Po co ustawa wymaga dwóch osób
Nowelizacja ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (Dz.U. 2026 poz. 252) nakłada na podmioty kluczowe i ważne obowiązek wyznaczenia co najmniej dwóch osób do kontaktu z podmiotami krajowego systemu cyberbezpieczeństwa. Powód jest praktyczny: zgłoszenia przechodzą przez system S46, a CSIRT może zwrócić się do podmiotu w dowolnej godzinie, zwłaszcza gdy incydent dotyka infrastruktury energetycznej, wodnej czy chemicznej.
Terminy są krótkie. Wczesne ostrzeżenie trzeba przekazać niezwłocznie, nie później niż w ciągu 24 godzin od wykrycia incydentu poważnego, zgłoszenie w ciągu 72 godzin, a sprawozdanie końcowe w ciągu miesiąca od zgłoszenia. Jedna osoba nie jest w stanie pokryć takiego rytmu przez całą dobę, przez urlopy i choroby.
Dobre praktyki wyznaczania osób
Poniższe praktyki wynikają z tego, jak działają zakłady o ruchu ciągłym, i z treści obowiązków w ustawie.
Wybierz osoby z dwóch różnych działów
Najlepszy układ to osoba z cyberbezpieczeństwa lub IT oraz osoba z utrzymania ruchu albo OT. CSIRT pytając o incydent, często potrzebuje jednocześnie informacji o systemach biurowych i o sterowaniu procesem. Dwie osoby z tego samego działu mają wspólne luki: te same urlopy, ten sam pion przełożonych, ten sam dostęp.
Daj im uprawnienia do działania, nie tylko do rozmowy
Osoba kontaktowa powinna mieć upoważnienie do przekazania informacji w imieniu zakładu, dostęp do rejestru zasobów i procedury incydentowej oraz możliwość uruchomienia zespołu reagowania bez pytania o zgodę kierownika w środku nocy. Zapisz te uprawnienia w piśmie od kierownika podmiotu.
Ustal zastępstwa i kolejność kontaktu
Do każdej osoby wskaż zastępcę oraz kolejność, w jakiej wywoływani są kolejni. Lista powinna obejmować co najmniej cztery nazwiska, z czego dwa to osoby kontaktowe zgłaszane do wykazu. Zmiana osoby kontaktowej wymaga aktualizacji wpisu w ciągu 14 dni, więc zastępstwo trzeba przygotować przed odejściem, nie po nim.
Przećwicz zgłoszenie przed incydentem
Raz w roku przeprowadź ćwiczenie: scenariusz incydentu na linii technologicznej, wypełnienie wczesnego ostrzeżenia, sprawdzenie dostępu do S46. Czas od wykrycia do wysłania wczesnego ostrzeżenia zapisz i porównaj z limitem 24 godzin. Protokół ćwiczenia jest dowodem do audytu.
Połącz dwa światy: IT i BHP
W zakładzie przemysłowym incydent cybernetyczny bywa jednocześnie zdarzeniem bezpieczeństwa pracy, na przykład gdy zakłócenie sterowania dotyczy strefy z pracami niebezpiecznymi. Osoba z utrzymania ruchu powinna znać status poleceń na prace w tej strefie. Cyfrowy rejestr zezwoleń skraca ten krok, ale samo wyznaczenie osób pozostaje decyzją organizacyjną zakładu.
Terminy zgłoszeń incydentu poważnego
Dowody do audytu
Pierwszy audyt podmiotu kluczowego przypada 24 miesiące po wejściu ustawy w życie, czyli do 3 kwietnia 2028 r. Audytor zapyta o wyznaczenie osób, o zakres ich upoważnień i o to, czy lista jest aktualna. Zbierz te dokumenty wcześniej: pismo wyznaczające, upoważnienia, harmonogram dyżurów, protokoły ćwiczeń, potwierdzenia zgłoszenia zmian we wpisie.
Dobrą praktyką jest rejestr zmian osób kontaktowych z datą zmiany i datą zgłoszenia do wykazu. Dzięki niemu łatwo wykazać, że termin 14 dni został dotrzymany, i uniknąć sytuacji, w której wykaz wskazuje osobę, która od pół roku nie pracuje w zakładzie.
Typowe błędy
Najczęstsze potknięcia zakładów przemysłowych to:
- Dwie osoby z działu IT, obie na urlopie w tym samym tygodniu.
- Numer służbowy przypisany do osoby, nie do roli, więc po odejściu pracownika kontakt przestaje działać.
- Brak dostępu do S46 u zastępcy, który dowiaduje się o tym podczas incydentu.
- Procedura incydentowa bez opisu tego, kto wysyła wczesne ostrzeżenie po 22:00.
- Brak kopii listy w wersji papierowej na wypadek awarii sieci.
Powiązanie z szerszym programem NIS2
Osoby kontaktowe to jeden z elementów obowiązków rozdziału 3 ustawy, które należy zrealizować do 3 kwietnia 2027 r.: system zarządzania bezpieczeństwem informacji, dokumentacja, procedury incydentowe i osoby kontaktowe. Ich wyznaczenie jest zadaniem dla pełnomocnika NIS2, ale decyzję podejmuje kierownik podmiotu, który odpowiada za nadzór nad całością systemu. Ułatwia to odpowiedzi na często zadawane pytania o obowiązki po nowelizacji.
Lista kontrolna
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Czy dwie osoby kontaktowe wystarczą w zakładzie pracującym całą dobę?
Formalnie tak, bo ustawa mówi o co najmniej dwóch osobach. W zakładzie o ruchu ciągłym warto dodać zastępców, aby ktoś był osiągalny także w nocy i w czasie urlopów.
Kto wyznacza osoby kontaktowe?
Wyznacza je podmiot, w praktyce kierownik podmiotu na wniosek pełnomocnika NIS2. Pismo wyznaczające jest dowodem dla audytora.
Co zrobić, gdy osoba kontaktowa odchodzi z pracy?
Wyznacz następcę przed jej odejściem i zgłoś zmianę do wykazu w ciągu 14 dni od zmiany.
Źródła
Powiąż kontakt z procesami zakładu
Zapraszamy do rozmowy o tym, jak rejestr prac niebezpiecznych dostarcza osobom kontaktowym aktualny obraz sytuacji w zakładzie.
Porozmawiajmy