InnerWeb
Przejdź do treści

Atak przez APN w ciepłowni: lekcje dla zdalnego dostępu OT

W grudniu 2025 r. napastnicy weszli do sieci małej elektrociepłowni przez prywatny APN operatora, a następnie przełączyli sterowniki w tryb STOP. Instalacja zasilała w ciepło około 50 000 mieszkańców. CERT Polska uznał to za pierwszy znany przypadek wejścia do sieci OT tą drogą. Poniżej przebieg zdarzenia i wnioski dla każdego, kto utrzymuje dostęp serwisowy.

50 000
mieszkańców zasilanych w ciepło z elektrociepłowni
Źródło: CERT Polska wg BleepingComputer
3
sterowniki PLC innego producenta, z którymi nawiązano kontakt
Źródło: raport uzupełniający CERT Polska

Sytuacja wyjściowa: mała elektrociepłownia z typowym dostępem

Zdarzenie dotyczyło małej elektrociepłowni, której ciepło trafia do około 50 000 mieszkańców. Taki zakład ma zwykle niewielki zespół utrzymania ruchu, kilka sterowników PLC od różnych dostawców i połączenia zdalne zbudowane dla wygody serwisu. Jednym z nich był prywatny APN, czyli zamknięta sieć komórkowa operatora, w której urządzenia zakładu komunikują się z centralą.

Prywatny APN bywa traktowany jak sieć zaufana, bo nie jest widoczny w publicznym internecie. W praktyce jest to sieć współdzielona z innymi klientami operatora i z jego personelem, a jej bezpieczeństwo zależy od izolacji po stronie operatora oraz od tego, co jest podłączone do środka. Ten przypadek pokazuje, że założenie „prywatna, więc bezpieczna” może okazać się kosztowne.

Przebieg ataku według raportu CERT Polska

Dane pochodzą z raportu rocznego CERT Polska za 2025 rok oraz z raportu uzupełniającego opisanego w prasie branżowej. Cały atak na sektor energii pod koniec grudnia 2025 r. objął co najmniej 30 farm wiatrowych i fotowoltaicznych, jedną spółkę produkcyjną i jedną dużą elektrociepłownię. Mała elektrociepłownia opisana tutaj należała do tej samej fali, w okresie niskich temperatur i zamieci.

Kluczowe etapy zdarzenia, w kolejności czasowej, wyglądały następująco.

  • Wejście przez prywatny APN operatora; pierwszy kontakt ze sterownikiem PLC 25 grudnia.
  • Sterownik z domyślnymi danymi dostępowymi i włączonym SSH posłużył jako pomost do dalszych urządzeń OT.
  • Kontakt z trzema sterownikami PLC innego producenta.
  • 29 grudnia około 5:30: przełączenie sterowników w tryb STOP, wyłączenie turbiny parowej i uzdatniania wody.
  • Skasowanie logów i zresetowanie urządzeń komunikacyjnych, co utrudniło analizę.

Skala skoordynowanych ataków na sektor energii, koniec grudnia 2025

Skala skoordynowanych ataków na sektor energii, koniec grudnia 2025Wykres poziomy: co najmniej 30 farm, 1 spółka produkcyjna, 1 duża elektrociepłownia0102030obiektówFarmy wiatrowe ifotowoltaiczne (min.)Farmy wiatrowe i fotowoltaiczne (min.): 30 obiektów30Spółka produkcyjnaSpółka produkcyjna: 1 obiektów1Duża elektrociepłowniaDuża elektrociepłownia: 1 obiektów1
Źródło: CERT Polska, Raport roczny 2025, s. 55–56

Skutki: krótka przerwa i dowód na realne ryzyko

Skutkiem była przerwa w kogeneracji. Personel szybko przywrócił pracę instalacji i zdarzenie nie miało wpływu na ludność. To dobra wiadomość, ale nie powód do spokoju: atak wypadł w czasie niskich temperatur, a tryb STOP w sterownikach to jedno z najprostszych działań dostępnych komuś, kto wejdzie do sieci OT.

Z perspektywy zakładu ważne są trzy fakty. Po pierwsze, napastnik nie potrzebował zaawansowanego exploita: wykorzystał domyślne dane i usługę, która nie powinna być włączona. Po drugie, ścieżka dostępu serwisowego stała się drogą do OT. Po trzecie, skasowanie logów pokazało, że brak niezależnego dziennika utrudnia ustalenie zakresu naruszenia i wykonanie obowiązku zgłoszenia.

