InnerWeb
Przejdź do treści

Zdalny serwis maszyn: uwagi wdrożeniowe dla zakładu

Zdalny dostęp dostawcy do sterownika skraca przestój, ale w 2025 r. to właśnie słaby dostęp zdalny, domyślne hasła i brak segmentacji otworzyły drogę do realnych ataków na energetykę i wodociągi w Polsce. Zakład, który wprowadza zdalny serwis maszyn, powinien spełnić pięć warunków, zanim pierwszy technik dostawcy zaloguje się na VPN.

8367
unikalnych hostów OT widocznych w internecie w 2025 r.
1,9x
więcej powiadomień OT niż w 2024 r. (22 045)

Dlaczego zdalny serwis jest dziś ryzykiem numer jeden

Dane CERT Polska z raportu rocznego za 2025 r. pokazują skalę ekspozycji: 8367 unikalnych hostów OT widocznych w internecie i 22 045 wysłanych powiadomień OT, czyli 1,9 razy więcej niż w 2024 r. To nie są ataki wyrafinowane. W opisanych incydentach wystarczyło zalogowanie do urządzeń stacji uzdatniania wody i zmiana ustawień pomp, co dało przerwę w dostawie wody około 6 godzin dla około 2,5 tys. mieszkańców gminy.

W innym przypadku, w grudniu 2025 r., wejście do sieci OT małej elektrociepłowni nastąpiło przez prywatny APN operatora, a pomostem był sterownik z domyślnymi danymi i włączonym SSH. Atakujący przełączył PLC w tryb STOP, wyłączył turbinę i uzdatnianie wody oraz skasował logi. CERT Polska określił to jako pierwszy znany przypadek wejścia do sieci OT przez prywatny APN.

Wniosek dla zakładu: zdalny serwis maszyn jest legalnym kanałem wejścia do OT i wymaga kontroli takiej jak każda inna ścieżka o wysokich uprawnieniach.

Pięć warunków bezpiecznego zdalnego serwisu

Poniższe warunki wynikają z dobrych praktyk zapisanych w kartach regulacyjnych, z IEC 62443 i z wymagań rozporządzenia maszynowego dotyczących ochrony przed ingerencją (załącznik III pkt 1.1.9).

1. Osobne poświadczenia dla każdej roli i każdego technika

Konta administracji IT, inżynierii OT i wsparcia dostawców są rozdzielone. Dostawca nie dostaje wspólnego konta, tylko imienne poświadczenia z ograniczonym zakresem i terminem ważności. Domyślne hasła VNC, HMI i sterowników zmieniamy przed uruchomieniem usługi.

2. Rejestr dostępu zewnętrznego

Każde połączenie zdalne trafia do rejestru: kto, z jakiej firmy, na którą maszynę, w jakim celu, od kiedy do kiedy i na podstawie jakiego zlecenia. Rejestr dostarcza dowodu do audytu i pozwala po incydencie odtworzyć, kto miał dostęp.

3. Segmentacja i brak bezpośredniej ekspozycji

Sterowniki nie mają adresów dostępnych z internetu. Dostęp zdalny przechodzi przez bramę w strefie przejściowej, z uwierzytelnianiem wieloskładnikowym i zakończeniem sesji po bezczynności. Prywatny APN operatora traktujemy jako sieć niezaufaną, wyłączamy SSH i Telnet na urządzeniach administracyjnych oraz sprawdzamy ekspozycję hostów w usłudze moje.cert.pl.

4. Zgoda zakładu na każdą sesję

Połączenie zdalne uruchamia się na wniosek, a nie na stałe. Utrzymanie ruchu zatwierdza okno serwisowe, wie, jaka maszyna będzie dotknięta i co się stanie z produkcją. Zdalna zmiana w oprogramowaniu funkcji bezpieczeństwa nie powinna być możliwa bez obecności osoby po stronie zakładu.

5. Zapis zmian i dowody ingerencji

Po sesji zakład ma kopię konfiguracji, listę zmian i numer wersji oprogramowania. Rozporządzenie maszynowe wymaga rejestrowania dowodów ingerencji, więc logi z bramy serwisowej i ze sterownika przechowujemy poza urządzeniem, aby nie dało się ich skasować, jak w opisanym ataku na elektrociepłownię.

