InnerWeb
Przejdź do treści

Koszt incydentu OT a koszt segmentacji sieci: kalkulacja dla wodociągów

CERT Polska odnotował w raporcie za 2025 r. przerwę w dostawie wody trwającą około 6 godzin, po zmianie nastaw pomp w stacji uzdatniania. Taki incydent kosztuje więcej niż rozliczenie z mieszkańcami: dochodzą interwencje, zastępcze zaopatrzenie, ryzyko kar i utrata zaufania. Poniżej kalkulacja przykładowa, która porównuje koszt takiej przerwy z inwestycją w segmentację sieci OT.

6 h
przerwa w dostawie wody w incydencie z raportu CERT Polska 2025
Źródło: CERT Polska, Raport roczny 2025, s. 82
111 000 zł
koszt przerwy 6 h w kalkulacji przykładowej
Źródło: kalkulacja przykładowa
99,5%
dostępność części serwerowej w SLA

Punkt odniesienia: incydent z raportu CERT Polska 2025

CERT Polska, Raport roczny 2025 (s. 82), opisuje przerwę w dostawie wody po zmianie nastaw pomp w stacji uzdatniania, która trwała około 6 godzin i dotknęła około 2,5 tys. mieszkańców gminy. To scenariusz, w którym granica między IT, OT i organizacją pracy była za cienka: zmiana w systemie sterowania wywołała skutek w usłudze podstawowej.

Kalkulacja poniżej jest rodzajowa i ma charakter przykładowy. Nie opisuje konkretnego podmiotu ani nie przesądza o rzeczywistych kosztach. Pokazuje metodę, którą każdy zakład może powtórzyć z własnymi liczbami.

Struktura kosztów incydentu

Koszt przerwy w usłudze składa się z kilku grup, które warto liczyć osobno, aby nie przeoczyć tych niewidocznych na pierwszy rzut oka.

  • Koszty bezpośrednie: zastępcze zaopatrzenie w wodę, dodatkowe zmiany pracowników, interwencje zewnętrznych specjalistów, zakup części.
  • Koszty odtworzenia: przywrócenie konfiguracji sterowników, weryfikacja nastaw, analiza przyczyn, ewentualne badania jakości wody.
  • Koszty regulacyjne: zgłoszenie incydentu w terminach 24 h i 72 h, sprawozdanie końcowe w ciągu miesiąca, ryzyko kary po 3 kwietnia 2028 r.
  • Koszty niewidoczne: utrata zaufania, rozmowy z organem założycielskim, roszczenia odbiorców.

Struktura kosztu przerwy 6 godzin (kalkulacja przykładowa)

Struktura kosztu przerwy 6 godzin (kalkulacja przykładowa)Wykres słupkowy: 21, 45, 30 i 15 tys. zł, razem 111 tys. zł.01020304050tys. złZastępcze zaopatrzenie: 21 tys. zł21ZastępczezaopatrzenieInterwencje: 45 tys. zł45InterwencjeOdtworzenie: 30 tys. zł30OdtworzenieZgłoszenia i komunikacja: 15 tys. zł15Zgłoszenia ikomunikacja
Źródło: Kalkulacja przykładowa na założeniach z sekcji Kalkulacja przykładowa

Kalkulacja przykładowa: przerwa 6 godzin

Założenia kalkulacji przykładowej: przerwa trwa 6 godzin, zastępcze zaopatrzenie (cysterny, punkty poboru) kosztuje 3 500 zł na godzinę, zespół interwencyjny i specjaliści zewnętrzni 45 000 zł łącznie, odtworzenie i weryfikacja konfiguracji 30 000 zł, obsługa zgłoszeń i komunikacji 15 000 zł. Suma wynosi 21 000 zł za zastępcze zaopatrzenie plus 90 000 zł pozostałych pozycji, czyli 111 000 zł.

Inwestycja w segmentację w tej kalkulacji: 200 000 zł netto jednorazowo oraz 25 000 zł rocznie na utrzymanie reguł i przegląd. To założenie kalkulacyjne, a nie oferta. Widełki cenowe z wdrożeń opisuje strona o kosztach segmentacji OT (orientacyjne widełki z wdrożeń 2025–2026; wycena indywidualna).

Przy założeniu, że segmentacja zapobiega jednemu takiemu zdarzeniu na cztery lata, oczekiwana roczna korzyść wynosi około 27 750 zł z samych kosztów bezpośrednich i odtworzenia. To niewiele wobec inwestycji, dlatego realnym argumentem jest ryzyko skrajne, opisane niżej.

