InnerWeb
Przejdź do treści

Incydent fizyczny i cyber: sześć zaleceń na jedno zgłoszenie

Włamanie do rozdzielni i atak na system sterowania mogą być dwoma etapami tego samego zdarzenia, a zakład kluczowy zgłasza je do różnych organów w różnych terminach. Wspólny rejestr, korelacja kontroli wejść z logami IT i jedna oś czasu skracają ocenę progu skutków i ułatwiają dowód do audytu. Poniżej sześć zaleceń dla dyrektora zakładu, szefa bezpieczeństwa i pełnomocnika NIS2.

24 h
termin zgłoszenia incydentu istotnego podmiotu krytycznego
2 lata
minimalny okres przechowywania dokumentacji podmiotu krytycznego
do 25 000 zł
kara za niezgłoszenie incydentu istotnego, za każdy przypadek

Dla kogo i dlaczego dwa światy trzeba połączyć

Zalecenia kierujemy do zakładów, które podlegają jednocześnie ustawie o KSC (podmiot kluczowy lub ważny) i przepisom o podmiotach krytycznych. Podmiot krytyczny jest z definicji także podmiotem kluczowym w rozumieniu KSC, więc to samo zdarzenie może uruchomić dwie ścieżki zgłoszeniowe. Pierwsza to wczesne ostrzeżenie do CSIRT w 24 godziny, zgłoszenie incydentu poważnego w 72 godziny i sprawozdanie końcowe w miesiąc (art. 11 ustawy o KSC, w brzmieniu nowelizacji z Dz.U. 2026 poz. 252). Druga to zgłoszenie incydentu istotnego w terminie 24 godzin od wystąpienia lub wykrycia do właściwego organu, Dyrektora RCB, ABW i CSIRT krajowego (art. 6zv ustawy o zarządzaniu kryzysowym w brzmieniu z 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 815).

Dla zakładu liczy się to, że fizyczne i cybernetyczne ślady zdarzenia leżą w różnych systemach: kontrola wejść, monitoring, rejestr zgłoszeń BHP po jednej stronie, logi serwerów i sieci OT po drugiej. Jeśli nikt ich nie łączy, ocena wygląda inaczej w zależności od tego, kto pierwszy otworzy sprawę.

Zalecenie 1: jeden rejestr zdarzeń z jednym numerem sprawy

Każde zdarzenie, fizyczne lub cybernetyczne, dostaje numer sprawy w jednym rejestrze. Zgłoszenie zagrożenia lub zdarzenia z lokalizacją ze słownika zakładu, typem, opisem i zdjęciami może złożyć każdy zalogowany użytkownik, a zespół je przejmuje i zamyka dzięki funkcji zgłoszeń zagrożeń i zdarzeń. Taka ścieżka daje wejście dla służb ochrony, dyżurnych i pracowników, a numer sprawy łączy później wpisy dotyczące tego samego zdarzenia.

Rejestr nie zastępuje systemów IT, tylko wskazuje, gdzie szukać. Pole zdarzenia powinno mieć pole powiązań: numer zgłoszenia w systemie bezpieczeństwa informacji, numer wpisu w dzienniku operatora, identyfikator nagrania z monitoringu.

Terminy zgłoszeń w obu ścieżkach

Terminy zgłoszeń w obu ścieżkachWykres słupkowy terminów: 24 godziny wczesne ostrzeżenie KSC, 24 godziny incydent istotny, 72 godziny zgłoszenie incydentu poważnego.020406080godzinyWczesne ostrzeżenie KSC: 24 godziny24Wczesne ostrzeżenie KSCIncydent istotny (podmiot krytyczny): 24 godziny24Incydent istotny (podmiotkrytyczny)Zgłoszenie incydentu poważnego KSC: 72 godziny72Zgłoszenie incydentupoważnego KSC
Źródło: i (ustawa o KSC, art. 11; ustawa o zarządzaniu kryzysowym, art. 6zv)

Zalecenie 2: korelacja kontroli wejść z logami IT

Najprostsza korelacja polega na porównaniu czasu wejścia osoby do budynku lub strefy z czasem logowania administracyjnego na stacji inżynierskiej. Kiedy zdalne logowanie odbyło się z konta pracownika, którego karta nie była użyta od tygodnia, zdarzenie zasługuje na zgłoszenie. Kiedy konto serwisu zalogowało się lokalnie, a w rejestrze wejść nie ma wejścia wykonawcy, to sygnał o skradzionej karcie lub przekazanych poświadczeniach.

Do korelacji wystarczy wspólny format czasu (UTC lub czas lokalny z jawnym znacznikiem), synchronizacja zegarów z jednego źródła i eksport z kontroli wejść w postaci, którą da się porównać z logami. Nie trzeba kupować nowej platformy, żeby zacząć: pierwszą wersję da się zbudować z dwóch eksportów i arkusza.

