Dla kogo są te rekomendacje i na czym się opierają
Rekomendacje kierujemy do pełnomocników ds. cyberbezpieczeństwa, kierowników utrzymania ruchu i dyrektorów zakładów, którzy mają wpisać zasady dostępu serwisu do polityki lub do umów z dostawcami. Dotyczą każdego podmiotu z infrastrukturą OT, nie tylko podmiotów kluczowych w rozumieniu ustawy o KSC.
Podstawę stanowią trzy dokumenty. Art. 21 dyrektywy NIS2 (dyrektywa (UE) 2022/2555) wymaga m.in. kontroli dostępu, zarządzania aktywami, bezpieczeństwa łańcucha dostaw i uwierzytelniania wieloskładnikowego. Ustawa z 23 stycznia 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 252) wprowadza je do polskiego prawa od 3 kwietnia 2026 r. Seria ISA/IEC 62443 dostarcza konkretów technicznych, w tym wymagań dla integratorów i dostawców usług w części 2-4.
Rekomendacja 1: konta imienne, bez współdzielenia
Każda osoba po stronie dostawcy ma własne konto, powiązane z firmą i z umową. Konto wspólne uniemożliwia przypisanie działania do osoby, co osłabia zarówno bezpieczeństwo, jak i dowód w razie incydentu.
Audytor zapyta o listę kont i o ich właścicieli. Odpowiedź „serwis” albo „integrator” nie jest odpowiedzią. Wymaganie identyfikacji i uwierzytelniania (FR1) z IEC 62443-3-3 zakłada jednoznaczną tożsamość użytkownika.
Terminy po wejściu w życie ustawy o KSC
Rekomendacja 2: drugi składnik uwierzytelniania
Logowanie dostawcy spoza sieci zakładu powinno wymagać drugiego składnika: kodu z aplikacji (TOTP) albo kodu wysłanego e-mailem. NIS2 wymienia uwierzytelnianie wieloskładnikowe wśród środków z art. 21, a w praktyce to najtańsza bariera przeciw przejętemu hasłu.
W InnerWeb uwierzytelnianie wieloskładnikowe włącza się dla wybranej instalacji, a zaufane urządzenie nie jest pytane o drugi składnik przy każdym logowaniu. Funkcja nie jest włączona domyślnie, dlatego polityka powinna wskazać, kto ją uruchamia i kiedy.
Rekomendacja 3: zgoda zakładu na każdą sesję
Dostawca nie wchodzi do systemu, bo ma konto, tylko dlatego, że zakład zgodził się na konkretną pracę. Sesja zaczyna się od wniosku z opisem celu, systemu i planowanego czasu, a kończy zamknięciem dostępu.
Osoba zatwierdzająca po stronie zakładu powinna znać proces, nie tylko klikać „akceptuj”. Dobrą praktyką jest zastępstwo na czas urlopów i dyżur dla pilnych awarii z krótszą ścieżką, ale nadal zapisaną. W panelu LivePermit SSO wnioski o dostęp składane w portalu są rozpatrywane w zakładzie, a nie przyznawane automatycznie.
Rekomendacje 4 i 5: zakres i czas
Zakres oznacza wskazanie konkretnych systemów i funkcji, do których dostawca ma dostęp, a czas oznacza datę i godzinę wygaśnięcia. Dostęp do jednej linii nie obejmuje całej strefy OT, a dostęp na dwie godziny nie zamienia się w dostęp do odwołania.
Zasada ma uzasadnienie w podziale instalacji na strefy i kanały z normy 62443-3-2. Połączenie serwisanta kończy się w strefie pośredniczącej, z której dopiero kontrolowane polecenia trafiają do sterowników. Nie wolno dopuścić bezpośrednich połączeń z urządzeniami dostawcy do sterowników.
- Zakres opisany w zgodzie nazwami systemów, nie ogólnym „dostęp do OT”.
- Okno czasowe z automatycznym wygaśnięciem.
- Osobna zgoda na zmianę zakresu w trakcie prac.
Rekomendacje 6 i 7: dziennik sesji oraz kwartalny przegląd
Dziennik sesji zapisuje, kto, kiedy, do czego i na jakiej podstawie się łączył. Powinien trafiać na serwer, do którego dostawca nie ma prawa zapisu ani usuwania. Wymaga tego logika zgłaszania incydentów: wczesne ostrzeżenie w 24 godziny i zgłoszenie w 72 godziny (art. 23 NIS2) bez wiedzy, co się stało, jest niemożliwe do dotrzymania.
Raz na kwartał przegląd kont dostawców porównuje listę aktywnych kont z ważnymi umowami. Konta bez pokrycia są zamykane, a wynik przeglądu podpisuje właściciel procesu. Ten dokument jest najczęściej tym, o co audytor prosi jako pierwszym.
Co wpisać do umów z dostawcami i jak to wykazać
Zasady zadziałają, jeśli dostawca zobowiąże się do nich w umowie. Do umowy warto wpisać: obowiązek używania kont imiennych, zakaz przekazywania poświadczeń, zgodę zakładu na każdą sesję, prawo zakładu do wglądu w dziennik, termin zgłoszenia incydentu po stronie dostawcy oraz procedurę odebrania dostępu przy zakończeniu współpracy.
Dowodem do audytu będą: polityka, lista kont, wnioski i zgody, dziennik sesji oraz protokół przeglądu. Taki zestaw wspiera spełnienie wymogu z art. 21 NIS2 i nie stanowi gwarancji zgodności. Kary za naruszenia dla podmiotu kluczowego sięgają 10 mln EUR lub 2% przychodów, ale co do zasady nie będą nakładane przed 3 kwietnia 2028 r.
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Czy zasady dotyczą tylko dostawców zewnętrznych?
Zasady warto stosować do wszystkich, którzy łączą się z systemami OT spoza sieci zakładu, także do własnych inżynierów pracujących zdalnie. Różnica to zakres umowy, nie zakres kontroli.
Czy zgoda na każdą sesję nie spowolni awarii?
Dla awarii przewidź skróconą ścieżkę z dyżurnym zatwierdzającym i zapisem po fakcie. Skrócona ścieżka nadal zostawia dziennik.
Czy MFA jest wymagane prawem?
NIS2 w art. 21 wymienia uwierzytelnianie wieloskładnikowe wśród środków zarządzania ryzykiem. Sposób wdrożenia zależy od analizy ryzyka podmiotu.
Źródła
Porozmawiajmy o kontroli dostępu dostawców
Pokażemy na przykładzie Waszego zakładu, jak konta imienne, zgody na sesje i dziennik dostępu wspierają spełnienie wymogów NIS2 i dostarczają dowodu do audytu. Umów rozmowę z zespołem InnerWeb.
Porozmawiajmy