Jedenaście z nich jest nowych, między innymi gotowość ICT do ciągłości, bezpieczeństwo usług w chmurze i monitorowanie fizyczne. Środek dotyczący gotowości ICT do ciągłości działania jest naturalnym łącznikiem: wymaga, aby RTO i RPO systemów informatycznych wynikały z analizy wpływu zgodnej z ISO 22301.
Granica integracji jest następująca. ISO 27001 chroni poufność, integralność i dostępność informacji. ISO 22301 chroni zdolność dostarczania usługi, w tym tej, która nie jest informacyjna. Linia produkcyjna bez zasilania nie jest incydentem bezpieczeństwa informacji, a jest zakłóceniem objętym BCMS. Certyfikaty wg wersji 2013 normy 27001 wygasły do 31 października 2025 r., więc zakłady z certyfikatem muszą być już w wersji 2022.
Warunki powodzenia: ludzie, narzędzia, dowody
Wdrożenie wymaga trzech stałych elementów. Po pierwsze, sponsora na poziomie zarządu, który uczestniczy w przeglądach i zatwierdza RTO. Po drugie, właścicieli procesów z linii operacyjnej, którzy mają czas na ćwiczenia. Po trzecie, narzędzi do dokumentowania: rejestru ryzyk, harmonogramu ćwiczeń, listy działań korygujących ze statusami i terminami.
Dowody do audytu zbiera się w trakcie, nie na koniec. W obszarze operacyjnym pomagają systemy, które i tak działają w zakładzie: ślad audytowy zmian w zezwoleniach, lista osób na terenie ze skanów bramy, rejestry kontroli wejść. Na instancji InnerWeb, uruchamianej w kontenerach także na serwerze klienta, taki ślad jest dostępny niezależnie od chmury publicznej. To uzupełnienie dowodów BCMS, nie ich zastępstwo.
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Ile trwa wdrożenie ISO 22301 w zakładzie?
Zależy od zakresu i dojrzałości organizacji. Pierwszy cykl z BIA, planami i ćwiczeniami zajmuje zwykle kilka miesięcy. Zakres ograniczony do kluczowych procesów skraca czas i obniża koszt.
Czy zmiana klimatu musi trafić do planu?
Amd 1:2024 wymaga rozważenia, czy zmiana klimatu jest istotna dla BCMS. Jeśli tak, uwzględnia się ją w kontekście i ocenie ryzyka, na przykład dla upałów, powodzi i zasilania.
Czy można zintegrować BCMS z ISO 27001?
Tak. Klauzule 4–10 są wspólne, a środek dotyczący gotowości ICT do ciągłości łączy obie normy. Granica to zakres: ISO 22301 obejmuje także zakłócenia niezwiązane z informacją.
Źródła
Zaplanujmy pierwszy cykl wdrożenia
Umówmy rozmowę o tym, które zapisy operacyjne zakładu mogą stać się dowodami BCMS. Pokażemy to na przykładzie zezwoleń i kontroli wejść.
Porozmawiajmy