InnerWeb
Przejdź do treści

Koszty niekontrolowanego dostępu serwisu do OT

W 2025 roku CERT Polska odnotował 179 incydentów ransomware, a jedna godzina postoju linii produkcyjnej kosztuje zwykle więcej niż pierwszy miesiąc wdrożenia kontroli dostępu. Poniżej zestawiamy koszty niekontrolowanego dostępu serwisu do OT z kosztem jego uporządkowania, na jawnych założeniach, które można zastąpić własnymi liczbami zakładu.

179
incydentów ransomware w 2025 r.
Źródło: CERT Polska, Raport roczny 2025, s. 119
10 mln EUR / 2%
maksymalna kara dla podmiotu kluczowego (wyższa z kwot)
Źródło: Dz.U. 2026 poz. 252, art. 73
ok. 6,3 : 1
koszt zdarzenia do rocznego kosztu kontroli dostępu
Źródło: kalkulacja przykładowa
1,3 godz.
próg zwrotu w godzinach unikniętego postoju
Źródło: kalkulacja przykładowa

Z czego składa się koszt niekontrolowanego dostępu

Koszt niekontrolowanego dostępu serwisu rzadko pojawia się w budżecie, bo nie ma własnej pozycji. Rozkłada się na cztery grupy: koszt przestoju, koszt przywracania systemów, koszt sankcji i koszt reputacyjno-kontraktowy. Pierwsza jest najłatwiejsza do policzenia i dlatego służy za punkt wyjścia w kalkulacji.

Przestój liczy się liczbą godzin zatrzymania instalacji pomnożoną przez koszt godziny, na który składają się utracona marża, koszty stałe płacone mimo przestoju, kary umowne wobec odbiorców i koszty ponownego rozruchu. W zakładach ruchu ciągłego rozruch po nieplanowanym zatrzymaniu bywa dłuższy niż sam przestój.

Przywracanie systemów obejmuje odtworzenie stacji i sterowników z kopii, weryfikację programów, pracę zewnętrznych specjalistów i czas własnego zespołu. Koszt sankcji wynika z ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa, a koszt kontraktowy z tego, że odbiorcy coraz częściej pytają dostawców o cyberbezpieczeństwo łańcucha dostaw.

Dane publiczne: skala zagrożenia w Polsce

Roczny raport CERT Polska za 2025 rok daje trzy liczby istotne dla tej kalkulacji. W kategorii szkodliwego oprogramowania zarejestrowano 3 438 incydentów, w tym 179 ransomware. System Snitch monitorował 8 367 unikalnych hostów OT widocznych z internetu i 10 135 usług OT, a liczba wysłanych powiadomień OT wyniosła 22 045, czyli 1,9 razy więcej niż w 2024 roku.

Te dane nie określają prawdopodobieństwa incydentu w konkretnym zakładzie, ale pokazują, że ekspozycja systemów OT nie jest zjawiskiem marginalnym. Dla działu zakupów ważniejsza od precyzyjnego prawdopodobieństwa jest asymetria: koszt kontroli dostępu jest przewidywalny i rozłożony w czasie, a koszt zdarzenia jednorazowy i wielokrotnie wyższy.

Jedno zdarzenie a pierwszy rok kontroli dostępu (kalkulacja przykładowa)

Jedno zdarzenie a pierwszy rok kontroli dostępu (kalkulacja przykładowa)Wykres słupkowy: 51 000 zł rocznego kosztu kontroli dostępu wobec 320 000 zł kosztu ośmiu godzin postoju0100 000200 000300 000400 000złKontrola dostępu, rok 1: 51 000 zł51 000 złKontrola dostępu, rok 18 godzin postoju: 320 000 zł320 000 zł8 godzin postoju
Źródło: Kalkulacja przykładowa: 40 000 zł/h x 8 h; wdrożenie 15 000 zł + 12 x 3 000 zł abonamentu

Kary z ustawy o KSC

Ustawa z 23 stycznia 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 252), obowiązująca od 3 kwietnia 2026 r., przewiduje w art. 73 kary pieniężne. Dla podmiotów kluczowych do 10 000 000 EUR lub 2% przychodów z poprzedniego roku obrotowego, przy czym stosuje się kwotę wyższą, i nie mniej niż 20 000 zł. Dla podmiotów ważnych do 7 000 000 EUR lub 1,4% przychodów i nie mniej niż 15 000 zł. Za najpoważniejsze naruszenia, związane z bezpośrednim i poważnym cyberzagrożeniem dla obronności, bezpieczeństwa państwa, życia i zdrowia ludzi albo z zagrożeniem poważnej szkody majątkowej, ustawa przewiduje do 100 mln zł (art. 73 ust. 5).

Kary z art. 73 ust. 1–4 i art. 73a–73c można nakładać po raz pierwszy po dwóch latach od wejścia ustawy w życie, czyli od 3 kwietnia 2028 r. To okres przejściowy, a nie zwolnienie: audyt cyberbezpieczeństwa podmiotu kluczowego przypada na ten sam horyzont, a kierownik podmiotu odpowiada za nadzór nad systemem zarządzania bezpieczeństwem informacji. Kontrola dostępu dostawców jest jednym z obszarów, w których niedostatki będzie łatwo wykazać.

