Praktyka 1: inwentaryzacja aktywów OT jako punkt wyjścia
Nie zabezpieczysz tego, czego nie masz na liście. Rejestr aktywów powinien obejmować sterowniki PLC, panele HMI, routery i modemy komórkowe, przełączniki, serwery SCADA, stacje inżynierskie oraz oprogramowanie z wersjami. Przy każdej pozycji wpisz obiekt, właściciela, sposób zdalnego dostępu i datę ostatniego przeglądu.
W zakładach rozproszonych największą luką bywają urządzenia dodane przez dostawcę lub integratora, o których dział IT nie wie. Dwa razy w roku zrób porównanie rejestru ze skanem sieci i z fakturami za karty SIM. Rejestr z datą aktualizacji to dowód, o który audytor zapyta w pierwszej kolejności, a ustawa wymaga analizy zasobów w systemie zarządzania bezpieczeństwem informacji.
Praktyka 2: osobne konta dla IT, inżynierii OT i dostawców
Karta trendów OT zaleca trzy odrębne zestawy poświadczeń: administracja IT, inżynieria OT i wsparcie dostawców. Konto, które pozwala zalogować się do kontrolera domeny, nie może otwierać panelu stacji uzdatniania. Dostawca dostaje konto czasowe z zatwierdzeniem po stronie zakładu, a po zakończeniu serwisu konto wygasa.
Do tego dochodzi rejestr dostępu zewnętrznego i podwykonawców do stref OT. Połączenie kontroli dostępu fizycznego i logicznego daje pełny obraz: kto i kiedy był w strefie krytycznej oraz kto się do niej zalogował. Elektroniczne zezwolenie na pracę firmy zewnętrznej, z zadaniem, miejscem i oknem czasowym, może być po stronie fizycznej tym rejestrem.
Incydenty wg sektora w 2025 r. (klasyfikacja CSIRT NASK)
Praktyka 3: zdalny dostęp tylko przez kontrolowaną bramę
Wyłącz bezpośrednią ekspozycję pulpitów VNC, SSH i Telnet. Prywatny APN operatora traktuj jak sieć niezaufaną, z izolacją klientów APN. Zmień hasła domyślne i sprawdź adresy zakładu w moje.cert.pl. Szczegółową listę rekomendacji znajdziesz na osobnej stronie o zdalnym dostępie VNC w wodociągach.
Praktyka 4: strefy i kanały wg IEC 62443
IEC 62443 dla OT opisuje podział na strefy i kanały oraz poziomy bezpieczeństwa SL 1–4. W wodociągach naturalne strefy to: sieć biurowa, sieć SCADA w centrum dyspozytorskim, sieć stacji uzdatniania, sieci przepompowni oraz strefa dostępu dostawców. Każdy kanał między strefami ma właściciela, cel i regułę zapory.
Zacznij od najprostszego: oddziel SCADA od sieci biurowej i do każdej stacji zbuduj jedno, udokumentowane połączenie. Szczegóły wdrożeniowe opisujemy w uwagach o segmentacji sieci OT.
Praktyka 5: ISO 27001 i ISO 22301 jako ramy dowodowe
ISO 27001:2022 daje strukturę systemu zarządzania: polityki, role, ocena ryzyka, przeglądy zarządcze, audyt wewnętrzny. ISO 22301 porządkuje ciągłość działania: analizę wpływu, plany odtworzenia i ćwiczenia. Certyfikat nie oznacza zgodności z NIS2, więc używaj norm jako ram dowodowych. Dobrze dobrany zakres to OT według 62443, organizacja według 27001, ciągłość według 22301.
Dla wodociągów kluczowe jest ćwiczenie trybu pracy ręcznej. Zapisz czas dojazdu dyżurnego do każdej stacji, listę procedur lokalnych i miejsce kopii konfiguracji sterowników. To najtańszy sposób na skrócenie przerwy w dostawie wody po incydencie.
Praktyka 6: ludzie, wykonawcy i praca w osamotnieniu
Cyberbezpieczeństwo OT kończy się na ludziach, którzy pracują na obiekcie: serwisantach, kierowcach, dyżurnych. Szkolenie z zasad dostępu i higieny haseł obejmuje także firmy zewnętrzne. InnerWeb jest producentem oprogramowania, które prowadzi szkolenia wstępne, zezwolenia i weryfikację uprawnień na bramie, a aplikacja LiveWorker wykrywa upadek i bezruch pracownika. To niezależny, uzupełniający system dowodowy po stronie ludzi.
Praktyka 7: ćwiczenia, zgłoszenie incydentu i przegląd
Procedura incydentowa wymaga ćwiczenia, nie samego dokumentu. Raz w roku przeprowadź scenariusz na stole: ktoś zmienił nastawy pomp, co robimy w pierwszej godzinie, kto zgłasza do CSIRT, kto informuje gminę. Przypomnij terminy: wczesne ostrzeżenie w ciągu 24 godzin, zgłoszenie w ciągu 72 godzin, sprawozdanie końcowe w ciągu miesiąca. Protokół ćwiczenia z podpisem kierownika to dowód nadzoru.
Lista kontrolna
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Od czego zacząć, jeśli nie mamy żadnej dokumentacji OT?
Od rejestru aktywów dla jednej stacji i jednej przepompowni. Po tygodniu masz wzór, który powielasz na pozostałe obiekty.
Czy ISO 27001 zastępuje IEC 62443?
Nie. ISO 27001 dotyczy systemu zarządzania organizacją, a IEC 62443 stref, kanałów i poziomów bezpieczeństwa w OT. Dla wodociągów potrzebne są oba szkielety, w zakresie dopasowanym do ryzyka.
Jak często robić przegląd kont w OT?
Co najmniej raz na kwartał dla kont dostawców i raz na pół roku dla pozostałych, a każdy przegląd zapisz z datą i osobą odpowiedzialną.
Źródła
Zbudujmy dowody po stronie ludzi i wykonawców
Pokażemy, jak zezwolenia, szkolenia i weryfikacja na bramie uzupełniają zabezpieczenia OT w zakładzie wodociągowym. Umów rozmowę lub demo.
Porozmawiajmy