Co sprawdza audytor i na jakiej podstawie
Ustawa z 23 stycznia 2026 r. o zmianie ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (Dz.U. 2026 poz. 252) obowiązuje od 3 kwietnia 2026 r. Wdraża dyrektywę NIS2, której art. 21 wymienia środki zarządzania ryzykiem: bezpieczeństwo łańcucha dostaw, kontrolę dostępu i zarządzanie aktywami, higienę cybernetyczną oraz uwierzytelnianie wieloskładnikowe. Obowiązki z rozdziału 3 ustawy podmioty objęte przepisami realizują w ciągu 12 miesięcy, a pierwszy audyt podmiotu kluczowego następuje po 24 miesiącach, potem nie rzadziej niż raz na 3 lata.
Dostęp zdalny dostawców dotyka trzech z tych obszarów jednocześnie, więc audytor rzadko ogranicza się do jednego pytania. Zazwyczaj chce zobaczyć politykę, jej wdrożenie technicznie i ślad pracy w praktyce. Polityka bez śladu jest deklaracją, a ślad bez polityki bywa przypadkiem.
Kary pieniężne z art. 73 ustawy można co do zasady nakładać od 3 kwietnia 2028 r. W tej samej dacie mieści się pierwszy audyt, dlatego zakłady, które zaczną gromadzić dowody dopiero na kilka miesięcy przed audytem, będą musiały odtwarzać dane z logów, których już nie ma. Checklista poniżej wspiera spełnienie wymogu i dostarcza dowodu do audytu, ale nie zastępuje oceny audytora ani decyzji kierownika podmiotu.
Dowody dotyczące kont i uprawnień
Pierwszy zestaw dowodów odpowiada na pytanie, kto w ogóle ma dostęp. Najważniejsze jest, aby lista była pełna i pochodziła z systemów, a nie z pamięci koordynatora.
- Aktualna lista wszystkich kont dostawców w katalogu, na zaporach, serwerach pośredniczących, stacjach inżynierskich i w sterownikach, z datą wygenerowania.
- Przypisanie każdego konta do osoby imiennej, jej pracodawcy i właściciela dostępu po stronie zakładu.
- Zakres uprawnień każdego konta: systemy, protokoły, poziom uprawnień i uzasadnienie najmniejszych niezbędnych uprawnień.
- Informacja o uwierzytelnianiu wieloskładnikowym dla kont zdalnych i wyjątki z uzasadnieniem.
- Macierz ról i uprawnień oraz zasady jej zmiany. W InnerWeb uprawnienia wynikają z ról z dziedziczeniem i macierzy zakresów, a nadawanie ról odbywa się po drabinie starszeństwa.
Harmonogram obowiązków wynikających z ustawy o KSC (miesiące od wejścia w życie)
Dowody dotyczące dopuszczenia i czasu
Drugi zestaw odpowiada na pytanie, czy dostęp był uzasadniony i ograniczony. Tu najlepiej działa powiązanie dostępu z dokumentem, który istniał przed rozpoczęciem pracy.
Zezwolenie na pracę z określonym zadaniem, miejscem i oknem czasowym jest naturalnym dowodem uzasadnienia. InnerWeb przechowuje zezwolenia w formie elektronicznej, w fazach przygotowania, prac głównych i zamknięcia, i sprawdza daty oraz kwalifikacje przypisanych pracowników, więc audytor może zobaczyć nie tylko, że dostęp zatwierdzono, ale i że osoby miały ważne uprawnienia w dniu pracy.
- Próba zezwoleń lub zleceń z ostatnich kwartałów, dla których wystąpiły sesje zdalne, z oknem czasowym i zakresem.
- Dowód sprawdzenia kwalifikacji osób wskazanych w zezwoleniach: badania, szkolenia, uprawnienia i terminy ważności.
- Procedura awaryjna z oknem skróconym i dodatkowym zatwierdzeniem oraz lista jej użyć.
- Reguły techniczne, które odwzorowują okno czasowe (wyciąg z konfiguracji zapory lub serwera pośredniczącego).
Dowody dotyczące sesji i zdarzeń
Trzeci zestaw odpowiada na pytanie, co faktycznie się działo. Rejestr sesji serwisowych z rekordami: kto, kiedy, do czego i co zmieniono, jest tu dowodem podstawowym. Do audytu przygotuj zrzut rejestru dla wybranego okresu oraz opis, gdzie i jak logi są przechowywane, kto ma do nich dostęp i jak sprawdzana jest ich niezmienność.
