Z czego składa się koszt godziny przestoju
Koszt przestoju nie jest równy przychodowi, który zakład osiągnąłby w tym czasie. Liczy się utracona marża, koszty stałe ponoszone mimo przerwy, praca ręczna lub nadgodziny przy odtwarzaniu, kary kontraktowe, koszty rozruchu i odpad technologiczny. Do tego dochodzą koszty trudniejsze do wyceny: utrata zaufania odbiorców, ryzyko dla ludzi i skutki regulacyjne.
W kalkulacji przykładowej przyjmujemy jedną wartość zbiorczą: 25 000 zł na godzinę przestoju linii krytycznej w zakładzie średniej wielkości. To założenie ilustracyjne, a nie dana rynkowa. Każdy zakład powinien policzyć własną wartość w analizie wpływu na działalność, osobno dla kilku procesów, bo koszt godziny przestoju linii pakowania różni się od kosztu godziny przestoju kotłowni.
Założenia kalkulacji przykładowej
Kalkulacja obejmuje jeden zakład, trzy do pięciu procesów krytycznych i dwa scenariusze częstotliwości zdarzeń. Scenariusz bazowy: dwa zdarzenia rocznie, w których proces krytyczny przestaje działać. Scenariusz ostrożny: jedno zdarzenie rocznie.
Czas przestoju bez planu przyjęto na 12 godzin w obu scenariuszach, a z przećwiczonym planem na 4 godziny w scenariuszu bazowym i 6 godzin w ostrożnym. Koszt wdrożenia planu BCP o zakresie kilku procesów przyjęto jako 150 000 zł w pierwszym roku (analiza wpływu, plany, ćwiczenia, szkolenia, wersje papierowe) i 30 000 zł rocznie na utrzymanie i ćwiczenia. Orientacyjne widełki z wdrożeń 2025–2026; wycena indywidualna.
- koszt godziny przestoju: 25 000 zł
- scenariusz bazowy: 2 zdarzenia rocznie, 12 godzin bez planu, 4 godziny z planem
- scenariusz ostrożny: 1 zdarzenie rocznie, 12 godzin bez planu, 6 godzin z planem
- koszt planu BCP: 150 000 zł w roku 1, potem 30 000 zł rocznie
Roczny koszt przestojów: bez planu i z planem (kalkulacja przykładowa)
- Bez planu
- Z planem
Wynik: godzina przestoju razy liczba godzin w roku
W scenariuszu bazowym roczny koszt przestojów bez planu wynosi 2 razy 12 godzin razy 25 000 zł, czyli 600 000 zł. Z planem jest to 2 razy 4 godziny razy 25 000 zł, czyli 200 000 zł. Różnica to 400 000 zł rocznie. Przy koszcie planu 150 000 zł w pierwszym roku oszczędność netto wynosi 250 000 zł, a od drugiego roku 370 000 zł, ponieważ utrzymanie kosztuje 30 000 zł.
W scenariuszu ostrożnym roczny koszt bez planu to 1 razy 12 godzin razy 25 000 zł, czyli 300 000 zł, a z planem 1 razy 6 godzin razy 25 000 zł, czyli 150 000 zł. Różnica 150 000 zł równa się kosztowi wdrożenia, więc plan zwraca się w pierwszym roku. W kolejnych latach oszczędność netto to 120 000 zł rocznie.
Obie wartości zależą od założeń, głównie od liczby zdarzeń. Zakład, w którym przestoje o charakterze krytycznym zdarzają się raz na kilka lat, uzyska dłuższy okres zwrotu. Zakład, w którym awarie się powtarzają, dużo krótszy. Z tego powodu zarządom przedstawia się oba scenariusze.
Co daje SLA dostawcy: kalkulacja zwrotu opłaty
Umowy utrzymaniowe z dostawcą oprogramowania zawierają zwykle gwarancje dostępności. Przykładowa konstrukcja z oferty: dostępność 99,5% w miesiącu dla części serwerowej, czas reakcji na awarię strategiczną 12 godzin, czas naprawy 8 godzin od podjęcia obsługi, a za każdą godzinę przekroczenia wynagrodzenie za miesiąc pomniejszane o 1%, bez kar umownych. Dostępność 99,5% w 30-dniowym miesiącu to około 3,6 godziny dopuszczalnej niedostępności.
