Zdarzenie: co wiadomo ze źródeł publicznych
Przypadek opiera się na zdarzeniu opisanym publicznie. Za raportem uzupełniającym CERT Polska relacjonował je serwis BleepingComputer (10 sierpnia 2026 r.). Dotyczy małej elektrociepłowni, która dostarcza ciepło około 50 000 mieszkańców. Opis w tej stronie jest rodzajowy: nie podajemy nazwy zakładu ani miejscowości, a szczegóły techniczne ograniczamy do tych, które służą wnioskom dla innych zakładów.
Przebieg według źródła: w okresie 18–29 grudnia 2025 r. napastnik wszedł do sieci przez prywatny APN operatora telekomunikacyjnego, używany przez zakład do łączności z urządzeniami. Pierwszym pomostem do OT był sterownik PLC z domyślnymi danymi uwierzytelniającymi i włączoną usługą SSH. Z niego napastnik nawiązał kontakt z trzema sterownikami PLC innego producenta, a 25 grudnia odnotowano kontakt z PLC. Rano 29 grudnia około 5:30 przełączył sterowniki w tryb STOP, co wyłączyło turbinę parową i uzdatnianie wody. Skasował też logi i zresetował urządzenia komunikacyjne.
Skutek: krótka przerwa bez wpływu na ludność
Przerwa w kogeneracji była krótka, a personel szybko przywrócił pracę. Zdarzenie nie miało wpływu na ludność. CERT Polska określił je jako pierwszy znany przypadek wejścia do sieci OT przez prywatny APN. Atak wydarzył się w okresie niskich temperatur, co zwiększałoby skutki dłuższego postoju, ale do takiego postoju nie doszło.
Dlaczego personel mógł wrócić do pracy szybko? Źródło nie wymienia szczegółów, ale logika zdarzenia podpowiada kilka czynników. Tryb STOP w sterowniku jest stanem odwracalnym, jeśli program i konfiguracja pozostały nienaruszone. Obsługa zakładu zna instalację i potrafi uruchomić ją ręcznie. Skasowanie logów utrudnia analizę, ale nie blokuje ponownego uruchomienia. Gdyby napastnik wgrał zmieniony program lub skasował konfigurację, odtwarzanie wymagałoby kopii programów PLC.
Incydenty wg sektora w 2025 r. (klasyfikacja CSIRT NASK)
Dlaczego to zdarzenie jest ważne dla innych zakładów
Atak nie wymagał zaawansowanych technik. Wystarczył prywatny APN traktowany jako sieć zaufana, sterownik z domyślnymi danymi i włączone SSH. Raport roczny CERT Polska przypomina, że w 2025 r. system Snitch wskazał 8 367 unikalnych hostów OT widocznych z internetu, a ataki na energetykę i wodociągi wykorzystywały słaby dostęp zdalny i brak segmentacji. W klasyfikacji CSIRT NASK energetyka miała w 2025 r. 52 incydenty, wodociągi 95, a transport 140.
Zdarzenie nie dotyczy tylko energetyki. Każdy zakład, który łączy sterowniki z centralą przez APN, łącze radiowe lub modem komórkowy, ma ten sam wektor. Dotyczy to także wodociągów, stacji pomp, ciepłowni małych miast, magazynów i zakładów z rozproszonymi obiektami.
Wnioski dla odtwarzania systemów OT
Wniosek 1: odtworzenie zaczyna się od wiedzy o stanie początkowym. Zakład powinien mieć aktualną kopię programów i konfiguracji każdego sterownika, zapisaną poza siecią OT, z sumą kontrolną i datą. Bez niej nie da się stwierdzić, czy sterownik po restarcie ma program, który zaprojektowano, czy zmieniony. Szczegóły opisują dobre praktyki kopii systemów OT.
Wniosek 2: APN i łącza zdalne traktuje się jako sieć niezaufaną. Izolacja klientów w APN, filtrowanie ruchu do konkretnych adresów, wyłączenie SSH i Telnet na urządzeniach administracyjnych, zmiana domyślnych haseł, zgodnie z zaleceniami wdrożeniowymi z raportu CERT Polska. Wniosek 3: logi muszą być przechowywane poza urządzeniem, bo napastnik je kasuje; magazyn zdarzeń poza strefą OT zachowuje ślad.
Wniosek 4: personel potrafi pracować ręcznie. Szybkie przywrócenie pracy było możliwe, bo ludzie znali instalację i procedury. Zakład powinien ćwiczyć uruchomienie ręczne i mieć papierowe instrukcje dla procesów krytycznych. Wniosek 5: zgłoszenie. Podmiot objęty KSC po wykryciu incydentu poważnego składa wczesne ostrzeżenie w ciągu 24 godzin i zgłoszenie w ciągu 72 godzin. Przygotowany wzór skraca ten czas.
- Kopia programów i konfiguracji sterowników poza siecią OT, z sumą kontrolną i datą
- APN i łącza zdalne jako sieć niezaufana, filtrowanie ruchu, wyłączone SSH i Telnet
- Logi z urządzeń przesyłane poza strefę OT
- Ćwiczenie uruchomienia ręcznego i papierowe instrukcje procesów krytycznych
Urządzenia OT widoczne z internetu i powiadomienia CERT Polska
Czego ten przypadek nie pokazuje
Źródłem jest relacja prasowa oparta na raporcie uzupełniającym CERT Polska, nie pełny raport zakładu. Nie znamy czasu przerwy w minutach, kosztu zdarzenia ani listy użytych kopii. Dlatego strona nie zawiera kalkulacji strat: każda wartość byłaby zmyślona. Wnioski są rodzajowe i dotyczą dobrych praktyk, nie oceny konkretnego zakładu.
To zdarzenie jest też oddzielne od skoordynowanych ataków na sektor energii z końca grudnia 2025 r., które CERT Polska opisał w raporcie rocznym za 2025 r. (co najmniej 30 farm wiatrowych i fotowoltaicznych, spółka produkcyjna i duża elektrociepłownia, bez wpływu na bieżącą produkcję energii i dostawy ciepła). Nie łączymy tych zdarzeń w jedną relację.
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Czym jest prywatny APN i dlaczego bywa wektorem ataku?
To prywatna sieć operatora telekomunikacyjnego łącząca urządzenia i centralę. Jeśli klienci APN nie są od siebie odizolowani, a urządzenia mają domyślne dane, sieć staje się drogą do OT. Traktuj ją jak sieć niezaufaną.
Co oznacza tryb STOP sterownika PLC?
Sterownik przestaje wykonywać program, więc sterowane procesy wyłączają się lub przechodzą w stan bezpieczny. Przywrócenie jest możliwe, jeśli program i konfiguracja pozostały nienaruszone, dlatego ważna jest kopia programu.
Czy elektrociepłownia podlega NIS2?
Zależy od wielkości i sektora oraz od przesłanek z ustawy o KSC. Podmiot sam ocenia, czy jest kluczowy lub ważny, i składa wniosek o wpis do wykazu.
Źródła
Sprawdź dostęp zdalny w swoim zakładzie
Umów rozmowę o rejestrze dostępu i planie pracy awaryjnej dla obiektów z łączem zdalnym. Pokażemy, jakie dowody możesz zbierać do audytu.
Porozmawiajmy