Co wynika z przepisów, a co z dobrej praktyki
Z nowelizacji ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (Dz.U. 2026 poz. 252) wynika jedno: kierownik podmiotu ma obowiązek corocznego szkolenia z cyberbezpieczeństwa, a obok niego nadzoruje system zarządzania bezpieczeństwem informacji, planuje środki finansowe i przydziela zadania. Przepis nie narzuca programu ani liczby godzin w zakresie, który przyjmujemy w tym materiale. Wszystko, co dotyczy formy, jest więc praktyką organizacji, nie wymogiem.
Dlatego dobre praktyki warto czytać jako propozycję standardu wewnętrznego, który zarząd zatwierdza i który potem można pokazać audytorowi. Kary z art. 73 i 73a można nakładać od 3 kwietnia 2028 r., ale pierwsze szkolenie powinno odbyć się znacznie wcześniej, bo obowiązki z rozdziału 3 trzeba spełnić do 3 kwietnia 2027 r.
Praktyka 1: stały roczny cykl zamiast jednorazowego wydarzenia
Zapisz w planie pracy zarządu stały termin szkolenia, na przykład w pierwszym kwartale po zatwierdzeniu budżetu. Termin w kalendarzu na rok z góry pozwala uniknąć sytuacji, w której szkolenie przesuwa się o kwartał, a zapis o corocznym obowiązku zostaje bez pokrycia. Warto też ustalić zasadę dla nowego członka zarządu: szkolenie w ciągu określonego czasu od objęcia funkcji, na przykład 3 miesięcy (założenie wewnętrzne organizacji).
Terminy zgłaszania incydentu poważnego
Praktyka 2: program oparty na ryzyku zakładu, nie na slajdach dostawcy
Program powinien odpowiadać na pytania, które zarząd zakładu musi rozstrzygać: jakie systemy sterowania są krytyczne dla ciągłości produkcji, kto ma dostęp zdalny, jakie ryzyka niesie łańcuch dostaw ICT, jak wygląda scenariusz zgłoszenia incydentu w 24 i 72 godziny. Dobrze działa zestaw trzech części: obowiązki kierownika wynikające z ustawy, przegląd ryzyk własnego zakładu oraz ćwiczenie decyzyjne.
Ćwiczenie decyzyjne, na przykład symulacja zatrzymania linii po incydencie w sieci OT, zostawia więcej śladu niż wykład. Zarząd musi w nim zdecydować o zatrzymaniu produkcji, komunikacji i zgłoszeniu przez system S46, a wyniki trafiają do notatki z wnioskami.
- obowiązki kierownika podmiotu według ustawy i konsekwencje (art. 73a)
- przegląd ryzyk zakładu: OT, dostęp zdalny, dostawcy, firmy zewnętrzne na terenie
- scenariusz incydentu: kto decyduje, kto zgłasza, jakie terminy (24 h, 72 h, miesiąc)
- decyzje po szkoleniu: zmiany priorytetów, budżetu lub harmonogramu SZBI
Praktyka 3: dowody do audytu zbierane od razu
Audytor weryfikuje, że szkolenie się odbyło, że objęło osoby, których dotyczy obowiązek, i że miało treść adekwatną do ryzyk. Komplet dowodów powstaje w dniu szkolenia lub tuż po nim: program, lista uczestników z podpisami albo potwierdzeniem elektronicznym, wynik testu sprawdzającego, materiały, a także notatka z decyzjami. Odtwarzanie tego po roku jest kosztowne i mało wiarygodne.
Przechowuj dowody w jednym, zabezpieczonym miejscu i opisuj datą oraz wersją programu. Zapisy powinny dać się odtworzyć dla każdego roku od wejścia obowiązku, bo pierwsza kontrola może objąć kilka cykli szkoleniowych jednocześnie.
Praktyka 4: wykorzystaj to, co już działa w szkoleniach załogi i firm zewnętrznych
Zakłady przemysłowe mają zwykle sprawny system szkoleń BHP: zaproszenie, materiał, test i rejestr. Te same elementy sprawdzają się w szkoleniu z cyberbezpieczeństwa dla załogi i firm zewnętrznych, które zgodnie z ustawą jest częścią SZBI (przeszkolenie pracowników). W InnerWeb system szkoleniowy składa się z materiału (slajdy PDF lub wideo) i testu wielokrotnego wyboru, obsługuje język polski, angielski, ukraiński i rosyjski, a imienny rejestr zaproszeń pokazuje, kto zalega ze szkoleniem.
Takie mechanizmy dotyczą szkoleń pracowników i wykonawców, a nie samego szkolenia kierownika podmiotu, które organizuje się zwykle osobno. Ich wartość dla zarządu polega na tym, że jedna zasada dowodzenia (zaproszenie, materiał, test, zapis z datą) działa w całym zakładzie, a ślad audytowy pokazuje, kto i kiedy zmienił wyniki szkoleń.
Praktyka 5: przeglądaj skuteczność, nie tylko obecność
Obecność na szkoleniu nie dowodzi, że zarząd wie, co ma robić. Po szkoleniu warto sprawdzić po kwartale trzy rzeczy: czy zarząd zadał pytania o ryzyka zakładu na posiedzeniach, czy decyzje ze szkolenia trafiły do budżetu i czy ćwiczenie incydentowe zostało powtórzone. Wnioski wpisz do protokołu następnego posiedzenia. To prosty dowód, że szkolenie zmieniło sposób nadzoru, co jest wartościowe także w razie ewentualnego sporu o należytą staranność.
Najczęstsze błędy
Najczęstsze błędy to szkolenie ogólne, bez odniesienia do instalacji OT zakładu, brak dowodu poza listą obecności, przesunięcie szkolenia na koniec roku oraz traktowanie go jako obowiązku wyłącznie prezesa, gdy w spółce kilku członków zarządu pełni funkcję kierownika podmiotu. Do tego dochodzi zbyt słabe powiązanie z budżetem: szkolenie wskazuje luki, a nikt nie przypisuje do nich środków.
Lista kontrolna
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Czy szkolenie musi prowadzić firma zewnętrzna?
Przepis na to nie wskazuje. Ważne, aby szkolenie było odpowiednie do ryzyk zakładu i udokumentowane. Prowadzącym może być ekspert zewnętrzny albo wewnętrzny, o ile jego kompetencje da się uzasadnić.
Czy szkolenie online spełnia obowiązek?
Forma nie jest narzucona w materiałach źródłowych, które wykorzystujemy. Online działa, jeżeli zapisy potwierdzają udział i treść, a część praktyczna, na przykład ćwiczenie, odbywa się z udziałem decydentów.
Czy system szkoleniowy InnerWeb zastępuje szkolenie zarządu?
Nie. Obsługuje szkolenia załogi i firm zewnętrznych, z imiennym rejestrem zaproszeń i testem. Szkolenie kierownika podmiotu wymaga osobnego programu.
Źródła
Uporządkujmy szkolenia w całym zakładzie
Pokażemy rejestr zaproszeń, materiał i test dla załogi oraz firm zewnętrznych. Zapraszamy do rozmowy lub demonstracji.
Porozmawiajmy