Zalecenie 3: wspólna oś czasu i jeden właściciel zdarzenia

Oś czasu to tabela: czas, źródło, zdarzenie, osoba, dowód. Prowadzi ją jeden właściciel sprawy, niezależnie od tego, czy zdarzenie zaczęło się na bramie, czy w sieci. Osobny wpis dostaje moment wykrycia, moment decyzji o klasyfikacji i moment wysłania każdego zgłoszenia, bo audytor i organ zapytają o te trzy czasy.

Zapis czasu działania urządzeń końcowych pomaga w odtworzeniu przebiegu. Dziennik zdarzeń urządzenia LiveWorker trafia na serwer i pozwala odtworzyć przebieg alarmu po fakcie, w ramach modułu alarmu SOS. Jest to narzędzie diagnostyczne, więc służy jako dowód uzupełniający w osi czasu, nie jako rejestr zgłoszeń dla klienta końcowego.

Zalecenie 4: mapa progów i adresatów zgłoszeń

Przygotuj jednostronicową tabelę: rodzaj zdarzenia, próg skutków, adresat, termin, osoba zgłaszająca. Wiersz dla incydentu cybernetycznego prowadzi do CSIRT w ścieżce 24/72 godziny i miesiąc. Wiersz dla incydentu istotnego z perspektywy odporności podmiotu krytycznego prowadzi do organu ds. podmiotów krytycznych, Dyrektora RCB, ABW i CSIRT krajowego w 24 godziny. Wiersz dla zdarzenia mieszanego ma obie ścieżki jednocześnie.

Mapa ogranicza błąd najczęstszy w praktyce: zgłoszenie jednym kanałem, bo zakładowi wydawało się, że drugi nie dotyczy. Kary za niezgłoszenie incydentu istotnego w ustawie o zarządzaniu kryzysowym to do 25 000 zł za każdy przypadek, a w ustawie o KSC podmiot kluczowy ryzykuje do 10 mln EUR lub 2% obrotu, przy czym większość kar można nakładać od 3 kwietnia 2028 r.

Zalecenie 5: ćwiczenie zdarzenia mieszanego raz w roku

Ćwiczenie tabletop z jednym scenariuszem: nieautoryzowane wejście do pomieszczenia sterowni i równoległe nietypowe polecenia w systemie sterowania. Uczestniczą: dyspozytor, służba ochrony, kierownik utrzymania ruchu, szef IT i OT, osoba odpowiedzialna za kontakty z CSIRT. Wynik to poprawiona mapa progów i lista braków w rejestrze.

Ustawa o zarządzaniu kryzysowym wymienia szkolenia i ćwiczenia wśród rozwiązań organizacyjno-technicznych podmiotu krytycznego, a ocenę ryzyka podmiot przeprowadza w ciągu 9 miesięcy od wpisu do wykazu. Wyniki ćwiczeń wchodzą w tę ocenę jako dane wejściowe.

Zalecenie 6: dowody w jednym miejscu i zgodnie z retencją

Dokumentacja podmiotu krytycznego jest przechowywana co najmniej 2 lata, a pierwszy audyt cyberbezpieczeństwa podmiotów kluczowych przewidziano od 3 kwietnia 2028 r. Dowody ze zdarzenia (zrzuty logów, nagrania, eksporty z kontroli wejść, wiadomości do CSIRT, decyzje) powinny trafić do jednego katalogu sprawy z kontrolą dostępu i sumami kontrolnymi plików.

Katalog sprawy ma stały układ: oś czasu, dowody fizyczne, dowody cyfrowe, korespondencja zgłoszeniowa, decyzje kierownictwa. Dzięki temu zakład dostarcza dowodu do audytu bez rekonstruowania zdarzenia po fakcie.

Lista kontrolna

Materiał wideo

Często zadawane pytania

Czy każde włamanie fizyczne jest incydentem do zgłoszenia?

Nie. Zgłoszeniu podlega zdarzenie, które przekracza próg skutków dla incydentu poważnego (KSC) lub istotnego (podmiot krytyczny). Próg ocenia zakład i opisuje go w procedurze.

Czy musimy zgłaszać do dwóch adresatów?

Jeżeli zakład jest podmiotem krytycznym i zdarzenie spełnia przesłanki obu ścieżek, tak. Mapa progów i adresatów porządkuje decyzję przed zdarzeniem.

Czy korelację da się zrobić bez nowych narzędzi?

Tak, na początek wystarczą dwa eksporty z wspólnym znacznikiem czasu i arkusz. Automatyzację dodaje się po pierwszym ćwiczeniu.

Źródła

Połączmy rejestr zdarzeń fizycznych i cyber

Pokażemy, jak zgłoszenia zagrożeń z lokalizacją trafiają do jednego rejestru i jak przygotować oś czasu do audytu. Umów demo z zespołem InnerWeb.

Porozmawiajmy