Sytuacja: podmiot kluczowy NIS2 i ekipy w strefach Ex
Zakład petrochemiczny w rafinerii, podmiot kluczowy NIS2, obsługuje teren o powierzchni ok. 531 ha. Dział bezpieczeństwa operacyjnego produkcji odpowiada za to, aby ekipy własne i zewnętrzne pracowały w strefach zagrożenia wybuchem w sposób zgodny z dokumentem zabezpieczenia przed wybuchem. Strefy dzielą się na gazowe 0, 1 i 2 oraz pyłowe 20, 21 i 22, a urządzenia muszą mieć kategorię odpowiednią do strefy, w której pracują.
Zakład używa już telefonów w wykonaniu Ex (Android 9 lub 11, Bluetooth 4.2) i detektorów gazu z Bluetooth. Nie chce ich wymieniać. Pyta o trzy rzeczy: jak ustalić pozycję osoby, gdy GPS nie działa, jakie certyfikaty mają nadajniki i do jakich stref są dopuszczone oraz czy lista osób na terenie nadaje się do ewakuacji.
Problem: kwalifikacje na papierze, pozycja nieznana
Przy pracach w strefach Ex ekipa podwykonawcy musi spełnić kilka warunków jednocześnie: ważne uprawnienia zawodowe, ważne szkolenie wstępne, zezwolenie na dziś i zgodność sprzętu z kategorią strefy. W praktyce każdy z tych elementów trzymany jest w innym miejscu. Kwalifikacje sprawdza się ręcznie, a pozycji ekipy po wejściu na instalację nikt nie widzi.
Zakład ma własny system zezwoleń, uprawnień i szkoleń, który pracę dopuszcza, ale nie potwierdza, czy dzieje się to, co zlecono. Brakuje odpowiedzi na pytanie, kto faktycznie jest w strefie i czy to ta osoba, której kwalifikacje sprawdzono. Dla służb ratowniczych oznacza to, że przy zdarzeniu lista osób na instalacji powstaje z pamięci koordynatorów.
Czas sprawdzenia kwalifikacji jednej osoby
Rozwiązanie: nadajniki ATEX i kartoteka kwalifikacji
Rozwiązanie składa się z dwóch warstw. Pierwsza to kartoteka firm i uprawnień z terminami ważności: system nie dopuszcza osoby bez aktualnego szkolenia, a kwalifikacje do prac z zezwolenia są sprawdzane przy wejściu. Druga to lokalizacja na wspólnym planie zakładu, oparta na nadajnikach BLE (iBeacon) w wykonaniu ATEX dopuszczonym do stref 2 i 22.
Telefon Ex pracownika odbiera sygnały kilku nadajników jednocześnie razem z siłą każdego z nich i wysyła je przez sieć komórkową lub Wi-Fi co kilka sekund. Pozycja jest uśredniana na mapie, a nie wyznaczana metodą najsilniejszego sygnału. Działa to bez GPS.
Rozmieszczenie nadajników
Na drogach zakładowych nadajniki rozmieszcza się co ok. 100 m, co wystarcza do śledzenia pojazdów i pieszych. Wewnątrz budynków jest gęściej: jeden nadajnik na 100–200 m2, co pozwala rozpoznać kondygnację. Montaż odbywa się na słupach i konstrukcjach opaskami zaciskowymi lub klejem, bez kabli i zasilania z sieci. Radiolatarnia pracuje na bateriach przemysłowych przez kilka lat w zakresie temperatur od -40 do 60 °C.
Czego rozwiązanie nie obiecuje
Nadajniki mają dopuszczenie do stref 2 i 22. Pod strefy 1 i 21 certyfikację zleca się na potrzeby instalacji klienta, bez obietnicy terminu. Działanie aplikacji na konkretnym modelu telefonu Ex wymaga potwierdzenia na urządzeniu klienta. Trasa ewakuacyjna i punkt zbiórki nie są funkcją systemu: pokazywana jest lista osób i ich ostatnia znana pozycja.
Nakładka na system zezwoleń, nie jego zamiennik
System jest dostarczany jako niezależna nakładka. Zezwolenia, uprawnienia i szkolenia nadal obsługuje system zakładu, a InnerWeb dokłada lokalizację i monitoring ruchu na wspólnym planie. Integracje robi się dopiero wtedy, gdy pojawi się taka potrzeba po stronie klienta. Miejsce pracy systemu wybiera zakład: własny serwer albo chmura, a dane zostają u klienta.
