Dla kogo są te rekomendacje
Rekomendacje dotyczą podmiotów kluczowych w rozumieniu ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa po nowelizacji z 2026 r., czyli dużych zakładów z sektorów takich jak energia, transport, woda pitna, ścieki czy ochrona zdrowia. Audyt jest obowiązkowy: pierwszy po 24 miesiącach od wejścia ustawy w życie, kolejne nie rzadziej niż raz na 3 lata.
Podmioty ważne nie mają takiego obowiązku audytowego, ale ten sam zestaw kryteriów przydaje się przy audytach wymaganych przez klientów i ubezpieczycieli. Jeśli zakład jest jednocześnie w łańcuchu dostaw podmiotu kluczowego, warto liczyć się z pytaniami o dowody także od odbiorców.
Rekomendacje 1–3: kogo wybrać na audytora
Audytor decyduje o tym, czy audyt będzie sprawdzeniem dowodów, czy rozmową o dokumentach. Poniższe trzy kryteria warto zapisać jeszcze przed zapytaniem ofertowym.
1. Kompetencje w OT, nie tylko w IT
Zakład przemysłowy ma dwie warstwy: informatykę biurową i automatykę procesową. Audytor, który zna ISO/IEC 27001, ale nie rozumie stref i kanałów z serii IEC 62443, pominie ryzyka, od których zaczynają się realne incydenty. Poproś o opis dwóch podobnych audytów w sektorze przemysłowym, bez nazw podmiotów.
2. Niezależność od wdrożeniowca
Audytor nie powinien oceniać systemów, które sam wdrożył albo sprzedał. Zapisz to w zapytaniu jako warunek i poproś o oświadczenie o braku konfliktu interesów.
3. Metoda opierająca się na dowodach
Dobry audytor pracuje na próbkach: wybiera losowo zdarzenia, zezwolenia i wejścia, a następnie prosi o dowód. Metoda oparta wyłącznie na kwestionariuszu zwiększa ryzyko, że oceniane są deklaracje, a nie praktyka.
Propozycja harmonogramu: miesiące przed audytem
Rekomendacje 4–6: jaki zakres audytu ustalić
Zakres to najdroższa decyzja w całym procesie, bo określa liczbę dni pracy audytora i liczbę osób odrywanych od zadań. Ustaw go świadomie, a nie z szablonu z oferty.
- 4. Cztery obszary: IT, OT, dostęp fizyczny i dostawcy. Pominięcie któregokolwiek zostawia lukę, którą zewnętrzny audytor lub kontrola i tak znajdą.
- 5. Normy jako rama dowodowa: IEC 62443 dla OT, ISO/IEC 27001:2022 dla systemu zarządzania, ISO 22301 dla ciągłości działania. Certyfikat nie oznacza zgodności z NIS2, więc zapisz, że normy służą porządkowaniu dowodów.
- 6. Dostawcy i podwykonawcy w zakresie: rejestr dostawców ICT, rejestr dostępu zewnętrznego do stref OT i dowody z oceny bezpieczeństwa łańcucha dostaw.
Rekomendacja 7: przygotuj materiał dowodowy jako produkt
Materiał dowodowy to najczęstsze wąskie gardło. Audytor zwykle prosi o te same kategorie rzeczy: polityki z datą i podpisem, rejestry z historią zmian, logi z okresem retencji oraz listę osób odpowiedzialnych. Każda kategoria powinna mieć jedno miejsce przechowywania i jednego opiekuna.
Osobną kategorią są dowody z dostępu fizycznego i pracy wykonawców: kto wszedł do strefy krytycznej, na podstawie jakiego zezwolenia i czy miał ważne szkolenie. InnerWeb dostarcza takiego dowodu do audytu dla osób objętych kontrolą wejść i systemem zezwoleń. Zapisuje też, kto i kiedy zmienił zezwolenie lub wyniki szkoleń. Nie obejmuje to zapisów maszynowych z urządzeń OT, które pochodzą z innych systemów.
Harmonogram: od wyboru audytora do dnia audytu
Licząc od 3 listopada 2026 r., do 3 kwietnia 2028 r. zostaje około 17 miesięcy. Poniższy układ jest propozycją roboczą: wybór audytora i zakresu na około 12 miesięcy przed audytem, uporządkowanie dokumentów i rejestrów na około 9, audyt próbny na około 6, domknięcie niezgodności na około 3, a ostatni miesiąc na przygotowanie dnia audytu. Daty pierwszych audytów zależą od momentu, w którym podmiot został objęty ustawą, dlatego harmonogram trzeba dopasować do własnej sytuacji.
Warto też pamiętać, że zgłoszenia incydentów poważnych idą do właściwego CSIRT przez system S46 w trybie 24 godziny, 72 godziny i miesiąc. Audytor zapyta, kiedy ostatnio ćwiczono ten tryb i gdzie jest zapis ćwiczenia.
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Czy audytorem może być osoba z własnej firmy?
Do audytu wewnętrznego tak, ale do obowiązkowego audytu podmiotu kluczowego warto zapewnić niezależność od działów, które odpowiadają za ocenianą dziedzinę. Szczegóły wymogów co do audytora trzeba sprawdzić w przepisach i komunikatach właściwego organu.
Czy certyfikat ISO 27001 skraca audyt KSC?
Może uporządkować dowody dla systemu zarządzania, ale nie oznacza zgodności z NIS2. W OT i w obszarze dostępu fizycznego nadal potrzebne są osobne dowody.
Co zrobić, gdy audytor chce dostępu do systemów produkcyjnych?
Ustal tryb tylko do odczytu, osobne konto, zakres czasowy i nadzór osoby z OT. Dostęp audytora powinien sam zostawić ślad w rejestrze dostępu.
Źródła
Dowody z dostępu i prac wykonawców gotowe na audyt
Zobacz na przykładzie, jakie zapisy o wejściach, zezwoleniach i szkoleniach możesz pokazać audytorowi. Umów krótką rozmowę z InnerWeb.
Porozmawiajmy