InnerWeb
Przejdź do treści

Lokalizacja pracowników w strefie Ex bez GPS: przypadek rafinerii

Na terenie ok. 531 ha zakład petrochemiczny w rafinerii musi wiedzieć, gdzie jest pracownik, kiedy zasięg GPS na instalacji jest ograniczony. Zakład nie chciał wymieniać telefonów Ex ani detektorów gazu z Bluetooth, które już ma. Ten przypadek pokazuje, jak lokalizację bez GPS zbudowano na istniejącym sprzęcie i nadajnikach ATEX dla stref 2 i 22.

531 ha
teren obsługiwany dziś przez instalacje InnerWeb
ok. 100 m
rozstaw nadajników na drogach zakładowych
15 m
średnia odchyłka pozycji w symulacji
-40 do 60 °C
zakres temperatur pracy radiolatarni

Sytuacja: duży teren, ograniczony GPS, strefy zagrożone wybuchem

Podmiot z tego przypadku to zakład petrochemiczny w rafinerii, podmiot kluczowy w rozumieniu NIS2, z terenem rzędu 531 ha obsługiwanym przez dział bezpieczeństwa operacyjnego produkcji. Instalacje są gęsto zabudowane: kolumny, zbiorniki, estakady rurowe i hale. W takim otoczeniu odbiór GPS jest nierówny, a w budynkach i pod konstrukcjami często niemożliwy.

Dla operatora oznacza to konkretną lukę. Gdy detektor gazu zasygnalizuje stężenie, albo gdy pracownik zgłosi SOS lub przestanie się ruszać, dyspozytor wie, że ktoś jest na terenie, ale nie wie gdzie. Lista ewakuacyjna z bramy mówi, kto wszedł, nie mówi, w której części instalacji jest dziś ta osoba.

Drugie ograniczenie jest sprzętowe i organizacyjne. Zakład pracuje na telefonach Ex z Androidem 9 lub 11 i Bluetooth 4.2 oraz na detektorach gazu z Bluetooth. Sprzęt jest certyfikowany, przeszkolony i wpisany w procedury. Wymiana go tylko po to, by dodać lokalizację, nie wchodziła w grę.

Pytania, które zadał dział bezpieczeństwa

Zapytanie zakładu było rzeczowe i dobrze pokazuje, czego oczekuje się od dostawcy lokalizacji w strefach Ex. Pięć pytań dało się sprowadzić do jednej listy wymagań:

  • Jak ustalić pozycję osoby w strefie Ex, gdy GPS nie działa?
  • Czy system użyje telefonów Ex i detektorów, które zakład już ma, czy trzeba dokupić sprzęt?
  • Jakie certyfikaty mają nadajniki i do jakich stref są dopuszczone?
  • Czy lista osób na terenie nadaje się do ewakuacji?
  • Czy system integruje się z istniejącymi systemami zezwoleń, uprawnień i szkoleń?

Dlaczego pytanie o algorytm jest ważne

Zakład zażądał jawnego opisu sposobu liczenia pozycji. To słuszne: lokalizacja oparta na zasadzie „najsilniejszy nadajnik wygrywa” przeskakuje między punktami, bo siła sygnału BLE zmienia się z odbiciami od metalowych konstrukcji. Na instalacji wypełnionej stalą jest to częsty powód, dla którego pierwsze wdrożenia lokalizacji rozczarowują.