Lekcje dla dostępu serwisowego

Przypadek nie dotyczy wyłącznie ciepłownictwa. Każdy zakład z kanałem zdalnym do sterowników może odnaleźć w nim własne luki. Poniżej lekcje przełożone na działania, które da się wykonać w jednym kwartale.

Traktuj APN i każdy kanał operatora jako sieć niezaufaną

Wydzielenie strefy, z której dostęp do sterowników przechodzi przez serwer pośredniczący, zastępuje założenie, że sama sieć prywatna chroni. Warto też zapytać operatora o izolację klientów w APN i o to, kto ma dostęp do ruchu.

Wyłącz usługi domyślne i zmień dane producenta

SSH, Telnet i VNC na urządzeniach administracyjnych powinny być wyłączone tam, gdzie nie są potrzebne, a hasła fabryczne zmienione przed uruchomieniem. W raporcie CERT Polska hasła typu 111111 i 12345678 do pulpitów VNC były powszechne.

Wprowadź konta imienne i zgodę zakładu na sesję

Zamiast stałego tunelu serwisant dostaje czasowy dostęp na wniosek, zatwierdzony przez zakład. Po zakończeniu pracy konto wygasa. Ścieżka, która jest zamknięta poza oknem serwisowym, nie może zostać użyta w świąteczną noc.

Trzymaj dziennik poza zasięgiem napastnika

Logi sesji i zdarzeń wysyłane na osobny serwer ograniczają skutek kasowania. Zgłoszenie incydentu poważnego do CSIRT w ciągu 24 godzin (wczesne ostrzeżenie) i 72 godzin (zgłoszenie) wymaga wiedzy, co się stało. Dziennik jest dowodem do audytu i do analizy.

Jak to wygląda w InnerWeb

InnerWeb jest producentem oprogramowania i dostarcza elementy, które wspierają powyższe lekcje po stronie organizacyjnej: role i macierz uprawnień (nie można nadać roli wyższej niż własna), logowanie z uwierzytelnianiem wieloskładnikowym (kod e-mail lub TOTP) włączane dla wybranej instalacji oraz wnioski o dostęp rozpatrywane w zakładzie, z dziennikiem wymiany danych z portalem. Żadne z tych narzędzi nie zastępuje segmentacji sieci ani konfiguracji sterowników, ale dostarcza dowodu, kto i na jakiej podstawie uzyskał dostęp.

W tym przypadku sama obrona techniczna, czyli zmiana haseł i wyłączenie SSH, mogłaby przerwać łańcuch zdarzeń. Warstwa organizacyjna, czyli rejestr ścieżek i zgoda na każdą sesję, sprawia, że takie luki nie powstają po cichu. Jedno bez drugiego zostawia otwartą tylną furtkę.

Wnioski: pytania do przeglądu w Waszym zakładzie

Przeprowadźcie krótki przegląd, odpowiadając na pięć pytań. Czy znamy wszystkie kanały zdalne do sterowników, w tym APN i modemy? Czy sterowniki mają zmienione dane fabryczne i wyłączone usługi, których nie używamy? Czy serwisant loguje się na konto imienne, po zgodzie zakładu? Czy dziennik sesji trafia poza sieć OT? Czy mamy procedurę zgłoszenia w 24 i 72 godziny?

Odpowiedź „nie wiem” na którekolwiek z pytań wyznacza kolejność prac. Opisany przypadek jest rodzajowy i oparty na publicznych raportach, a szczegóły zakładu pozostają anonimowe.

Materiał wideo

Często zadawane pytania

Czy prywatny APN jest bezpieczny?

Nie z samego założenia. To sieć współdzielona z innymi klientami operatora. Bezpieczeństwo zależy od izolacji po stronie operatora i od konfiguracji urządzeń. APN należy traktować jako sieć niezaufaną.

Dlaczego domyślne dane sterownika są tak groźne?

Są publicznie znane. Napastnik, który wejdzie do sieci, sprawdza je jako pierwsze. W opisanym zdarzeniu posłużyły do dalszego ruchu w sieci OT.

Czy zdalny dostęp serwisu trzeba wyłączyć po takim ataku?

Nie, ale trzeba go kontrolować: konta imienne, zgoda zakładu na sesję, ograniczony czas i dziennik zapisywany poza siecią OT.

Źródła

Porozmawiajmy o kontroli dostępu dostawców

Pokażemy na przykładzie Waszego zakładu, jak konta imienne, zgody na sesje i dziennik dostępu wspierają spełnienie wymogów NIS2 i dostarczają dowodu do audytu. Umów rozmowę z zespołem InnerWeb.

Porozmawiajmy