Powiadomienia CERT Polska o urządzeniach OT

Powiadomienia CERT Polska o urządzeniach OTWykres słupkowy porównujący około 11,6 tys. powiadomień OT w 2024 r. z 22 045 w 2025 r.0500010 00015 00020 00025 000powiadomień2024 (wyliczone z ilorazu 1,9): 11 603 powiadomień11 6032024 (wyliczone z ilorazu 1,9)2025: 22 045 powiadomień22 0452025
Źródło: CERT Polska, Raport roczny 2025 (22 045 powiadomień, 1,9 razy więcej niż w 2024); wartość za 2024 wyliczona z tego ilorazu

Etapy wdrożenia

Wdrożenie zdalnego serwisu zajmuje zwykle kilka tygodni i obejmuje etapy w następującej kolejności:

  • Inwentaryzacja maszyn objętych serwisem zdalnym, producentów i obecnych ścieżek dostępu, także tych nieformalnych.
  • Przegląd poświadczeń i usług: zmiana domyślnych haseł, wyłączenie nieużywanych usług, sprawdzenie ekspozycji w internecie.
  • Projekt segmentacji i bramy serwisowej w strefie przejściowej, z uwierzytelnianiem wieloskładnikowym.
  • Umowa z dostawcą: imienne konta, rejestr sesji, czas reakcji, obowiązek zgłaszania podatności (CRA od 11 września 2026 r.) i kontakt do zgłoszeń.
  • Próba pilotażowa na jednej maszynie, przegląd logów i dopiero potem rozszerzenie na pozostałe.
  • Cykliczny przegląd rejestru i kont, nie rzadziej niż kwartalnie.

Pułapki i integracje z procesem zakładu

Pierwsza pułapka to dostęp zdalny wynegocjowany przez dział utrzymania ruchu bezpośrednio z dostawcą, bez wiedzy IT. Druga to konto serwisowe współdzielone przez wszystkich techników, przez co log nie wskazuje osoby. Trzecia to połączenia stałe, otwarte na wypadek awarii, które po latach są nieudokumentowane. Czwarta to brak procedury zakończenia współpracy: konta byłych podwykonawców pozostają aktywne.

Zdalny serwis łączy się z procesem organizacyjnym. Gdy technik przyjeżdża fizycznie, zakład potrzebuje ważnych szkoleń, zezwolenia na pracę i zapisu wejścia. Panel firm zewnętrznych w InnerWeb zarządza firmami, ich pracownikami i zaproszeniami w jednym miejscu, a ślad audytowy zapisuje, kto i kiedy zmienił zezwolenie lub wynik szkolenia. Dla podmiotów objętych NIS2 (obowiązki z rozdziału 3 do 3 kwietnia 2027 r.) oznacza to spójny dowód dla fizycznej i zdalnej ścieżki dostępu.

Materiał wideo

Często zadawane pytania

Czy można wyłączyć zdalny serwis całkowicie?

Tak, ale wiele umów serwisowych zakłada reakcję zdalną. Bezpieczniejszy kompromis to dostęp na wniosek, przez bramę z MFA, z rejestrem i zatwierdzeniem okna serwisowego przez zakład.

Czy VPN dostawcy wystarczy jako zabezpieczenie?

Nie. VPN szyfruje kanał, ale nie ogranicza zakresu uprawnień ani nie tworzy rejestru. Potrzebne są imienne konta, segmentacja i logowanie sesji.

Czy zdalny serwis zmienia rolę producenta maszyny?

Zmiana oprogramowania funkcji bezpieczeństwa może być znaczną modyfikacją w rozumieniu rozporządzenia 2023/1230. Takie zmiany powinny przechodzić przez dostawcę, a zakład zapisuje je w rejestrze zmian.

Źródła

Uszczelnij dostęp serwisu do maszyn

Porozmawiajmy o rejestrze firm zewnętrznych, szkoleń i zezwoleń przy pracach na maszynach. InnerWeb wspiera spełnienie wymogu dokumentowania dostępu.

Porozmawiajmy