InnerWeb
Przejdź do treści

Firmy zewnętrzne na obiektach wodociągowych: uwagi wdrożeniowe

Remonty pomp, wymiany zasuw, czyszczenie zbiorników i serwis automatyki na stacjach oraz przepompowniach wykonują w dużej mierze firmy zewnętrzne, a każda z nich jest jednocześnie ryzykiem BHP i dostawcą w rozumieniu NIS2. Poniżej etapy wdrożenia porządku dopuszczania wykonawców: od szkolenia przed przyjazdem, przez zezwolenia, po rejestr dostępu, wraz z pułapkami, które widzimy najczęściej.

ok. 6 tyg.
czas do uruchomienia w układzie z kilkunastoma-dwudziestoma firmami
0
infrastruktury wymaganej po stronie klienta

Dlaczego wykonawca jest ryzykiem podwójnym

W zakładzie wodnym wykonawca pojawia się w dwóch rolach jednocześnie. Z punktu widzenia BHP jest osobą spoza załogi, która wchodzi do komór, na zbiorniki, pod napięcie i do atmosfery, której nie zna. Z punktu widzenia NIS2 jest dostawcą usługi, często z dostępem do sterowników, paneli HMI i zdalnych połączeń z centralą.

Środki zarządzania ryzykiem z art. 21 dyrektywy NIS2 obejmują bezpieczeństwo łańcucha dostaw, a zdarzenia z 2025 r. opisane przez CERT Polska pokazują, że słaby zdalny dostęp, domyślne hasła VNC i brak segmentacji wystarczyły do wejścia do paneli oczyszczalni i stacji uzdatniania. Dlatego ten sam rejestr firm i osób powinien służyć obu celom: zezwoleniom na prace i kontroli dostępu do obiektu.

Etap 1: kartoteka firm i uprawnień

Pierwszy krok to uporządkowanie, z kim zakład współpracuje. Kartoteka firm zawiera dane firmy, koordynatora po stronie wykonawcy, osoby z ekipy oraz uprawnienia z terminami ważności (na przykład SEP, UDT, praca na wysokości). System nie dopuszcza osoby bez aktualnego szkolenia, a przypomnienie o upływającym terminie trafia do koordynatora.

Pułapka: kartoteka jest tylko tak dobra jak dane wejściowe. W wielu zakładach lista wykonawców istnieje w trzech arkuszach u trzech działów. Przed wdrożeniem trzeba wybrać jedno źródło prawdy i wyznaczyć osobę odpowiedzialną za aktualizację.

Etapy wdrożenia porządku dla wykonawców (przykładowy podział 6 tygodni)

Etapy wdrożenia porządku dla wykonawców (przykładowy podział 6 tygodni)Wykres słupkowy poziomy: kartoteka 2 tygodnie, szkolenie 1,5, zezwolenia 1,5, odbiór 1 tydzień; razem 6 tygodni.00,511,52tygodnieKartoteka firm i uprawnieńKartoteka firm i uprawnień: 2 tygodnie2Szkolenie i testySzkolenie i testy: 1,5 tygodnie1,5Zezwolenia i matryceZezwolenia i matryce: 1,5 tygodnie1,5Szkolenie administratorów iodbiórSzkolenie administratorów i odbiór: 1 tygodnie1
Źródło: Kalkulacja przykładowa: podział czasu 6 tygodni z na etapy

Etap 2: szkolenie przed przyjazdem

Szkolenie wstępne na obiekcie opóźnia start prac i jest trudne do udokumentowania dla każdej osoby z ekipy, nie tylko dla brygadzisty. Wzorzec z oferty dla zakładu chemicznego to jedna ścieżka: imienne zaproszenie z kodem QR (e-mail lub SMS), szkolenie online z testem o losowych pytaniach i oświadczeniem, dostępne w dwóch wersjach językowych. Dostawcy, kurierzy i goście mogą samodzielnie przejść szkolenie wstępne na tablecie, natomiast pracownicy zakładu i firm zewnętrznych wchodzą przez zaproszenie lub rejestrację.

Termin ważności szkolenia ustawia zakład, na przykład 12 miesięcy. Po jego upływie pracownik dostaje zaproszenie do ponownego szkolenia. Pułapka: zakład wymaga szkolenia na obiekcie, a ekipa przyjeżdża w sobotę rano na awarię. Procedurę awaryjną trzeba ustalić wcześniej, z zasadą, kto potwierdza dopuszczenie.

Etap 3: zezwolenia dla wykonawców

Zezwolenie na pracę w InnerWeb jest dokumentem elektronicznym, który przechodzi fazy przygotowania, prac głównych i zamknięcia, a system sprawdza daty i kwalifikacje przypisanych pracowników. Zezwolenia zlecane firmom zewnętrznym działają na jednym dokumencie: zlecający po stronie zakładu i wykonawca widzą te same zlecone prace.