Odchyłka pozycji w symulacji, nadajniki co 100 m

Odchyłka pozycji w symulacji, nadajniki co 100 mWykres słupkowy: średnia odchyłka pozycji 15 m i maksymalna 39 m w symulacji z nadajnikami co 100 m010203040mŚrednia odchyłka: 15 m15 mŚrednia odchyłkaMaksymalna odchyłka: 39 m39 mMaksymalna odchyłka
Źródło: Symulacja koncepcyjna na geometrii terenu klienta (szacunek, nie pomiar na instalacji)

Rozwiązanie: nadajniki ATEX, telefon Ex jako odbiornik

Architektura jest prosta. Na instalacji montuje się radiolatarnie przemysłowe InnerWeb, nadające sygnał BLE w standardzie iBeacon, w wykonaniu ATEX dla stref 2 i 22. Radiolatarnia ma wzór przemysłowy i deklarację CE. Montaż odbywa się na słupach i konstrukcjach opaskami zaciskowymi lub klejem, bez kabli i bez zasilania z sieci. Nadajnik pracuje na bateriach przemysłowych kilka lat, w zakresie temperatur od -40 do 60 stopni Celsjusza.

Telefon Ex pracownika jest odbiornikiem i przekaźnikiem. Odbiera sygnały kilku nadajników naraz razem z siłą każdego z nich i wysyła je przez sieć komórkową lub Wi-Fi co kilka sekund. Pozycja jest uśredniana na mapie z sygnałów wielu nadajników, a nie wyznaczana przez wybór najsilniejszego. System działa bez GPS.

Aplikacja mobilna wykrywa w telefonie SOS, bezruch i upadek. Alarm trafia do dyspozytora razem z ostatnią znaną lokalizacją. Dyspozytor widzi pracowników na mapie zakładu, a dla dowódcy akcji ratowniczej system przygotowuje listę osób w strefie z odświeżaniem co kilkanaście sekund i wydrukiem.

Rozstaw i gęstość nadajników

Na drogach zakładowych nadajniki rozmieszcza się co ok. 100 m, co wystarcza przy ruchu pojazdów i pieszych po trasach. Wewnątrz budynków jest gęściej: jeden nadajnik na 100–200 m2 powierzchni, co pozwala rozpoznać kondygnację. W koncepcji przedstawionej zakładowi fragment poglądowy obejmował 106 nadajników ATEX rozmieszczonych wzdłuż dróg; jest to szacunek z dokumentu, nie liczba docelowa dla całego terenu.

Zostawić sprzęt, który zakład już ma

Zasada przyjęta w projekcie: zostawić telefon Ex i detektor, dołożyć nadajniki i aplikację. Dzięki temu nie zmienia się certyfikowany sprzęt pracowników ani procedury jego użycia. Działanie aplikacji na konkretnym modelu telefonu Ex musi być jednak potwierdzone na urządzeniu klienta przed wdrożeniem.

Dokładność: co pokazuje symulacja, a czego nie obiecuje

Na realnej geometrii obrysu kompleksu, o wymiarach rzędu 5,4 × 3,2 km, wykonano symulację z nadajnikami co 100 m. Średnia odchyłka pozycji wyszła rzędu 15 m, a maksymalna 39 m. Są to szacunki z symulacji, nie pomiar na instalacji, i tak należy je czytać.

Dla operatora ważne jest, do czego ta dokładność wystarcza. Przy rozstawie pod ruch pojazdów odpowiada na pytanie, w którym rejonie instalacji i na której drodze znajduje się osoba. Nie zastępuje dokładniejszej lokalizacji wewnątrz budynku, gdzie nadajniki są gęstsze. Zakład dostał więc jasny podział: teren otwarty to rejon i droga, budynek to kondygnacja i pomieszczenie.

Lista ewakuacyjna i alarmy: co system robi dziś

Lista ewakuacyjna pokazuje, kto jest w strefie, i może zostać wydrukowana dla dowódcy akcji. Dla akcji ratowniczej ważniejsze od ładnej mapy jest to, że lista powstaje z bieżących danych, a nie z planu prac z rana.

Granice funkcji uzgodniono jawnie. Trasa ewakuacyjna i punkt zbiórki nie są funkcją systemu: pokazywana jest lista osób i ich ostatnia pozycja. Integracja odczytów gazu z detektorów zależy od protokołu producenta detektora i jest tematem spotkania, nie standardem. Takie rozdzielenie tego, co działa, od tego, co zależy od osoby trzeciej, było dla działu bezpieczeństwa ważniejsze niż obszerna lista obietnic.