Dla rafinerii to ważna decyzja projektowa. Zakład nie musi wymieniać obecnych systemów ani czekać na integrację, żeby zacząć widzieć ludzi i pojazdy dostawców w strefach. Odczyty z detektorów gazu zależą od protokołu producenta detektora i są tematem spotkania, nie standardem.
Efekt: lista osób, bezruch i kalkulacja czasu dopuszczenia
Lista ewakuacyjna pokazuje, kto jest w strefie, i odświeża się co kilkanaście sekund. Dyspozytor dostaje wydruk dla dowódcy akcji. SOS, bezruch i upadek wykrywane są w telefonie i trafiają do dyspozytora z ostatnią znaną lokalizacją. W symulacji dla nadajników rozmieszczonych co 100 m średnia odchyłka pozycji wyniosła ok. 15 m, a maksymalna 39 m, co jest szacunkiem z dokumentu, a nie pomiarem na instalacji.
Drugi efekt to czas dopuszczenia. Poniższa kalkulacja przykładowa pokazuje, ile minut kosztuje ręczne sprawdzenie kwalifikacji ekipy i ile zostaje, gdy kartoteka ma terminy ważności i weryfikację przy wejściu. Założenia są nasze, ilustracyjne: zakład powinien podstawić własne wartości.
- Założenie 1: 150 osób z firm zewnętrznych miesięcznie dopuszczanych do stref Ex.
- Założenie 2: ręczne sprawdzenie kwalifikacji i szkolenia to 14 minut na osobę.
- Założenie 3: sprawdzenie z kartoteki i skanu kodu QR to 4 minuty na osobę.
- Założenie 4: koszt godziny pracy koordynatora i ochrony to 95 zł.
- Wynik: oszczędność 10 minut na osobę, czyli 1 500 minut (25 godzin) miesięcznie, co daje ok. 2 375 zł miesięcznie. Kalkulacja przykładowa.
Wnioski dla zakładów ze strefami Ex
Po pierwsze, kwalifikacje i lokalizacja to dwa pytania o tę samą osobę, więc powinny być widoczne na jednym planie. Po drugie, rozstaw nadajników wynika z ruchu na terenie: co 100 m na drogach, gęściej w budynkach. Po trzecie, zakres certyfikacji ATEX należy ustalić przed zamówieniem: strefy 2 i 22 są pokryte, strefy 1 i 21 wymagają osobnej certyfikacji.
Po czwarte, zakład nie musi rezygnować z własnych systemów. Nakładka uszczelnia istniejące procesy zamiast je zastępować, a decyzję o integracji można odłożyć. Patent europejski i amerykański dotyczy monitorowania przebiegu pracy opartego na zezwoleniach i lokalizacji pracowników w czasie rzeczywistym.
Czas dopuszczenia do strefy Ex
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Osoby z firm zewnętrznych | 150 osób/mies. |
| Sprawdzenie ręczne | 14 min/osobę |
| Sprawdzenie z kartoteki | 4 min/osobę |
| Stawka | 95 zł/h |
Wynik: 25 godzin miesięcznie, ok. 2 375 zł miesięcznie
Uwaga: Kalkulacja przykładowa na założeniach ilustracyjnych; wynik zależy od liczby osób i obecnego procesu zakładu.
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Czy lokalizacja działa bez GPS?
Tak. Telefon odbiera sygnały kilku nadajników BLE naraz razem z ich siłą, a pozycja jest uśredniana na mapie.
Do jakich stref są dopuszczone nadajniki?
Do stref 2 i 22. Pod strefy 1 i 21 certyfikację zleca się na potrzeby instalacji klienta, bez obietnicy terminu.
Czy trzeba kupować nowe telefony?
Zakład może użyć własnych telefonów Ex. Działanie aplikacji na konkretnym modelu wymaga potwierdzenia na urządzeniu klienta.
Czy system wskazuje trasę ewakuacji?
Nie. Pokazuje listę osób na terenie i ich ostatnią znaną pozycję, a trasa i punkt zbiórki pozostają po stronie procedur zakładu.
Źródła
Sprawdźmy Wasze strefy Ex
Umów rozmowę z InnerWeb: omówimy rozstaw nadajników, zakres certyfikacji i model telefonów Ex na Waszej instalacji.
Porozmawiajmy