Dlaczego ten zapis trzeba napisać konkretnie
System zezwoleń, szkoleń i kontroli dostępu przechowuje dane, od których zależy, czy ekipa może wejść na teren i czy praca jest dopuszczona. Po awarii serwera pytanie nie brzmi, czy kopia istnieje, ale ile danych z ostatnich godzin zniknie i po jakim czasie system wróci do pracy. Odpowiadają na nie parametry RPO i RTO, które trzeba zapisać liczbowo.
Podstawa prawna jest ogólna, ale czytelna. Dyrektywa NIS2 w art. 21 wymienia wśród środków zarządzania ryzykiem ciągłość działania, w tym zarządzanie kopiami zapasowymi i przywracanie po awarii oraz bezpieczeństwo łańcucha dostaw. Nowelizacja ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa wymaga od podmiotów kluczowych m.in. procedur reagowania na incydenty i zarządzania ryzykiem, z terminem realizacji obowiązków z rozdziału 3 do kwietnia 2027 r. Zapisy umowne wspierają spełnienie tych wymogów i dostarczają dowodu do audytu.
Cztery parametry do wpisania do umowy
Każdy z poniższych parametrów powinien mieć konkretną wartość oraz sposób jej pomiaru.
Częstotliwość i retencja
We wzorcu kopie są dobowe, a retencja wynosi 14 dni. Oznacza to 14 punktów, do których można wrócić. Dla systemu zezwoleń w zakładzie pracującym całą dobę dobowa kopia może być niewystarczająca, bo utrata kilkunastu godzin zezwoleń i potwierdzeń to realne ryzyko.
RPO: ile danych możemy stracić
RPO to maksymalna akceptowalna utrata danych liczona w czasie. Przy kopiach dobowych wynosi do ok. 24 godzin. Jeśli zamawiający uważa to za zbyt dużo, powinien zażądać krótszych interwałów albo replikacji. Zapisz liczbę, a nie sformułowanie, że kopie wykonywane są regularnie.
RTO: ile czasu na powrót do pracy
RTO to czas od decyzji o odtworzeniu do chwili, gdy system znów pracuje. W SLA wzorcowym naprawa awarii strategicznej ma zająć 8 godzin od podjęcia obsługi, więc RTO nie powinno być z nią sprzeczne. Warto zapisać, że odtworzenie z kopii mieści się w czasie naprawy dla typu A.
Test odtworzenia
Kopia, której nikt nie odtworzył, jest hipotezą. W jednej ze sprawdzanych ofert test odtworzenia jest w zakresie raz w roku. Zamawiający powinien wymagać protokołu z testu: kiedy, z jakiej kopii, na jakim środowisku, ile trwało i co się nie powiodło.
RPO zależnie od częstotliwości kopii
Kto wykonuje kopie: chmura dostawcy czy serwer zakładu
We wzorcowej wycenie kopie zapasowe wchodzą do stawki miesięcznej razem z serwerem dedykowanym w chmurze, aktualizacjami, wsparciem i SLA. To wygodne, ale wymaga doprecyzowania, gdzie leżą kopie i jak długo.
Przy wdrożeniu na serwerze zakładu (on-premise) odpowiedzialność się przesuwa. Kwotę instalacji i zakres prac trzeba ustalić na warsztacie z działem IT, a umowa powinna wskazać, kto wykonuje kopie, gdzie je przechowuje i kto przeprowadza test odtworzenia. Rozmyta odpowiedzialność jest najczęstszą przyczyną sporu po awarii.
Rozwiązanie pracuje w izolowanej instancji z własną bazą, więc kopia dotyczy jednego zakładu, a odtworzenie nie dotyka innych klientów. To wygodne dla planowania testów, bo można je przeprowadzić na kopii bez zatrzymywania produkcji.
Ciągłość pracy podczas awarii
Kopie zapasowe to nie jedyny element ciągłości. W terenie, gdzie sieć bywa niestabilna, ważne jest to, co system robi w czasie awarii łącza lub serwera. Akcje zmieniające dane wykonane na urządzeniu bez Wi-Fi mogą trafiać do kolejki z ochroną przed duplikatami i zostać wysłane po odzyskaniu połączenia. Gdy sieć klienta blokuje cały ruch wychodzący, alarmy zapisują się trwale w kolejce i są dostarczane po działającym kanale przychodzącym.
Dla audytora i ubezpieczyciela ważny jest też ślad audytowy zmian: zezwolenia, wyniki szkoleń i inne wybrane dane są zapisywane z autorem i czasem. Po odtworzeniu z kopii warto sprawdzić, czy ślad jest spójny z pracami wykonanymi w czasie awarii.
Zapisz w umowie procedurę awaryjną na czas niedostępności systemu: kto wystawia zezwolenia na papierze, jak potem wprowadza się je do systemu i kto zatwierdza zgodność.
Pułapki, które widzimy w zapisach
Poniższa lista zbiera błędy, które najczęściej obniżają wartość zapisu o kopiach.
- Brak liczb: zapis mówi o regularnych kopiach, ale nie podaje częstotliwości ani retencji.
- Brak testu odtworzenia albo test bez protokołu.
- Niejasna odpowiedzialność przy on-premise: dostawca zakłada, że kopie robi zamawiający, i odwrotnie.
- Kopie w tym samym środowisku, co system, bez drugiej lokalizacji.
- RTO niezgodne z SLA: naprawa w 8 godzin, ale odtworzenie liczone w dniach.
- Brak zapisu o usunięciu kopii po zakończeniu umowy i o zwrocie danych.
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Czy dobowe kopie zapasowe wystarczą dla systemu zezwoleń?
To zależy od pracy zakładu. Dobowa kopia oznacza RPO do ok. 24 godzin, co dla zakładu pracującego całodobowo bywa niewystarczające. Zamawiający powinien ocenić, ile godzin zezwoleń i potwierdzeń jest w stanie odtworzyć ręcznie.
Jak często testować odtworzenie?
Minimum raz w roku, a po istotnej zmianie architektury lub wersji także poza harmonogramem. Wynik powinien trafić do protokołu przekazanego zamawiającemu.
Kto odpowiada za kopie przy wdrożeniu na serwerze zakładu?
Umowa musi to wskazać. Zwykle dostawca odpowiada za kopie bazy aplikacji, a zakład za infrastrukturę, nośniki i drugą lokalizację, ale podział należy ustalić na warsztacie z działem IT.
Źródła
Zapiszmy kopie i odtwarzanie liczbowo
Przejrzymy z Tobą zapisy o RPO, RTO i teście odtworzenia w Twojej umowie. Umów krótką rozmowę z InnerWeb.
Porozmawiajmy