Certyfikaty i strefy: strefa 2 i 22 od ręki, wyższe strefy na zamówienie

Nadajniki są dopuszczone do stref 2 i 22. Dla stref 1 i 21 certyfikację zleca się na potrzeby konkretnej instalacji klienta, bez obietnicy terminu. Warto to wyraźnie rozdzielić już na etapie rozmowy z dostawcą, bo w rafinerii część punktów krytycznych leży w strefach wyższych niż 2.

Podstawą klasyfikacji są dyrektywy ATEX 2014/34/UE dotycząca urządzeń i 1999/92/WE dotycząca bezpieczeństwa pracowników narażonych na atmosfery wybuchowe. Dla zakładów o dużym ryzyku znaczenie ma także Seveso III. Rozwiązanie wspiera spełnienie wymogów dotyczących znajomości liczby i położenia osób w obszarze zagrożenia i dostarcza dowodu do audytu, ale nie zastępuje oceny ryzyka wybuchu ani dokumentu zabezpieczenia przed wybuchem.

Nakładka, nie zamiennik systemów zakładu

System dostarczono jako niezależną nakładkę. Zezwolenia, uprawnienia i szkolenia obsługuje nadal system klienta, a lokalizacja i monitoring ruchu działają na wspólnym planie zakładu. Integracje z systemami klienta ustala się dopiero wtedy, gdy po jego stronie pojawia się taka potrzeba, więc nie są warunkiem startu.

Miejsce pracy systemu wybiera zakład: własny serwer albo chmura, a dane zostają u klienta. Dla podmiotu kluczowego NIS2 jest to istotny argument, bo ogranicza krąg podmiotów mających dostęp do informacji o położeniu ludzi w obiektach infrastruktury krytycznej.

Wnioski dla rafinerii i zakładów podobnej skali

Z przypadku wynika kilka praktycznych rekomendacji. Zacząć od mapy ryzyka: które strefy Ex, które drogi dla pojazdów dostawców, gdzie pracuje się w pojedynkę. Wymagać od dostawców lokalizacji dowodu działania bez GPS oraz jawnego opisu algorytmu uśredniania. Pokazywać koncepcję na realnej geometrii terenu, a nie na schemacie ogólnym. I wreszcie: oddzielać to, co system robi dziś, od tego, co zależy od protokołu osoby trzeciej.

Materiał wideo

Często zadawane pytania

Czy lokalizacja w strefie Ex wymaga wymiany telefonów i detektorów?

Nie, jeśli telefony Ex pracują na Androidzie z Bluetooth i potwierdzimy działanie aplikacji na konkretnym modelu. Telefon odbiera sygnały nadajników i przekazuje je do systemu. Detektory zostają bez zmian.

Jak ustala się pozycję, gdy GPS nie działa?

Telefon odbiera sygnały kilku nadajników BLE naraz razem z siłą każdego z nich. Pozycja jest uśredniana na mapie z wielu sygnałów, a nie wybierana z jednego najsilniejszego. System działa bez GPS.

Do jakich stref dopuszczone są nadajniki?

Radiolatarnia InnerWeb jest wykonana w ATEX dla stref 2 i 22. Dla stref 1 i 21 certyfikację zleca się na potrzeby instalacji klienta, bez obietnicy terminu.

Czy system wskaże trasę ewakuacji?

Nie. System pokazuje listę osób w strefie i ich ostatnią pozycję. Trasa ewakuacyjna i punkt zbiórki pozostają w procedurach zakładu.

Źródła

Sprawdźmy lokalizację na geometrii Państwa terenu

Przygotujemy koncepcję rozmieszczenia nadajników na obrysie i drogach Państwa zakładu oraz potwierdzimy działanie aplikacji na telefonie Ex. Zapraszamy do rozmowy lub prezentacji.

Porozmawiajmy