Ryzyko skrajne: kara i skutki dla ludzi

Według nowelizacji ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (Dz.U. 2026 poz. 252) podmiot kluczowy może zapłacić do 10 mln EUR lub 2% przychodów z poprzedniego roku obrotowego (stosuje się kwotę wyższą), a podmiot ważny do 7 mln EUR lub 1,4%. Za najpoważniejsze naruszenia, które tworzą zagrożenie życia i zdrowia ludzi albo poważnej szkody majątkowej, art. 73 ust. 5 przewiduje do 100 mln zł. Kary po raz pierwszy można nakładać od 3 kwietnia 2028 r.

Kalkulacji nie należy opierać na założeniu najwyższych kar, bo organ stosuje je proporcjonalnie. Warto jednak potraktować zakres jako informację o tym, jak poważnie ustawodawca traktuje zaniedbania w sieciach usług podstawowych. Segmentacja wspiera spełnienie wymogu zarządzania ryzykiem i dostarcza dowodu do audytu, ale nie gwarantuje braku kary.

Maksymalne kary wg ustawy o KSC

Maksymalne kary wg ustawy o KSCWykres: do 10 mln EUR dla podmiotu kluczowego i do 7 mln EUR dla ważnego.0246810mln EURPodmiot kluczowyPodmiot kluczowy: 10 mln EUR10Podmiot ważnyPodmiot ważny: 7 mln EUR7
Źródło: Dz.U. 2026 poz. 252, art. 73 (lub 2% i 1,4% przychodów)

SLA jako sposób porównania ryzyka dostawcy

Przy wyborze dostawcy rozwiązań wspierających warto porównać nie tylko cenę, ale i sposób rozliczenia niedostępności. W ofertach InnerWeb dla podmiotów przemysłowych i energetycznych stosowane jest SLA z dostępnością 99,5% w miesiącu kalendarzowym dla części serwerowej instancji. Dla miesiąca 720-godzinnego oznacza to dopuszczalną niedostępność około 3,6 godziny. Przy awarii typu A wynagrodzenie jest pomniejszane o 1% za każdą godzinę przekroczenia, bez kar umownych i bez dowodzenia szkody.

Przykładowa skala kosztów utrzymania nakładki: abonament rzędu 2–4 tys. zł miesięcznie dla pilotażu kilkudziesięciu stanowisk w elektrociepłowni będącej podmiotem kluczowym NIS2 (orientacyjne widełki z wdrożeń 2025–2026; wycena indywidualna). Nakładka nie zastępuje segmentacji, tylko uzupełnia dowody organizacyjne.

Kalkulacja przykładowa

Koszt przerwy 6 h a inwestycja w segmentację

Założenia
ParametrWartość
Czas przerwy6 h
Zastępcze zaopatrzenie3 500 zł/h
Interwencje zewnętrzne i zespół45 000 zł
Odtworzenie i weryfikacja konfiguracji30 000 zł
Zgłoszenia i komunikacja15 000 zł
Inwestycja w segmentację (założenie, nie oferta)200 000 zł netto
Częstość zdarzenia bez segmentacji1 na 4 lata

Wynik: Koszt przerwy 111 000 zł; oczekiwana roczna korzyść ok. 27 750 zł; decyzja zależy głównie od ryzyka skrajnego i kar.

Uwaga: Kalkulacja przykładowa na założeniach rodzajowych; nie opisuje rzeczywistego podmiotu. Orientacyjne widełki z wdrożeń 2025–2026; wycena indywidualna.

Materiał wideo

Często zadawane pytania

Czy ta kalkulacja dowodzi, że segmentacja się zwraca?

Nie. Pokazuje metodę. Przy niskiej częstości zdarzeń zwrot z samych kosztów bezpośrednich jest długi, więc o inwestycji decyduje ryzyko skrajne i wymogi regulacyjne.

Skąd wiadomo, że kary w ustawie o KSC są takie wysokie?

Wynikają z art. 73 ustawy w brzmieniu nowelizacji z Dz.U. 2026 poz. 252, który określa limity: do 10 mln EUR lub 2% przychodów dla podmiotu kluczowego.

Czy SLA 99,5% dotyczy całej sieci zakładu?

Nie. Dotyczy części serwerowej instancji nakładki, nie sieci ani urządzeń końcowych klienta.

Jak zastosować kalkulację we własnym zakładzie?

Podstaw własne koszty godzinowe przerwy, czas odtworzenia i częstość zdarzeń z oceny ryzyka. Zapisz założenia i datę, bo audytor może zapytać o ich pochodzenie.

Źródła

Porozmawiajmy o dowodach dla Twojego audytu

Pokażemy, jak niezależna nakładka InnerWeb dostarcza zapisów obecności, uprawnień i zezwoleń bez ingerencji w sieć sterowania. Umów krótką rozmowę z zespołem InnerWeb.

Porozmawiajmy