Dlaczego serwer w zakładzie, a nie poza nim
W 2025 r. CERT Polska odnotował 179 incydentów ransomware, a CSIRT NASK sklasyfikował 93 incydenty w sektorze produkcji. Zakłady z infrastrukturą krytyczną coraz częściej wymagają od dostawców, aby system obsługujący zezwolenia, wejścia i szkolenia działał na serwerze zakładu, a nie wyłącznie w chmurze. Powody są praktyczne: łączność z internetem może być ograniczona polityką bezpieczeństwa lub przerwana w kryzysie, a dane o zezwoleniach i lokalizacji pracowników mają wartość operacyjną.
Serwer on-premise nie jest jednak odporny na ransomware sam z siebie. Jeśli stoi w tej samej sieci i domenie co biuro, jest równie narażony jak serwer plików. Odporność wynika z projektu wdrożenia: izolacji instancji, kontroli ruchu, kopii i planu odtworzenia. Seria norm ISA/IEC 62443 daje ramy: ocena ryzyka i podział na strefy i kanały (część 3-2) oraz wymagania systemowe dla dostępności i ograniczonego przepływu danych (część 3-3, FR5 i FR7).
Izolowana instancja w kontenerach
Każdy klient InnerWeb ma izolowaną instancję z własną bazą danych i własnym systemem poczty. Instancję można uruchomić na serwerze klienta w kontenerach Docker (funkcja izolowanej instancji na klienta). Z punktu widzenia ransomware ma to dwa skutki. Po pierwsze, incydent w jednej instancji nie przenosi się na inne, bo nie dzielą bazy. Po drugie, instancję można umieścić w osobnym segmencie sieci zakładu, bez członkostwa w domenie biurowej.
Zalecenia wdrożeniowe: osobny host lub maszyna wirtualna dla kontenerów, bez wspólnych kont administracyjnych z domeną biurową; dostęp administracyjny przez dedykowaną bramę z uwierzytelnianiem wieloskładnikowym; wyłączone usługi, które nie są potrzebne; wolumeny z danymi na osobnym nośniku. Nie podajemy liczby instancji ani terminu wdrożenia: zależą od zakresu i architektury zakładu.
- Osobny host lub maszyna wirtualna, poza domeną biurową
- Dostęp administracyjny przez dedykowaną bramę z uwierzytelnianiem wieloskładnikowym
- Wolumeny z danymi i kopie na osobnych nośnikach
- Reguły zapory ograniczone do portów i adresów potrzebnych dla pracy systemu
Czas odtworzenia serwera: kopia w tej samej sieci i kopia odizolowana (kalkulacja przykładowa)
Trwała kolejka bez ruchu wychodzącego
Zakłady o wysokim poziomie ochrony często blokują cały ruch wychodzący z hosta aplikacji. System musi wtedy dostarczać alarmy bez otwierania takiego ruchu. Rozwiązaniem jest trwała kolejka webhooków: gdy połączenie wychodzące jest zablokowane, webhooki alarmowe zapisują się trwale, a zewnętrzny poller odbiera je po działającym kanale przychodzącym i dostarcza dalej (funkcja pracy w sieci bez ruchu wychodzącego). Zapisany webhook nie ginie.
Ograniczenie, które trzeba zakomunikować użytkownikom: dostarczenie zależy od częstotliwości odpytywania, więc alarm nie jest dostarczany natychmiast. Częstotliwość ustala się razem z zakładem, biorąc pod uwagę tolerowane opóźnienie alarmu. Konfiguracji sieci konkretnego zakładu nie opisujemy; każde wdrożenie ma własny projekt segmentacji.
Kolejka offline w terenie
Nawet przy sprawnym serwerze pracownicy w terenie tracą zasięg: hale, tunele, strefy z ograniczoną siecią. Akcje objęte kolejką offline wykonane w przeglądarce urządzenia trafiają do kolejki lokalnej i są odtwarzane po powrocie połączenia, a serwer rozpoznaje powtórzenia, więc ponowna wysyłka nie tworzy duplikatów (funkcja kolejki akcji offline z ochroną przed duplikatami).
Przy wdrożeniu warto sporządzić listę akcji objętych kolejką i przekazać ją użytkownikom. Funkcja dotyczy pracy w przeglądarce i wskazanych akcji, nie wszystkich funkcji systemu ani aplikacji mobilnej. Wszystko, co spoza listy, w czasie braku zasięgu przechodzi na procedury papierowe opisane w rekomendacjach pracy awaryjnej.
Incydenty wg sektora w 2025 r. (klasyfikacja CSIRT NASK)
Kopie serwera: zasady, które decydują o odtworzeniu
Kopia, która ginie razem z produkcją, nie jest kopią. Zasada 3-2-1 mówi o trzech kopiach, na dwóch różnych nośnikach, z jedną poza lokalizacją lub odłączoną od sieci. W środowisku z ransomware ważniejsze od liczby kopii jest ich odizolowanie: konto, które wykonuje kopię, nie powinno mieć uprawnień do jej usunięcia, a nośnik niezmienny lub odłączony ogranicza wpływ ataku na samą kopię.
Kopia ma wartość tylko wtedy, gdy odtworzenie zostało przetestowane. Test obejmuje odtworzenie bazy i wolumenów na osobnym hoście, uruchomienie kontenerów i sprawdzenie, że system działa na przywróconych danych. Wynik (czas, problemy, poprawki) zapisuje się jako dowód do audytu. Czas odtworzenia porównuje się z docelowym czasem przywrócenia (RTO) z analizy wpływu na działalność, w której system zezwoleń jest procesem krytycznym dla prac niebezpiecznych.
Pułapki i kolejność wdrożenia
Najczęstsze pułapki: współdzielone konta administracyjne z domeną biurową; kopie podłączone na stałe do hosta; brak testu odtworzenia; brak opisu, kto odpowiada za serwer po stronie zakładu; zaniedbane aktualizacje obrazów kontenerów. Każda z nich wynika z założenia, że izolacja instancji wystarczy sama.
Rekomendowana kolejność: najpierw projekt segmentacji i dostępu, potem uruchomienie izolowanej instancji, potem kopie i test odtworzenia, następnie konfiguracja kolejki alarmów przy zablokowanym ruchu wychodzącym, na końcu szkolenie z pracy offline i procedur papierowych. Takie wdrożenie wspiera spełnienie wymogów dotyczących ciągłości działania i obsługi incydentów, ale nie jest gwarancją zgodności z NIS2 ani innymi przepisami.
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Czy serwer on-premise jest bezpieczniejszy od chmury przy ransomware?
Nie z samego faktu lokalizacji. Zaletą jest kontrola nad segmentacją, dostępem i kopiami oraz możliwość pracy bez ruchu wychodzącego. Bez tych elementów serwer w sieci biurowej jest tak samo narażony.
Czy alarmy dochodzą, gdy ruch wychodzący jest zablokowany?
Webhooki alarmowe zapisują się trwale i są odbierane przez zewnętrzny poller po kanale przychodzącym, więc nie giną. Dostarczenie nie jest natychmiastowe: zależy od częstotliwości odpytywania.
Jak często testować odtworzenie kopii?
Co najmniej raz w roku i po każdej większej zmianie architektury. Wynik testu, czas odtworzenia i poprawki zapisuje się jako dowód do audytu.
Źródła
Zaplanuj wdrożenie on-premise
Umów rozmowę o izolowanej instancji na serwerze zakładu. Omówimy segmentację, kopie i pracę bez ruchu wychodzącego dla Twojej sieci.
Porozmawiajmy