Załóżmy abonament 4 000 zł miesięcznie i przekroczenie czasu naprawy o 10 godzin. Obniżenie wynosi 10% czyli 400 zł. Przy koszcie godziny przestoju zakładu 25 000 zł dziesięć godzin przestoju to 250 000 zł straty. Zwrot opłaty stanowi więc 0,16% tej straty. Orientacyjne widełki abonamentu z wdrożeń 2025–2026 to od ok. 1 do 4 tys. zł miesięcznie; wycena indywidualna.
Wniosek: SLA jest ważnym narzędziem dyscyplinowania dostawcy i jasno określa czasy, ale nie jest ubezpieczeniem od przestoju. Strata zakładu pozostaje po stronie zakładu, więc to plan ciągłości i rozwiązania awaryjne zmniejszają ją realnie. Mechanizm automatycznego obniżenia opłaty ma tę zaletę, że nie wymaga dowodzenia szkody ani sporu.
Strata z przestoju 10 h a zwrot opłaty z SLA (kalkulacja przykładowa)
Czego kalkulacja nie obejmuje
Kalkulacja nie uwzględnia kar administracyjnych, które w przypadku podmiotów kluczowych według NIS2 art. 34 mogą sięgać 10 mln EUR lub 2% obrotu, a dla ważnych 7 mln EUR lub 1,4%. Stan prawny w Polsce jest przejściowy, a kary z ustawy o KSC można nakładać w większości od 3 kwietnia 2028 r. Nie obejmuje też kosztów utraty klientów, szkód wizerunkowych ani ryzyka dla ludzi.
Ujęcie tych pozycji zwiększa korzyść z planu, ale utrudnia ich wycenę. Ostrożny rachunek z pominięciem takich kosztów pozostaje wiarygodniejszy w rozmowie z zarządem.
Koszt przestojów a koszt planu BCP w ciągu roku
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Koszt godziny przestoju | 25 000 zł |
| Zdarzenia rocznie, scenariusz bazowy | 2 szt. |
| Przestój bez planu / z planem, bazowy | 12 / 4 godzin |
| Zdarzenia rocznie, scenariusz ostrożny | 1 szt. |
| Przestój bez planu / z planem, ostrożny | 12 / 6 godzin |
| Koszt planu BCP | 150 000 w roku 1, 30 000 rocznie potem zł |
Wynik: Scenariusz bazowy: 400 000 zł oszczędności rocznie, netto 250 000 zł w roku 1. Scenariusz ostrożny: 150 000 zł rocznie, plan zwraca się w pierwszym roku.
Uwaga: Kalkulacja przykładowa: orientacyjne widełki z wdrożeń 2025–2026; wycena indywidualna. Nie obejmuje kar administracyjnych, utraty klientów ani ryzyka dla ludzi.
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Jak policzyć koszt godziny przestoju w moim zakładzie?
Zsumuj utraconą marżę, koszty stałe, pracę ręczną lub nadgodziny, kary kontraktowe i koszty rozruchu dla jednego procesu krytycznego i podziel przez liczbę godzin przestoju. Rób to dla kilku procesów osobno, nie jedną średnią.
Czy SLA dostawcy pokrywa straty z przestoju?
Nie. Mechanizm obniżenia opłaty, na przykład 1% za godzinę przekroczenia, jest narzędziem dyscyplinującym dostawcę, nie odszkodowaniem. Strata zakładu jest wielokrotnie większa niż zwrot z opłaty.
Czy plan BCP zawsze się zwraca?
Zwrot zależy od częstotliwości i kosztu zdarzeń. Przy rzadkich awariach okres zwrotu jest dłuższy, ale plan jest też wymogiem wynikającym z ustawy o KSC dla podmiotów kluczowych i ważnych.
Źródła
Policzmy to na Waszych liczbach
Umówmy rozmowę o kalkulacji kosztu przestoju dla Waszych procesów i o tym, jakie warunki SLA zmniejszają ryzyko po stronie zakładu.
Porozmawiajmy