Dla kogo i dlaczego teraz
Rekomendacje są przeznaczone dla zespołów, które kupują lub odnawiają umowy na oprogramowanie, usługi IT, systemy OT i utrzymanie: dyrektora zakładu, działu zakupów, CISO, pełnomocnika NIS2 i kierownika utrzymania ruchu. Ustawa o KSC wymienia bezpieczeństwo łańcucha dostaw ICT wśród obowiązków SZBI, a termin na wdrożenie systemu to 3 kwietnia 2027 r.
Umowy z dostawcami są najwolniej zmieniającym się elementem SZBI, bo odnawiają się raz w roku lub rzadziej. Zakład, który zacznie od przeglądu umów dopiero w 2027 r., nie zdąży wprowadzić zmian przed audytem przewidzianym na 2028 r.
Zalecenie 1: zacznij od rejestru dostawców i krytyczności
Zestawienie dostawców ICT i OT z oceną krytyczności jest podstawą wszystkich pozostałych działań. Dla każdego dostawcy zapisz: jakie usługi lub wyroby dostarcza, do jakich systemów ma dostęp, czy ma zdalne połączenie, kto jest właścicielem relacji w zakładzie. Krytyczność wyznacza głębokość wymagań: dostawca systemu sterowania wymaga więcej niż dostawca narzędzi biurowych.
Obniżenie wynagrodzenia miesięcznego za przekroczenie czasu naprawy typu A
Zalecenie 2: wpisz do umów klauzule bezpieczeństwa
Minimalny zestaw klauzul, który wspiera spełnienie wymogu SZBI w zakresie łańcucha dostaw:
- obowiązek zgłoszenia incydentu i podatności w terminie dopasowanym do własnych terminów zgłoszeniowych zakładu (wczesne ostrzeżenie w 24 godziny, zgłoszenie w 72 godziny),
- zasady zdalnego dostępu: kto, skąd, z jakim uwierzytelnianiem i z zapisem sesji,
- prawo do audytu lub przedstawienia raportu z audytu u dostawcy,
- zasady aktualizacji i łatania oraz okres wsparcia produktu,
- obowiązki przy zakończeniu umowy: zwrot lub usunięcie danych, odebranie dostępów,
- lista podwykonawców dostawcy mających dostęp do systemów zakładu.
Zalecenie 3: SLA z automatycznym obniżeniem wynagrodzenia
Umowa utrzymaniowa jest elementem ciągłości działania, więc czasy reakcji i naprawy powinny być liczbami, nie deklaracjami. Przykład ze stosowanej w wdrożeniach konstrukcji: trzy typy zdarzeń, gdzie awaria strategiczna (typ A) ma czas reakcji 12 godzin i naprawy 8 godzin od podjęcia obsługi, awaria utrudniająca pracę (typ B) reakcję następnego dnia roboczego, a wsparcie i prace planowe (typ C) do 7 dni. Dostępność części serwerowej wynosi 99,5% w miesiącu kalendarzowym.
Zamiast kar umownych, które wymagają wzywania wykonawcy i dowodzenia szkody, zastosowano automatyczne obniżenie: wynagrodzenie za miesiąc pomniejszane o 1% za każdą godzinę przekroczenia przy awarii typu A, na podstawie zestawienia z systemu obsługi serwisowej. Dla zakładu to prostsze w egzekwowaniu i mniej konfliktowe.
Dwie rzeczy do sprawdzenia przy porównywaniu ofert: godziny świadczenia usług (w przykładzie poniedziałek–piątek 8:00–16:00, co trzeba zestawić z pracą zmianową) oraz zakres dostępności (część serwerowa instancji, nie sieć i urządzenia końcowe zakładu).
Zalecenie 4: rozdziel opłaty za zgłoszenia od abonamentu
Pytanie „czy zgłoszenia serwisowe są liczone godzinowo” powinno paść przed podpisaniem umowy. Zgłoszenia typu A, B i C zawarte w abonamencie, bez rozliczania za godziny, ułatwiają budżetowanie i usuwają zachętę do niezgłaszania drobnych incydentów. Prace poza zakresem warto mieć w cenniku z góry określoną stawką.
Zalecenie 5: oceniaj dostawcę wysokiego ryzyka
Ustawa wprowadza postępowanie w sprawie uznania dostawcy za dostawcę wysokiego ryzyka oraz ograniczenia dla podmiotów korzystających z jego wyrobów. Przepisy te są objęte wnioskiem Prezydenta do Trybunału Konstytucyjnego o kontrolę następczą, a rozstrzygnięcia w sprawdzonych źródłach brak (stan na 3 listopada 2026 r.).
Zalecenie praktyczne: w umowach z dostawcami krytycznych wyrobów dopisać klauzulę o prawie do wymiany lub wycofania wyrobu w razie decyzji organu, z podziałem kosztów i okresem przejściowym. Rejestr dostawców uzupełnić o pole „kraj pochodzenia i właściciel dostawcy”, aby szybko ocenić ekspozycję po zmianie przepisów.
Zalecenie 6: łącz zakup z wymaganiami dla produktu
Przy zakupie systemu lub urządzenia z elementami cyfrowymi pytaj o dokumentację bezpieczeństwa, politykę aktualizacji i sposób zgłaszania podatności. To prosta część wymagań, które w całym rynku UE zaostrzają kolejne regulacje, więc wpisanie ich teraz oszczędzi renegocjacji. Wymagania warto zamieścić w opisie przedmiotu zamówienia, nie dopiero w umowie.
Zalecenie 7–9: organizacja, dowody, przegląd
Trzy zalecenia organizacyjne zamykają temat.
- Zalecenie 7: wyznacz właściciela relacji z każdym krytycznym dostawcą i zapisz go w rejestrze.
- Zalecenie 8: zachowuj dowody: ankiety bezpieczeństwa, raporty z audytów, zapisy zdalnych sesji, zgłoszenia serwisowe z czasami reakcji. Audytor poprosi o nie jako o dowód działania łańcucha dostaw.
- Zalecenie 9: przeglądaj dostawców co najmniej raz w roku i po każdym incydencie, a wyniki wpisuj do rejestru ryzyk.
Lista kontrolna
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Czy klauzule bezpieczeństwa wystarczą, aby spełnić wymóg dotyczący łańcucha dostaw?
Wspierają spełnienie wymogu, ale nie wystarczą same. SZBI wymaga także oceny ryzyka dostawców, ich monitorowania i dowodów działania, które zakład zbiera w trakcie umowy.
Czy SLA z obniżeniem wynagrodzenia jest korzystniejsze niż kary umowne?
W opisanej konstrukcji mechanizm działa automatycznie, bez wzywania wykonawcy i dowodzenia szkody, a umowa nie przewiduje kar umownych. Dla zakładu jest to prostsze w egzekwowaniu; ostateczny wybór zależy od profilu ryzyka.
Co z dostawcami wysokiego ryzyka, skoro przepisy są objęte wnioskiem do TK?
Przepisy obowiązują do czasu rozstrzygnięcia Trybunału. Zakład powinien monitorować komunikaty organów i mieć w umowach klauzulę o prawie do wymiany wyrobu.
Źródła
Zapytaj o SLA bez kar umownych
Pokażemy, jak wygląda umowa utrzymaniowa z automatycznym obniżeniem wynagrodzenia i jakie dowody dla audytu wynikają z zgłoszeń serwisowych. Umów rozmowę.
Porozmawiajmy