Dla kogo są te rekomendacje
Rekomendacje kierujemy do prezesów i członków zarządów podmiotów kluczowych i ważnych w przemyśle, a także do dyrektorów zakładów, którzy w spółce lub grupie pełnią rolę kierownika podmiotu. Dla CISO, pełnomocnika NIS2 i kierowników bezpieczeństwa procesowego są materiałem do rozmowy z zarządem: każdą z siedmiu pozycji można przełożyć na uchwałę, budżet albo zapis w harmonogramie.
Podstawą jest ustawa z 23 stycznia 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 252), obowiązująca od 3 kwietnia 2026 r. Kary z art. 73 ust. 1–4 i art. 73a–73c można nakładać po raz pierwszy od 3 kwietnia 2028 r. To okres przygotowania, nie okres wyczekiwania: obowiązki z rozdziału 3, w tym system zarządzania bezpieczeństwem informacji, trzeba spełnić do 3 kwietnia 2027 r.
Siedem rekomendacji dla zarządu
Poniższa kolejność odpowiada temu, co zarząd może zrobić w ciągu najbliższych miesięcy, zanim ruszy okres karania.
1. Zatwierdź status podmiotu i wyznacz właściciela tematu
Zarząd powinien zatwierdzić pisemną ocenę, czy zakład jest podmiotem kluczowym, czy ważnym, oraz wskazać osobę odpowiedzialną za kontakt z organami. Ustawa wymaga wyznaczenia co najmniej dwóch osób do kontaktu z podmiotami krajowego systemu cyberbezpieczeństwa. Jedna osoba to ryzyko urlopu lub choroby w dniu incydentu.
2. Nadzoruj system zarządzania bezpieczeństwem informacji (SZBI)
Nadzór oznacza decyzje, a nie podpis pod dokumentem. Zarząd zatwierdza politykę szacowania ryzyka, akceptuje ryzyka rezydualne i żąda raportów o postępie wobec terminu 3 kwietnia 2027 r. Warto ustalić stały punkt w porządku obrad, na przykład co kwartał, z krótkim raportem: ryzyka otwarte, incydenty, luki wobec harmonogramu.
3. Zaplanuj środki finansowe z wyprzedzeniem
Planowanie środków finansowych to obowiązek kierownika podmiotu według ustawy. Budżet trzeba rozpisać na trzy części: wdrożenie SZBI (analiza ryzyka, dokumentacja, szkolenia), technologię (monitoring, segmentacja OT, kopie zapasowe) i audyt, który w podmiocie kluczowym odbędzie się pierwszy raz do 3 kwietnia 2028 r. Brak zapisanego budżetu to najłatwiejszy do udowodnienia przejaw zaniedbania.
4. Zapewnij coroczne szkolenie z cyberbezpieczeństwa
Szkolenie kierownika podmiotu jest obowiązkowe i coroczne. Zarząd powinien ustalić termin, program i sposób dokumentowania, tak aby dowód był dostępny w razie audytu. Praktyki organizacji tego szkolenia opisujemy osobno, a tutaj wystarczy zasada: szkolenie ma prowadzić do decyzji, na przykład o zmianie priorytetów ryzyka.
5. Włącz OT i firmy zewnętrzne do zakresu SZBI
System zarządzania bezpieczeństwem informacji obejmuje bezpieczeństwo łańcucha dostaw ICT i przeszkolenie pracowników. W zakładzie przemysłowym oznacza to systemy sterowania i dostęp wykonawców do instalacji. Zarząd powinien zażądać obrazu: ile firm zewnętrznych wchodzi na teren, kto je szkoli i kto może wystawić zezwolenie na pracę. Dowód z takiego obrazu wspiera spełnienie wymogu w obszarze łańcucha dostaw.
6. Przećwicz zgłaszanie incydentów w 24 i 72 godziny
Wczesne ostrzeżenie trzeba przekazać niezwłocznie, nie później niż w ciągu 24 godzin od wykrycia, zgłoszenie incydentu poważnego w ciągu 72 godzin, a sprawozdanie końcowe w ciągu miesiąca. Zarząd nie wykonuje zgłoszenia osobiście, ale odpowiada za to, że ktoś ma uprawnienia, dostęp do systemu S46 i scenariusz na noc oraz weekend.
