Co wiemy z publicznych źródeł
Raport roczny CERT Polska za 2025 r. opisuje incydent w wodociągach: zalogowanie do urządzeń stacji uzdatniania wody i zmianę ustawień pomp. Skutek to wyczerpanie zasobów w zbiorniku i przerwa w dostawie wody około 6 godzin dla około 2,5 tys. mieszkańców gminy. Po odzyskaniu paneli przywrócono pierwotne wartości.
Drugi element obrazu pochodzi z doniesień o raporcie ABW: w 2025 r. naruszono zabezpieczenia pięciu stacji uzdatniania wody, a napastnicy mieli dostęp do systemów ICS z możliwością zmiany parametrów technicznych. Nie potwierdzono przerw w źródle, ale zagrożenie dla ciągłości dostaw uznano za bezpośrednie. ABW nie przypisała ataków konkretnej grupie.
Poniższy przypadek nie wskazuje miejscowości ani zakładu. To model: mała spółka wodociągowa, jedna stacja uzdatniania, kilka przepompowni, rozproszone obiekty bez stałej obsady i zdalny dostęp do paneli.
Jak taki atak wygląda od środka
Atak nie wymagał zaawansowanych exploitów. Karta trendów dla OT w Polsce 2025 wskazuje jako przyczyny słaby dostęp zdalny i brak segmentacji: pulpity VNC z hasłami typu 111111 i 12345678 oraz prywatny APN operatora traktowany jako sieć zaufana, choć należy go uznać za niezaufaną. Do tego dochodzi 8 367 unikalnych hostów OT widocznych w internecie, monitorowanych przez system Snitch CERT Polska w 2025 r.
Przebieg zdarzenia w modelu
Napastnik loguje się do panelu HMI stacji, bo hasło pochodzi z ustawień fabrycznych. Zmienia nastawy pomp: skraca czas pracy pompy tłoczącej i zmienia próg załączenia. Zbiornik wyrównawczy opróżnia się szybciej, niż napełnia, a system nie zgłasza alarmu, bo nowe nastawy są dla niego poprawne. Pierwszym sygnałem są telefony mieszkańców o braku ciśnienia.
Dlaczego bez alarmu zakład widzi problem po godzinach
Systemy SCADA wodociągów pilnują przekroczeń wielkości procesowych, takich jak poziom, ciśnienie i mętność. Zmiana samej konfiguracji pompy często nie jest zdarzeniem alarmowym. Jeśli nikt nie porównuje bieżących nastaw ze wzorcem, skutek ujawnia się dopiero w sieci, a diagnoza zaczyna się od ludzi, którzy dzwonią.
Czas do przywrócenia dostaw: bez alarmu i z alarmem
- Bez alarmu
- Z alarmem
Kalkulacja przykładowa: czas reakcji z alarmem i bez
Poniższa kalkulacja przykładowa ma pokazać rząd wielkości, nie wynik pomiaru w konkretnym zakładzie. Założenia: zbiornik wyrównawczy starcza przy zmienionych nastawach na ok. 150 minut, dyżurny dojeżdża na stację w 35 minut, przywrócenie nastaw z kopii zajmuje 25 minut, a napełnienie zbiornika po przywróceniu to 120 minut, jeśli zdążył się opróżnić.
Bez alarmu: wykrycie po zgłoszeniach mieszkańców po 150 min, decyzja 20 min, dojazd 35 min, przywrócenie 25 min, odbudowa zasobu w zbiorniku 120 min, razem 350 minut, czyli ok. 5,8 godziny. To zbieżne z ok. 6 godzinami z raportu CERT Polska.
Z alarmem na odchyłkę nastaw od wzorca: wykrycie po 5 min, decyzja 10 min, dojazd 35 min, przywrócenie 25 min, zbiornik nie zdążył się opróżnić, więc odbudowa wynosi 0. Razem 75 minut. Różnica to 275 minut, czyli ok. 4,6 godziny dostaw wody, której mieszkańcy nie tracą.
Co zmienić po takim zdarzeniu
Pierwsze działanie jest najtańsze: wyłączyć ekspozycję paneli i zmienić domyślne hasła, a potem sprawdzić adresy zakładu w serwisie moje.cert.pl. Drugie to osobne poświadczenia dla administracji IT, inżynierii OT i wsparcia dostawcy oraz rejestr dostępu zewnętrznego. Trzecie to monitoring konfiguracji: alarm, gdy nastawy pomp różnią się od zatwierdzonego wzorca.
Czwarte to ćwiczona praca ręczna. Zakład, który raz w roku symuluje przełączenie stacji na sterowanie lokalne i mierzy czas dojazdu, zna własne 35 minut, zamiast je zakładać. Piąte to procedura zgłoszenia: incydent poważny zgłasza się do właściwego CSIRT w ciągu 24 godzin (wczesne ostrzeżenie) i 72 godzin (zgłoszenie), a sprawozdanie końcowe w ciągu miesiąca.
Rola pracy w osamotnieniu i dowodów fizycznych
Atak sieciowy kończy się na obiekcie: dyżurny jedzie do stacji sam, często w nocy. Aplikacja LiveWorker wykrywa upadek i bezruch na podstawie żyroskopu i akcelerometru, a SOS z zegarka uruchamia łańcuch ratunkowy. To uzupełnienie, nie część zabezpieczeń OT, ale w scenariuszu z tej strony skraca czas, w którym zakład nie wie, gdzie jest jego pracownik.
Drugi element to dowód, kto był na stacji. Rejestr zezwoleń i wejść firm zewnętrznych pozwala odróżnić planowy serwis dostawcy od nieplanowanej zmiany nastaw i wspiera rozliczenie zdarzenia przy audycie.
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Czy to zdarzenie dotyczyło konkretnego zakładu z Polski?
Źródłem jest raport roczny CERT Polska za 2025 r., który opisuje incydent bez nazwy zakładu. Ta strona jest modelem rodzajowym i nie wskazuje miejscowości ani podmiotu.
Czy alarm na odchyłkę nastaw to wymóg NIS2?
Ustawa nie wskazuje tego mechanizmu z nazwy. Ciągły monitoring i identyfikacja cyberzagrożeń należą do elementów systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji, a taki alarm dostarcza dowodu do audytu.
Ile kosztuje ćwiczenie pracy ręcznej?
Zwykle kilka godzin pracy zespołu utrzymania ruchu w roku i krótki protokół. Warto zmierzyć własny czas dojazdu zamiast przyjmować założenie z kalkulacji przykładowej.
Kogo zawiadomić po ataku na stację?
Właściwy CSIRT przez system S46, jeśli incydent jest poważny, a w razie wpływu na ludzi także służby i organ nadzoru nad wodociągami. Procedura powinna wskazywać osoby i numery wcześniej.
Źródła
Sprawdźmy czas reakcji Twojej stacji
Przeanalizujemy z Twoim zespołem scenariusz zmiany nastaw i dowody, które zakład ma na audyt. Umów rozmowę lub demo.
Porozmawiajmy