InnerWeb
Przejdź do treści

Pył palny i strefy 20, 21, 22: dobre praktyki dla zakładów

Pył mąki, cukru czy drewna potrafi wybuchnąć tak samo groźnie jak gaz, a źródłem zapłonu bywa nagrzane łożysko silnika albo iskra z narzędzia. Strefy pyłowe 20, 21 i 22 oraz urządzenia kategorii 1D, 2D i 3D tworzą ramę, w której zakład organizuje czystość, przeglądy i prace remontowe.

20 / 21 / 22
strefy zagrożenia wybuchem pyłów
-40 do 60 °C
zakres pracy radiolatarni przemysłowej

Gdzie występuje zagrożenie pyłowe

Zagrożenie występuje wszędzie tam, gdzie powstaje, przesypuje się lub magazynuje drobny, palny materiał: młyny zbożowe i mieszalnie pasz, cukrownie i wytwórnie cukru pudru, tartaki, zakłady płyt drewnopochodnych, lakiernie proszkowe oraz zakłady przetwórstwa tworzyw. Pył nie musi być zawieszony w całej hali. Wystarczy warstwa osadzona na belkach i instalacjach, którą jedno uderzenie lub awaria odpylania poderwie w powietrze.

Wybuch pyłu ma często dwa stopnie: pierwszy, lokalny, unosi osiadły pył, drugi, znacznie groźniejszy, obejmuje obłok w całym pomieszczeniu. Dlatego w praktyce zakłady łączą trzy rzeczy: ograniczanie tworzenia atmosfery wybuchowej, eliminację źródeł zapłonu i ograniczenie skutków.

Strefy 20, 21, 22 i kategorie urządzeń 1D, 2D, 3D

Wg rozporządzenia Ministra Gospodarki z 8 lipca 2010 r. (Dz.U. 2010 nr 138 poz. 931) miejsca zagrożone wybuchem pyłów dzieli się na strefy: 20, gdzie obłok pyłu występuje stale, długo lub często, 21, gdzie może pojawiać się okazjonalnie w normalnej pracy, oraz 22, gdzie nie powinien występować w normalnej pracy, a jeśli się pojawi, to na krótko. Klasyfikacja jest efektem oceny ryzyka wybuchu i trafia do dokumentu zabezpieczenia przed wybuchem.

  • Strefa 20: urządzenia kategorii 1D.
  • Strefa 21: urządzenia kategorii 1D lub 2D.
  • Strefa 22: urządzenia kategorii 1D, 2D lub 3D.
  • Urządzenia podlegają dyrektywie 2014/34/UE; oznakowanie Ex na tabliczce musi odpowiadać strefie.

Strefa 22 w praktyce

Strefa 22 jest najczęstsza w zakładach z pyłami i zwykle największa powierzchniowo. To tutaj zakład najczęściej popełnia błędy: tolerowane warstwy pyłu, zwykłe oprawy oświetleniowe czy narzędzia elektryczne przyniesione z innego miejsca. Zalecenie: w strefie 22 stosuj tylko urządzenia o właściwym oznakowaniu i traktuj warstwę pyłu jako zagrożenie, a nie estetykę.

Liczba kategorii urządzeń dopuszczonych do danej strefy pyłowej

Liczba kategorii urządzeń dopuszczonych do danej strefy pyłowejWykres słupkowy: strefa 20 dopuszcza jedną kategorię urządzeń, strefa 21 dwie, strefa 22 trzy.0123kategorieStrefa 20: 1 kategorie1Strefa 20Strefa 21: 2 kategorie2Strefa 21Strefa 22: 3 kategorie3Strefa 22
Źródło: strefa 20 wymaga 1D, strefa 21 dopuszcza 1D i 2D, strefa 22 dopuszcza 1D, 2D i 3D

Dobre praktyki utrzymania i czystości

Czystość to najtańsza bariera. Regularne usuwanie pyłu odsysaniem lub zamiataniem na mokro (bez sprężonego powietrza, które pył unosi) ogranicza paliwo wtórnego wybuchu. Częstotliwość sprzątania ustal na podstawie tempa osadzania się warstwy i zapisz w instrukcji, razem z kryterium grubości warstwy, po którym sprzątanie jest obowiązkowe.

Drugą barierą są przeglądy urządzeń. Rejestr urządzeń Ex z numerami, kategoriami i terminami przeglądów pozwala szybko wykazać, że sprzęt w strefie nie jest przypadkowy. Przegląd obejmuje także elementy łatwo pomijane: łożyska, paski klinowe, uziemienia i wyrównanie potencjałów.

  • odpylanie i filtry sprawdzane w harmonogramie, nie po awarii,
  • uziemienie instalacji transportujących pył i urządzeń przenośnych,
  • zakaz otwartego ognia i palenia w strefach, z oznakowaniem Ex,
  • szkolenie pracowników z rozpoznawania gromadzenia się pyłu.

Prace remontowe i firmy zewnętrzne w strefach pyłowych

Najwięcej zdarzeń przy pyle zdarza się podczas remontów: spawanie rury odpylania, szlifowanie obok zasobnika, wymiana silnika. Prace pożarowo niebezpieczne w strefie wymagają pisemnego zezwolenia, a gdy pracuje kilku pracodawców, zakład koordynuje środki bezpieczeństwa wszystkich. Przed pracą trzeba usunąć pył z miejsca i jego sąsiedztwa, wyłączyć zagrożenie i ustalić obserwację po pracy.

Cyfrowe zezwolenie wymusza kolejność kroków, sprawdza kwalifikacje przypisanych pracowników i zapisuje historię, co ułatwia wykazanie, że sprzątanie poprzedziło spawanie. System wspiera spełnienie wymogu zezwoleń i dostarcza dowodu do audytu; nie zastępuje osoby dopuszczającej.

Radiolatarnie i lokalizacja w strefach pyłowych

Radiolatarnia przemysłowa InnerWeb ma wykonanie ATEX dla stref 2 i 22, więc może pracować w strefie pyłowej 22. Dla stref 21 i wyżej certyfikację zleca się na potrzeby instalacji klienta, bez obietnicy terminu. Praca na bateriach przemysłowych trwa kilka lat w zakresie temperatur od -40 do 60 °C, a montaż nie wymaga kabli ani zasilania z sieci.

Lokalizacja pracowników na nadajnikach BLE działa bez GPS, co ma znaczenie wewnątrz hal i silosów, gdzie zasięg GPS jest słaby.

Lista kontrolna

Materiał wideo

Często zadawane pytania

Czym różni się strefa 22 od 21?

W strefie 21 obłok pyłu może występować okazjonalnie w normalnej pracy. W strefie 22 nie powinien występować w normalnej pracy, a jeśli się pojawi, to na krótko.

Jakie urządzenia można stosować w strefie 22?

Urządzenia kategorii 1D, 2D lub 3D, z oznakowaniem Ex zgodnym ze strefą, zgodnie z dyrektywą 2014/34/UE.

Czy radiolatarnia InnerWeb może pracować w strefie 22?

Tak, ma wykonanie ATEX dla stref 2 i 22. Dla stref 1 i 21 certyfikację zleca się na potrzeby instalacji klienta.

Źródła

Strefy pyłowe pod kontrolą

Porozmawiajmy o zezwoleniach, szkoleniach i lokalizacji w Twoim zakładzie z pyłami. Umów rozmowę z zespołem InnerWeb.

Porozmawiajmy