7. Zapisuj decyzje, aby wykazać należytą staranność
Kara osobista dotyczy kierownika podmiotu, więc zapis decyzji jest ochroną. Protokoły z nadzoru, zatwierdzone polityki i potwierdzenia szkoleń pokazują, że zarząd działał. System, który zapisuje autora i czas zmian oraz wyniki szkoleń, jak ślad audytowy w InnerWeb, ułatwia odtworzenie przebiegu zdarzeń i dostarcza dowodu do audytu.
Kara osobista kierownika podmiotu (górna granica)
Co grozi za zaniedbania
Kierownik podmiotu kluczowego lub ważnego podlega karze osobistej do 300% wynagrodzenia liczonego jak ekwiwalent urlopowy (art. 73a). W podmiotach publicznych jest to do 100%. Wysokość kar osobistych pochodzi z opracowania kancelarii, więc przed decyzją warto sprawdzić brzmienie przepisu w Dzienniku Ustaw.
Kary dla samego podmiotu są wyższe i kierowane do organizacji: do 10 mln EUR lub 2% przychodów dla kluczowego, do 7 mln EUR lub 1,4% dla ważnego. Najpoważniejsze naruszenia, czyli bezpośrednie i poważne cyberzagrożenie dla obronności, bezpieczeństwa państwa, życia i zdrowia ludzi albo poważnej szkody majątkowej, mogą skutkować karą do 100 mln zł (art. 73 ust. 5) i nie podlegają okresowi przejściowemu.
Błędy, które powtarzają się w zarządach
Najczęstszym błędem jest delegowanie całego tematu do działu IT. NIS2 przypisuje obowiązki kierownikowi podmiotu, a systemy OT, procesy BHP i dostęp wykonawców leżą często poza kompetencjami IT. Drugi błąd to uznanie, że okres przejściowy do 2028 r. oznacza brak obowiązków: harmonogram z art. 33 jest wiążący, a pierwszy termin dla SZBI mija 3 kwietnia 2027 r. Trzeci błąd to szkolenie bez dowodu, które w audycie nie istnieje.
Kamienie milowe ustawy od wejścia w życie
Plan na pierwsze 90 dni
Zarząd, który chce ułożyć działania, może przyjąć prosty plan. W pierwszym miesiącu zatwierdza ocenę statusu i wyznacza dwie osoby kontaktowe. W drugim miesiącu przyjmuje budżet i harmonogram SZBI z terminem 3 kwietnia 2027 r. W trzecim miesiącu odbywa pierwsze szkolenie i pierwsze kwartalne przeglądy. Dalsze etapy wdrożenia SZBI w zakładzie opisujemy w osobnym materiale o pułapkach wdrożenia.
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Czy zarząd może delegować nadzór nad SZBI do dyrektora IT?
Wykonanie zadań można przydzielić, ale nadzór i decyzje pozostają obowiązkiem kierownika podmiotu. Przydział trzeba udokumentować, a zarząd powinien otrzymywać regularne raporty.
Od kiedy grozi kara osobista?
Kary z art. 73a można nakładać po raz pierwszy od 3 kwietnia 2028 r. Obowiązki, które mają być wtedy spełnione, trzeba jednak realizować wcześniej, bo kontrola obejmie stan faktyczny.
Czy system do zezwoleń i szkoleń chroni zarząd przed karą?
Nie gwarantuje zgodności. Wspiera spełnienie wymogu w obszarze szkoleń i dostępu firm zewnętrznych oraz dostarcza dowodu do audytu w postaci zapisów z autorem i czasem zmian.
Źródła
Pokażemy dowody, które chronią zarząd
Zapisy szkoleń, uprawnień i zezwoleń z autorem i czasem zmian to materiał do audytu. Zapraszamy do rozmowy lub demonstracji.
Porozmawiajmy