Warto mieć też przykład przeglądu: protokół codziennego lub kwartalnego przeglądu sesji z wnioskami i podjętymi działaniami. Rejestr, który nikt nie czyta, audytor uzna za zapis bez funkcji. Zdarzenia z platformy mogą wyzwalać webhooki do zewnętrznej automatyzacji, więc zakład może przekazywać wpisy do własnego systemu zbierania logów.
- Zrzut rejestru sesji za wybrany okres z mapowaniem sesji na zezwolenia.
- Opis przechowywania logów: lokalizacja, okres, kontrola dostępu, kontrola niezmienności.
- Protokoły przeglądów rejestru z wnioskami i działaniami.
- Zgłoszone anomalie i sposób ich zamknięcia, w tym przykład sesji poza oknem.
Dowody dotyczące umów i odebranych dostępów
Czwarty zestaw dotyczy łańcucha dostaw. Umowa z dostawcą powinna zawierać obowiązki dotyczące dostępu zdalnego: konta imienne, akceptację okien czasowych, zasady rejestrowania sesji, powiadamianie o zmianach personalnych i obowiązek zgłaszania incydentów. Audytor może poprosić o wybrane umowy i porównać je z praktyką.
Piąty zestaw dotyczy zamknięcia. Dowodem jest rejestr odebranych dostępów z datą zamknięcia zlecenia, datą odebrania i osobą, która potwierdziła, oraz protokół przeglądu kwartalnego, który porównuje aktywne dostępy z aktualnymi zleceniami. Różnica między dniem zamknięcia zlecenia a dniem odebrania dostępu jest wskaźnikiem, który dobrze pokazuje dojrzałość procesu.
- Wyciąg z umów: zapisy o dostępie zdalnym, kontach imiennych, rejestrowaniu sesji i zgłaszaniu incydentów.
- Rejestr odebranych dostępów z datami i osobami potwierdzającymi.
- Protokoły przeglądów kwartalnych kont dostawców i decyzje o odebraniu lub przedłużeniu.
- Dowód aktualizacji listy dostawców i ocen ryzyka dostawców ICT.
Jak przygotować teczkę audytową
Dobra teczka ma jedną stronę przeglądową z odesłaniami do dowodów oraz dla każdego dowodu zdanie wyjaśnienia, jaki wymóg wspiera. Zbieraj dowody na bieżąco, nie przed audytem, bo dane z logów po upływie okresu przechowywania znikają. Wyznacz właściciela teczki i przeprowadź audyt próbny na własnych zasobach, wybierając losowo trzy dostępy dostawców i prześledzając je od wniosku do odebrania.
Jeśli któregoś dowodu brakuje, zapisz to jako lukę z terminem i osobą odpowiedzialną. Audytor zwykle wyżej ocenia znaną i zarządzaną lukę niż brak świadomości jej istnienia.
Lista kontrolna
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Kiedy odbędzie się pierwszy audyt cyberbezpieczeństwa podmiotu kluczowego?
Według ustawy z 23 stycznia 2026 r. pierwszy audyt przypada na 24 miesiące od wejścia ustawy w życie, czyli na kwiecień 2028 r. Kolejne odbywają się nie rzadziej niż raz na 3 lata.
Czy sama polityka dostępu zdalnego wystarczy audytorowi?
Nie. Audytor oczekuje śladu stosowania polityki: list kont, zezwoleń, rejestru sesji i odebranych dostępów. Polityka bez śladu jest deklaracją.
Jak długo przechowywać logi sesji serwisowych?
Okres ustala zakład na podstawie polityki i ryzyka, a rozsądnie jest objąć nim horyzont pierwszego audytu. Zapisy incydentów przechowuje się dłużej, uzgadniając to z działem prawnym.
Czy te dowody gwarantują pozytywny wynik audytu?
Nie. Wspierają spełnienie wymogu i dostarczają dowodu do audytu, ale ocena należy do audytora, a decyzje o zgodności podejmuje kierownik podmiotu.
Źródła
Zbieraj dowody od pierwszego dnia
Pokażemy, jak zezwolenie na pracę, kwalifikacje i rejestr dostępów składają się na teczkę audytową. Umów rozmowę z zespołem InnerWeb.
Porozmawiajmy