Trzy terminy i moment, od którego biegną
Ustawa z 23 stycznia 2026 r. o zmianie ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (Dz.U. 2026 poz. 252) obowiązuje od 3 kwietnia 2026 r. Dla incydentu poważnego przewiduje trzy kroki: wczesne ostrzeżenie niezwłocznie, nie później niż w ciągu 24 godzin od wykrycia, zgłoszenie incydentu niezwłocznie, nie później niż w ciągu 72 godzin od wykrycia, oraz sprawozdanie końcowe w ciągu miesiąca od zgłoszenia. Zgłoszenia trafiają przez system S46 do właściwego CSIRT.
Terminy liczy się od wykrycia, a nie od zakończenia analizy przyczyn. To zmienia organizację pracy: w ciągu doby nie musisz wiedzieć, kto i jak włamał się do sieci, ale musisz mieć decyzję, czy zdarzenie spełnia kryteria incydentu poważnego, i osobę uprawnioną do wysłania ostrzeżenia. Kluczowe jest więc ustalenie, kto w zakładzie zapisuje chwilę wykrycia i na jakiej podstawie.
- Wczesne ostrzeżenie: do 24 godzin od wykrycia, treść skrótowa, bez pełnej analizy.
- Zgłoszenie incydentu: do 72 godzin od wykrycia, z oceną skutków i wskaźnikami.
- Sprawozdanie końcowe: do miesiąca od zgłoszenia, z przyczyną źródłową i działaniami naprawczymi.
Okres przejściowy: co obowiązuje już dziś
Obowiązki z rozdziału 3 ustawy, czyli system zarządzania bezpieczeństwem informacji, dokumentacja i procedury incydentowe, podmioty spełniające przesłanki w dniu wejścia w życie realizują do 3 kwietnia 2027 r. Pierwszy audyt podmiotu kluczowego przypada do 3 kwietnia 2028 r. Kary z art. 73 ust. 1–4 i art. 73a–73c można nakładać po raz pierwszy od 3 kwietnia 2028 r., z wyjątkiem najpoważniejszych naruszeń.
Dotychczasowi operatorzy usług kluczowych zgłaszają incydenty poważne według nowych zasad już od 3 października 2026 r. (art. 33 ust. 4). Dla pozostałych podmiotów dwa lata bez kar to okno na zbudowanie dowodów, a nie okres bez ryzyka: naruszenia z wcześniejszego okresu mogą być oceniane po 3 kwietnia 2028 r. Zakład, który ćwiczy zgłoszenie dziś, ma w dniu pierwszej kontroli rejestr prób, a nie obietnicę.
Przykładowy budżet 24 godzin do wczesnego ostrzeżenia
Kto decyduje: role w zakładzie przemysłowym
Ustawa wymaga wyznaczenia co najmniej dwóch osób do kontaktu z podmiotami krajowego systemu cyberbezpieczeństwa. W zakładzie ciągłego ruchu to dwie osoby z różnych zmian, a najlepiej z różnych działów, żeby urlop jednej nie zatrzymał zgłoszenia. Odpowiedzialność za system zarządzania bezpieczeństwem informacji ponosi kierownik podmiotu, który nadzoruje decyzje i planuje środki; to on powinien znać próg, od którego zdarzenie idzie do zgłoszenia.
Kto zapisuje wykrycie
Pierwszy sygnał trafia zwykle do dyżurnego, kierownika zmiany albo operatora instalacji. Ten człowiek nie ocenia prawnie incydentu, ale zapisuje godzinę, źródło sygnału i pierwsze obserwacje. Bez tego zapisu spór o to, kiedy wykryto zdarzenie, rozstrzyga się po latach z pamięci.
Kto klasyfikuje i kto wysyła
Klasyfikację do kategorii incydentu poważnego robi osoba odpowiedzialna za cyberbezpieczeństwo (CISO lub pełnomocnik NIS2) wspólnie z kierownikiem ruchu, bo skutek dla procesu i dla ludzi ocenia ruch, a nie dział IT. Wysyła jedna z dwóch osób kontaktowych po decyzji kierownika podmiotu lub osoby przez niego upoważnionej.
Jakie dowody zebrać w pierwszych godzinach
Dowód ma służyć trzem celom: opisać skutek, odtworzyć przebieg i wykazać, że zakład reagował zgodnie z własną procedurą. Zbieraj je równolegle z działaniami ratunkowymi, ale nie kosztem izolacji i bezpieczeństwa ludzi. Przy incydentach w sieci OT bezpieczeństwo procesu ma pierwszeństwo przed zabezpieczaniem śladów.
- Chwila wykrycia, źródło sygnału i osoba, która go zgłosiła.