Struktura kosztu uporządkowania dostępu

Po stronie kosztów kontroli dostępu serwisu rynek wdrożeń systemu zezwoleń i dostępu dostawców dostarcza zbiorczych widełek. Jednorazowe wdrożenie z kontami dla około 50 osób, modułem szkoleniowym i zezwoleniami na pracę mieści się zwykle w przedziale rzędu 10–20 tys. zł netto. Pilotaż rozszerzony o odwzorowanie procedur, karty przełączeń i szkolenia wykonawców to rząd kilkunastu tysięcy złotych netto więcej.

Abonament za utrzymanie, serwer, kopie zapasowe, aktualizacje i wsparcie to zwykle od ok. 1 do 4 tys. zł miesięcznie, zależnie od liczby stanowisk i opcji. Wariant on-premise dodaje koszt serwera po stronie zakładu, rzędu kilkunastu tysięcy złotych jednorazowo. Wszystkie kwoty to orientacyjne widełki z wdrożeń 2025–2026; wycena indywidualna.

Część kosztu zakład ponosi tak czy inaczej, bo przegląd umów z dostawcami, inwentaryzacja ścieżek i szkolenia są wymagane niezależnie od wybranego narzędzia. Rozwiązanie, które łączy zezwolenie na pracę z kwalifikacjami i dostępem, ogranicza liczbę osobnych rejestrów, a tym samym czas pracy zespołu przy audycie.

Szkodliwe oprogramowanie w Polsce w 2025 r.

Szkodliwe oprogramowanie w Polsce w 2025 r.Wykres słupkowy: 179 incydentów ransomware w ramach 3438 incydentów szkodliwego oprogramowania w 2025 roku01000200030004000incydentówRansomwareRansomware: 179 incydentów179Szkodliwe oprogramowanie razemSzkodliwe oprogramowanie razem: 3438 incydentów3438
Źródło: CERT Polska, Raport roczny 2025, s. 119

Kalkulacja przykładowa: jedno zdarzenie kontra rok kontroli dostępu

Poniższa kalkulacja jest przykładowa i opiera się na założeniach, które każdy zakład powinien zastąpić własnymi danymi. Dla zakładu produkcyjnego przyjęto koszt godziny postoju linii 40 000 zł, osiem godzin nieplanowanego zatrzymania po incydencie wynikającym z nieuprawnionego dostępu i dodatkowy koszt odtworzenia systemów z kopii. Po stronie kontroli dostępu przyjęto wdrożenie 15 000 zł netto i abonament 3 000 zł miesięcznie.

Wynik: koszt zdarzenia to 320 000 zł samego przestoju, bez kosztów odtworzenia i sankcji. Koszt pierwszego roku kontroli dostępu to 15 000 zł plus 12 razy 3 000 zł, czyli 51 000 zł. Stosunek wynosi około 6,3 do 1. Próg zwrotu wypada przy 1,3 godziny postoju (51 000 zł dzielone przez 40 000 zł na godzinę), czyli wystarczy uniknąć nieco ponad godziny nieplanowanego zatrzymania w skali roku.

Kalkulacja nie oznacza, że wdrożenie wyeliminuje ryzyko. Kontrola dostępu je zmniejsza, wspiera spełnienie wymogów NIS2 w zakresie dostępu i łańcucha dostaw oraz dostarcza dowodu do audytu. Wartość rzeczywista zależy od tego, jak konsekwentnie zakład stosuje procedury.

Kalkulacja przykładowa

Zwrot z kontroli dostępu serwisu: jedno zdarzenie kontra rok kontroli dostępu

Założenia
ParametrWartość
Koszt godziny postoju linii40 000 zł/godz.
Czas nieplanowanego postoju po incydencie8 godz.
Wdrożenie kontroli dostępu15 000 zł netto
Abonament3 000 zł netto/mies.

Wynik: Koszt zdarzenia 320 000 zł (bez odtworzenia i sankcji) wobec 51 000 zł w pierwszym roku kontroli dostępu; próg zwrotu 1,3 godziny unikniętego postoju.

Uwaga: Kalkulacja przykładowa na założeniach, które zakład zastępuje własnymi. Widełki cenowe: orientacyjne widełki z wdrożeń 2025–2026; wycena indywidualna.

Materiał wideo

Często zadawane pytania

Ile kosztuje kontrola dostępu serwisu do OT?

Wdrożenie systemu zezwoleń i dostępu dostawców to zwykle rząd 10–20 tys. zł netto, abonament od ok. 1 do 4 tys. zł miesięcznie. To orientacyjne widełki z wdrożeń 2025–2026; wycena indywidualna.

Od kiedy zakład może zapłacić karę z art. 73 ustawy o KSC?

Kary z art. 73 ust. 1–4 i art. 73a–73c można nakładać po raz pierwszy po dwóch latach od wejścia ustawy w życie, czyli od 3 kwietnia 2028 r.

Czy kalkulacja pokazuje oszczędność gwarantowaną?

Nie. To kalkulacja przykładowa na jawnych założeniach. Rzeczywisty zwrot zależy od kosztu godziny postoju w zakładzie i od skuteczności stosowania procedur.

Czy do kosztów dochodzi serwer w wariancie on-premise?

Tak. Wariant on-premise dodaje jednorazowy koszt serwera po stronie zakładu, rzędu kilkunastu tysięcy złotych.

Źródła

Przelicz to na liczby swojego zakładu

Wspólnie podstawimy koszt godziny postoju i liczbę dostawców w Twoim zakładzie, a wycenę przygotujemy indywidualnie. Umów rozmowę z zespołem InnerWeb.

Porozmawiajmy