Punkt odniesienia: incydent z raportu CERT Polska 2025
CERT Polska, Raport roczny 2025 (s. 82), opisuje przerwę w dostawie wody po zmianie nastaw pomp w stacji uzdatniania, która trwała około 6 godzin i dotknęła około 2,5 tys. mieszkańców gminy. To scenariusz, w którym granica między IT, OT i organizacją pracy była za cienka: zmiana w systemie sterowania wywołała skutek w usłudze podstawowej.
Kalkulacja poniżej jest rodzajowa i ma charakter przykładowy. Nie opisuje konkretnego podmiotu ani nie przesądza o rzeczywistych kosztach. Pokazuje metodę, którą każdy zakład może powtórzyć z własnymi liczbami.
Struktura kosztów incydentu
Koszt przerwy w usłudze składa się z kilku grup, które warto liczyć osobno, aby nie przeoczyć tych niewidocznych na pierwszy rzut oka.
- Koszty bezpośrednie: zastępcze zaopatrzenie w wodę, dodatkowe zmiany pracowników, interwencje zewnętrznych specjalistów, zakup części.
- Koszty odtworzenia: przywrócenie konfiguracji sterowników, weryfikacja nastaw, analiza przyczyn, ewentualne badania jakości wody.
- Koszty regulacyjne: zgłoszenie incydentu w terminach 24 h i 72 h, sprawozdanie końcowe w ciągu miesiąca, ryzyko kary po 3 kwietnia 2028 r.
- Koszty niewidoczne: utrata zaufania, rozmowy z organem założycielskim, roszczenia odbiorców.
Struktura kosztu przerwy 6 godzin (kalkulacja przykładowa)
Kalkulacja przykładowa: przerwa 6 godzin
Założenia kalkulacji przykładowej: przerwa trwa 6 godzin, zastępcze zaopatrzenie (cysterny, punkty poboru) kosztuje 3 500 zł na godzinę, zespół interwencyjny i specjaliści zewnętrzni 45 000 zł łącznie, odtworzenie i weryfikacja konfiguracji 30 000 zł, obsługa zgłoszeń i komunikacji 15 000 zł. Suma wynosi 21 000 zł za zastępcze zaopatrzenie plus 90 000 zł pozostałych pozycji, czyli 111 000 zł.
Inwestycja w segmentację w tej kalkulacji: 200 000 zł netto jednorazowo oraz 25 000 zł rocznie na utrzymanie reguł i przegląd. To założenie kalkulacyjne, a nie oferta. Widełki cenowe z wdrożeń opisuje strona o kosztach segmentacji OT (orientacyjne widełki z wdrożeń 2025–2026; wycena indywidualna).
Przy założeniu, że segmentacja zapobiega jednemu takiemu zdarzeniu na cztery lata, oczekiwana roczna korzyść wynosi około 27 750 zł z samych kosztów bezpośrednich i odtworzenia. To niewiele wobec inwestycji, dlatego realnym argumentem jest ryzyko skrajne, opisane niżej.
Ryzyko skrajne: kara i skutki dla ludzi
Według nowelizacji ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (Dz.U. 2026 poz. 252) podmiot kluczowy może zapłacić do 10 mln EUR lub 2% przychodów z poprzedniego roku obrotowego (stosuje się kwotę wyższą), a podmiot ważny do 7 mln EUR lub 1,4%. Za najpoważniejsze naruszenia, które tworzą zagrożenie życia i zdrowia ludzi albo poważnej szkody majątkowej, art. 73 ust. 5 przewiduje do 100 mln zł. Kary po raz pierwszy można nakładać od 3 kwietnia 2028 r.
Kalkulacji nie należy opierać na założeniu najwyższych kar, bo organ stosuje je proporcjonalnie. Warto jednak potraktować zakres jako informację o tym, jak poważnie ustawodawca traktuje zaniedbania w sieciach usług podstawowych. Segmentacja wspiera spełnienie wymogu zarządzania ryzykiem i dostarcza dowodu do audytu, ale nie gwarantuje braku kary.
Maksymalne kary wg ustawy o KSC
SLA jako sposób porównania ryzyka dostawcy
Przy wyborze dostawcy rozwiązań wspierających warto porównać nie tylko cenę, ale i sposób rozliczenia niedostępności. W ofertach InnerWeb dla podmiotów przemysłowych i energetycznych stosowane jest SLA z dostępnością 99,5% w miesiącu kalendarzowym dla części serwerowej instancji. Dla miesiąca 720-godzinnego oznacza to dopuszczalną niedostępność około 3,6 godziny. Przy awarii typu A wynagrodzenie jest pomniejszane o 1% za każdą godzinę przekroczenia, bez kar umownych i bez dowodzenia szkody.
Przykładowa skala kosztów utrzymania nakładki: abonament rzędu 2–4 tys. zł miesięcznie dla pilotażu kilkudziesięciu stanowisk w elektrociepłowni będącej podmiotem kluczowym NIS2 (orientacyjne widełki z wdrożeń 2025–2026; wycena indywidualna). Nakładka nie zastępuje segmentacji, tylko uzupełnia dowody organizacyjne.
Koszt przerwy 6 h a inwestycja w segmentację
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Czas przerwy | 6 h |
| Zastępcze zaopatrzenie | 3 500 zł/h |
| Interwencje zewnętrzne i zespół | 45 000 zł |
| Odtworzenie i weryfikacja konfiguracji | 30 000 zł |
| Zgłoszenia i komunikacja | 15 000 zł |
| Inwestycja w segmentację (założenie, nie oferta) | 200 000 zł netto |
| Częstość zdarzenia bez segmentacji | 1 na 4 lata |
Wynik: Koszt przerwy 111 000 zł; oczekiwana roczna korzyść ok. 27 750 zł; decyzja zależy głównie od ryzyka skrajnego i kar.
Uwaga: Kalkulacja przykładowa na założeniach rodzajowych; nie opisuje rzeczywistego podmiotu. Orientacyjne widełki z wdrożeń 2025–2026; wycena indywidualna.
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Czy ta kalkulacja dowodzi, że segmentacja się zwraca?
Nie. Pokazuje metodę. Przy niskiej częstości zdarzeń zwrot z samych kosztów bezpośrednich jest długi, więc o inwestycji decyduje ryzyko skrajne i wymogi regulacyjne.
Skąd wiadomo, że kary w ustawie o KSC są takie wysokie?
Wynikają z art. 73 ustawy w brzmieniu nowelizacji z Dz.U. 2026 poz. 252, który określa limity: do 10 mln EUR lub 2% przychodów dla podmiotu kluczowego.
Czy SLA 99,5% dotyczy całej sieci zakładu?
Nie. Dotyczy części serwerowej instancji nakładki, nie sieci ani urządzeń końcowych klienta.
Jak zastosować kalkulację we własnym zakładzie?
Podstaw własne koszty godzinowe przerwy, czas odtworzenia i częstość zdarzeń z oceny ryzyka. Zapisz założenia i datę, bo audytor może zapytać o ich pochodzenie.
Źródła
Porozmawiajmy o dowodach dla Twojego audytu
Pokażemy, jak niezależna nakładka InnerWeb dostarcza zapisów obecności, uprawnień i zezwoleń bez ingerencji w sieć sterowania. Umów krótką rozmowę z zespołem InnerWeb.
Porozmawiajmy