- Lista dotkniętych systemów, stref sieci i instalacji technologicznych.
- Kopie logów z urządzeń brzegowych, kontrolerów domeny i systemów dostępu zdalnego, zanim zostaną nadpisane.
- Zrzuty ekranu i zdjęcia stanu HMI, jeśli operator widział nietypowe zachowanie.
- Decyzje o izolacji z godziną i osobą decydującą.
- Lista osób powiadomionych i godzina powiadomienia, razem z kanałem (e-mail, SMS, telefon).
- Skutki dla ludzi: czy zdarzenie wpłynęło na bezpieczeństwo pracowników i firm zewnętrznych na terenie.
Incydenty zarejestrowane przez CERT Polska
Jak zapisać: oś czasu zamiast opowieści
Najlepszy zapis to oś czasu z kolumnami: godzina, zdarzenie, źródło, osoba, decyzja. Każdy wiersz jest krótki i sprawdzalny. Opowieść pisana po fakcie zniekształca kolejność, a audytor lub kontrolujący chce zobaczyć dowód ze znacznikiem czasu, a nie wspomnienie.
W systemie InnerWeb pomocne są elementy, które już istnieją w opisie funkcji: zgłoszenia zagrożeń i zdarzeń ze zdjęciami i przejęciem przez zespół, ślad audytowy zmian z autorem i czasem, rejestr wysłanych SMS oraz rejestr połączeń telefonicznych. Dostarczają one dowodu do audytu, kto i kiedy został powiadomiony. Nie zastępują zgłoszenia przez S46: to podmiot wysyła je własnym kanałem, a InnerWeb porządkuje zapis zdarzeń po stronie zakładu.
Przykładowy budżet 24 godzin
Kalkulacja przykładowa dla zakładu przemysłowego z ruchem ciągłym. Założenia: zdarzenie wykryte o godzinie 0, wczesne ostrzeżenie wysyłane najpóźniej w 24. godzinie, dwie zmiany po 12 godzin. Budżet rozkłada się na pięć etapów: klasyfikacja wstępna 3 godziny, zebranie dowodów 6 godzin, decyzja kierownictwa 3 godziny, przygotowanie i wysyłka 4 godziny, zapas 8 godzin na nieprzewidziane. Zapas nie jest luksusem: w praktyce najdłużej trwa dotarcie do osoby uprawnionej, a nie samo wypełnienie formularza.
Wniosek z budżetu jest prosty: jeśli sama klasyfikacja zajmuje ponad połowę doby, termin 24 godzin jest zagrożony niezależnie od jakości analizy. Skracaj ścieżkę decyzyjną, nie opis techniczny.
Najczęstsze błędy
Pierwszy błąd to czekanie na pełną diagnozę przed wczesnym ostrzeżeniem. Drugi to jedna osoba kontaktowa, która akurat jest na urlopie. Trzeci to brak zapisu chwili wykrycia, przez co terminy trudno obronić. Czwarty to oddzielne obiegi dla zdarzeń BHP, ochrony i cyber: ten sam incydent bywa jednocześnie awarią instalacji, zagrożeniem dla ludzi i naruszeniem bezpieczeństwa informacji, więc jedna ścieżka eskalacji oszczędza godziny. Piąty to brak ćwiczenia: pierwszy raz wypełniasz zgłoszenie dopiero w kryzysie.
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Od kiedy liczy się 24 godziny?
Od wykrycia incydentu poważnego. Dlatego zakład powinien zapisywać godzinę i źródło pierwszego sygnału, zanim zacznie analizę przyczyn.
Czy trzeba znać przyczynę przed wczesnym ostrzeżeniem?
Nie. Wczesne ostrzeżenie jest skrótowe i ma poinformować właściwy CSIRT o zdarzeniu. Przyczynę źródłową opisuje sprawozdanie końcowe w ciągu miesiąca od zgłoszenia.
Czy InnerWeb wysyła zgłoszenie do CSIRT?
Nie. Zgłoszenie przez system S46 wysyła podmiot. InnerWeb porządkuje zapis zdarzeń, powiadomień i decyzji po stronie zakładu i dostarcza dowodu do audytu.
Czy kary już grożą?
Większość kar z art. 73 można nakładać od 3 kwietnia 2028 r. Najpoważniejsze naruszenia podlegają karom wcześniej, więc okres przejściowy nie zwalnia z przygotowania.
Źródła
Przećwicz zgłoszenie, zanim będzie potrzebne
Porozmawiajmy o tym, jak uporządkować zapis zdarzeń, powiadomień i decyzji w Twoim zakładzie. Umówimy krótką rozmowę i pokażemy odpowiednie funkcje na przykładzie.
Porozmawiajmy