Prace szczególnie niebezpieczne są osobnym obiektem z własnymi regułami. Zatwierdzenie lub odrzucenie pracy zarezerwowano dla użytkownika zakładu, a pracy nie da się zamknąć, gdy na miejscu zostaje więcej niż jedna osoba. Ma to znaczenie przy pracach w przestrzeniach zamkniętych na przepompowniach. System nie zastępuje kierownika robót ani osoby dopuszczającej i nie gwarantuje zgodności z przepisami BHP; wspiera spełnienie wymogu i dostarcza dowodu do audytu.

Etap 4: dostęp do OT jako osobna decyzja

Dopuszczenie na obiekt nie jest zgodą na dostęp do sieci OT. Zalecamy osobne poświadczenia dla administracji IT, inżynierii OT i wsparcia dostawców, a także rejestr dostępu zewnętrznego i podwykonawców do stref OT, o czym przypominają zdarzenia z 2025 r. opisane przez CERT Polska. Serwisant, który naprawia pompę, nie powinien mieć dostępu zdalnego do wszystkich sterowników w sieci, a zdalny dostęp powinien być włączany na czas zlecenia i wyłączany po jego zamknięciu.

Pułapka: serwisanci często prowadzą zdalny dostęp własnym narzędziem, poza kontrolą zakładu. Wymaganie zapisane w umowie to za mało, jeśli nikt nie sprawdza jego wykonania. Rejestr dostępu powinien zawierać datę, osobę, zlecenie i powód.

Etap 5: uruchomienie i utrzymanie

Dla wdrożenia w układzie z kilkunastoma-dwudziestoma firmami zewnętrznymi i kilkunastoma użytkownikami po stronie zakładu typowy czas do uruchomienia to około 6 tygodni, bez infrastruktury po stronie klienta (tak było w ofercie dla zakładu chemicznego). Pracownicy firm zewnętrznych nie są liczeni jako użytkownicy i nie generują kosztów licencyjnych, niezależnie od liczby przeszkolonych; liczeni są użytkownicy po stronie zakładu oraz koordynatorzy firm, którzy awizują pracowników i składają wnioski.

Po wdrożeniu zakład otrzymuje instrukcję procesu dopuszczania firm zewnętrznych w PDF i wideo. Oferta w wariancie szkoleń i zezwoleń jest świadomie bez lokalizacji osób: bez nadajników, opasek i śledzenia pozycji.

Orientacyjne widełki kosztów

Wdrożenie szkoleń i zezwoleń dla zakładu tej skali mieści się w widełkach rzędu 10–15 tys. zł netto jednorazowo, a utrzymanie rzędu 1,5–2,5 tys. zł netto miesięcznie; orientacyjne widełki z wdrożeń 2025–2026; wycena indywidualna. Liczba firm i zakres modułów zmieniają wynik.

Najczęstsze pułapki w skrócie

Poniższa lista zbiera błędy, które wydłużają wdrożenia i obniżają wartość dowodową zapisów.

  • Kartoteka bez właściciela: po trzech miesiącach dane są nieaktualne.
  • Brak procedury awaryjnej dla ekip dojeżdżających poza godzinami pracy.
  • Mylenie dopuszczenia na obiekt z dostępem do sieci OT.
  • Ustawienie ważności szkolenia na zbyt długi okres, który nie odpowiada ryzyku.
  • Zamykanie zezwolenia bez weryfikacji obecności ludzi na miejscu pracy.
  • Brak zapisu zdalnego dostępu serwisu w rejestrze obok zezwolenia.

Materiał wideo

Często zadawane pytania

Czy firmy zewnętrzne są liczone jako użytkownicy licencji?

Pracownicy firm zewnętrznych i goście nie są liczeni. Liczeni są użytkownicy po stronie zakładu oraz koordynatorzy firm, którzy awizują pracowników i składają wnioski.

Czy system lokalizuje pracowników wykonawcy?

Nie w opisanym wariancie szkoleń i zezwoleń, który jest bez nadajników i opasek. Lokalizacja jest osobnym modułem z własnym zakresem wdrożenia.

Kto zatwierdza pracę szczególnie niebezpieczną?

Zatwierdzenie lub odrzucenie jest zarezerwowane dla użytkownika po stronie zakładu, nie dla wykonawcy. System nie zastępuje kierownika robót ani osoby dopuszczającej.

Źródła

Uporządkujmy wykonawców na Państwa obiektach

Pokażemy, jak połączyć kartotekę firm, szkolenia i zezwolenia w jedną ścieżkę z dowodem dla audytu.

Porozmawiajmy