InnerWeb
Przejdź do treści

Wybór audytora i zakresu audytu KSC: 7 rekomendacji dla podmiotu kluczowego

Pierwszy audyt cyberbezpieczeństwa podmiotu kluczowego przypada do 3 kwietnia 2028 r., a wybór audytora i zakresu zajmuje zwykle kilka miesięcy. Poniższe rekomendacje pomagają dyrektorowi zakładu, CISO i pełnomocnikowi NIS2 zdecydować, kogo zaprosić, co ma objąć audyt i jaki materiał dowodowy trzeba mieć gotowy.

24 mies.
od wejścia ustawy do pierwszego audytu
3 lata
maksymalny odstęp między audytami

Dla kogo są te rekomendacje

Rekomendacje dotyczą podmiotów kluczowych w rozumieniu ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa po nowelizacji z 2026 r., czyli dużych zakładów z sektorów takich jak energia, transport, woda pitna, ścieki czy ochrona zdrowia. Audyt jest obowiązkowy: pierwszy po 24 miesiącach od wejścia ustawy w życie, kolejne nie rzadziej niż raz na 3 lata.

Podmioty ważne nie mają takiego obowiązku audytowego, ale ten sam zestaw kryteriów przydaje się przy audytach wymaganych przez klientów i ubezpieczycieli. Jeśli zakład jest jednocześnie w łańcuchu dostaw podmiotu kluczowego, warto liczyć się z pytaniami o dowody także od odbiorców.

Rekomendacje 1–3: kogo wybrać na audytora

Audytor decyduje o tym, czy audyt będzie sprawdzeniem dowodów, czy rozmową o dokumentach. Poniższe trzy kryteria warto zapisać jeszcze przed zapytaniem ofertowym.

1. Kompetencje w OT, nie tylko w IT

Zakład przemysłowy ma dwie warstwy: informatykę biurową i automatykę procesową. Audytor, który zna ISO/IEC 27001, ale nie rozumie stref i kanałów z serii IEC 62443, pominie ryzyka, od których zaczynają się realne incydenty. Poproś o opis dwóch podobnych audytów w sektorze przemysłowym, bez nazw podmiotów.

2. Niezależność od wdrożeniowca

Audytor nie powinien oceniać systemów, które sam wdrożył albo sprzedał. Zapisz to w zapytaniu jako warunek i poproś o oświadczenie o braku konfliktu interesów.

3. Metoda opierająca się na dowodach

Dobry audytor pracuje na próbkach: wybiera losowo zdarzenia, zezwolenia i wejścia, a następnie prosi o dowód. Metoda oparta wyłącznie na kwestionariuszu zwiększa ryzyko, że oceniane są deklaracje, a nie praktyka.

Propozycja harmonogramu: miesiące przed audytem

Propozycja harmonogramu: miesiące przed audytemWykres poziomy: etapy przygotowania do audytu od 12 miesięcy przed audytem do ostatniego miesiąca.02,557,51012,5miesiące przed audytemWybór audytora i zakresuWybór audytora i zakresu: 12 miesiące przed audytem12Dokumenty i rejestryDokumenty i rejestry: 9 miesiące przed audytem9Audyt próbnyAudyt próbny: 6 miesiące przed audytem6Domknięcie niezgodnościDomknięcie niezgodności: 3 miesiące przed audytem3Przygotowanie dnia audytuPrzygotowanie dnia audytu: 1 miesiące przed audytem1
Źródło: Kalkulacja przykładowa: propozycja robocza na podstawie terminu 3.04.2028

Rekomendacje 4–6: jaki zakres audytu ustalić

Zakres to najdroższa decyzja w całym procesie, bo określa liczbę dni pracy audytora i liczbę osób odrywanych od zadań. Ustaw go świadomie, a nie z szablonu z oferty.

  • 4. Cztery obszary: IT, OT, dostęp fizyczny i dostawcy. Pominięcie któregokolwiek zostawia lukę, którą zewnętrzny audytor lub kontrola i tak znajdą.
  • 5. Normy jako rama dowodowa: IEC 62443 dla OT, ISO/IEC 27001:2022 dla systemu zarządzania, ISO 22301 dla ciągłości działania. Certyfikat nie oznacza zgodności z NIS2, więc zapisz, że normy służą porządkowaniu dowodów.
  • 6. Dostawcy i podwykonawcy w zakresie: rejestr dostawców ICT, rejestr dostępu zewnętrznego do stref OT i dowody z oceny bezpieczeństwa łańcucha dostaw.

Rekomendacja 7: przygotuj materiał dowodowy jako produkt

Materiał dowodowy to najczęstsze wąskie gardło. Audytor zwykle prosi o te same kategorie rzeczy: polityki z datą i podpisem, rejestry z historią zmian, logi z okresem retencji oraz listę osób odpowiedzialnych. Każda kategoria powinna mieć jedno miejsce przechowywania i jednego opiekuna.

Osobną kategorią są dowody z dostępu fizycznego i pracy wykonawców: kto wszedł do strefy krytycznej, na podstawie jakiego zezwolenia i czy miał ważne szkolenie. InnerWeb dostarcza takiego dowodu do audytu dla osób objętych kontrolą wejść i systemem zezwoleń. Zapisuje też, kto i kiedy zmienił zezwolenie lub wyniki szkoleń. Nie obejmuje to zapisów maszynowych z urządzeń OT, które pochodzą z innych systemów.

Harmonogram: od wyboru audytora do dnia audytu

Licząc od 3 listopada 2026 r., do 3 kwietnia 2028 r. zostaje około 17 miesięcy. Poniższy układ jest propozycją roboczą: wybór audytora i zakresu na około 12 miesięcy przed audytem, uporządkowanie dokumentów i rejestrów na około 9, audyt próbny na około 6, domknięcie niezgodności na około 3, a ostatni miesiąc na przygotowanie dnia audytu. Daty pierwszych audytów zależą od momentu, w którym podmiot został objęty ustawą, dlatego harmonogram trzeba dopasować do własnej sytuacji.

Warto też pamiętać, że zgłoszenia incydentów poważnych idą do właściwego CSIRT przez system S46 w trybie 24 godziny, 72 godziny i miesiąc. Audytor zapyta, kiedy ostatnio ćwiczono ten tryb i gdzie jest zapis ćwiczenia.

Materiał wideo

Często zadawane pytania

Czy audytorem może być osoba z własnej firmy?

Do audytu wewnętrznego tak, ale do obowiązkowego audytu podmiotu kluczowego warto zapewnić niezależność od działów, które odpowiadają za ocenianą dziedzinę. Szczegóły wymogów co do audytora trzeba sprawdzić w przepisach i komunikatach właściwego organu.

Czy certyfikat ISO 27001 skraca audyt KSC?

Może uporządkować dowody dla systemu zarządzania, ale nie oznacza zgodności z NIS2. W OT i w obszarze dostępu fizycznego nadal potrzebne są osobne dowody.

Co zrobić, gdy audytor chce dostępu do systemów produkcyjnych?

Ustal tryb tylko do odczytu, osobne konto, zakres czasowy i nadzór osoby z OT. Dostęp audytora powinien sam zostawić ślad w rejestrze dostępu.

Źródła

Dowody z dostępu i prac wykonawców gotowe na audyt

Zobacz na przykładzie, jakie zapisy o wejściach, zezwoleniach i szkoleniach możesz pokazać audytorowi. Umów krótką rozmowę z InnerWeb.

Porozmawiajmy