Sytuacja: zakład podmiotu kluczowego i ograniczony zasięg GPS
Przypadek dotyczy zakładu petrochemicznego w rafinerii, który jest podmiotem kluczowym NIS2 i obejmuje teren o rozmiarze rzędu setek hektarów, w przykładzie obrys kompleksu to ok. 5,4 × 3,2 km. Bezpieczeństwo operacyjne produkcji prowadzi dział, który odpowiada za zezwolenia, pracę w strefach zagrożonych wybuchem i reagowanie na zdarzenia.
Zasięg GPS na instalacji jest ograniczony przez konstrukcje, zbiorniki i budynki, więc operator nie wie dokładnie, gdzie jest pracownik, ani gdzie jest zagrożenie. Zakład używa telefonów Ex z systemem Android 9 lub 11 i Bluetooth 4.2 oraz detektorów gazu z Bluetooth i nie chce ich wymieniać.
W audycie bezpieczeństwa i w kontroli wewnętrznej pojawia się to samo pytanie: czy osoby, którym zezwolono wykonać pracę w strefie, rzeczywiście w niej były, a ewentualnie czy ktoś nie przebywał tam bez zezwolenia. Dokument zezwolenia nie odpowiada na drugą część pytania.
Problem: zezwolenie dopuszcza, ale nie potwierdza
System zezwoleń zakładu dopuszcza pracę, natomiast nie potwierdza, czy to, co zlecono, się dzieje. Kto faktycznie jest w strefie, gdzie są pojazdy dostawców, kto został po zakończeniu prac to dane, których formularz nie wytwarza. W audycie zostają zapisy deklaratywne.
Dla podmiotu kluczowego NIS2 ma to też wymiar cyberfizyczny. Kontrola dostępu do stref krytycznych, fizycznego i logicznego, jest elementem zarządzania ryzykiem. Dowód, kto i kiedy był w strefie, łączy bezpieczeństwo procesowe z audytem bezpieczeństwa informacji.
Zakład stawiał cztery wymagania: pozycja bez GPS, wykorzystanie posiadanego sprzętu, lista osób przydatna w akcji ratowniczej oraz zgodność z istniejącymi systemami zezwoleń, uprawnień i szkoleń.
Odchyłka pozycji w symulacji (nadajniki co ok. 100 m)
Rozwiązanie: niezależna nakładka lokalizacyjna
Rozwiązanie składa się z nadajników BLE (iBeacon) w wykonaniu ATEX, telefonu Ex pracownika jako odbiornika i przekaźnika, mapy dla dyspozytora i listy dla akcji ratowniczej. Radiolatarnia przemysłowa InnerWeb ma wzór przemysłowy, deklarację CE i wykonanie ATEX dla stref 2 i 22; certyfikację pod strefy 1 i 21 zleca się na potrzeby instalacji klienta, bez obietnicy terminu.
Telefon odbiera sygnały kilku nadajników naraz razem z siłą każdego z nich i wysyła je przez sieć komórkową lub Wi-Fi co kilka sekund. Pozycja jest uśredniana na mapie, a nie wyznaczana metodą „najsilniejszy wygrywa”. Drogi zakładowe obsadza się nadajnikami mniej więcej co 100 m, wewnątrz budynków jeden nadajnik przypada na 100–200 m², co pozwala rozpoznać kondygnację. System działa bez GPS.
Układ jest nakładką niezależną od systemów klienta. Zezwolenia, uprawnienia i szkolenia obsługuje system zakładu, a InnerWeb dokłada lokalizację i monitoring ruchu na wspólnym planie zakładu. Integracje wykonuje się dopiero wtedy, gdy pojawi się po stronie klienta taka potrzeba, a miejsce pracy systemu, serwer zakładu albo chmurę, wybiera zakład; dane zostają u klienta.
Efekt i granice: co wiemy z symulacji
Na realnej geometrii terenu klienta przygotowano koncepcję z 106 nadajnikami ATEX rozmieszczonymi co ok. 100 m wzdłuż dróg, jako fragment poglądowy całości. W symulacji z takim rozstawem średnia odchyłka pozycji wyniosła 15 m, a maksymalna 39 m. To wartości dla ruchu pojazdów na drogach zakładowych; wewnątrz budynków nadajniki montuje się gęściej.
Skala doświadczenia InnerWeb: 16 000 radiolatarni, 20 wdrożeń i pilotaży, 531 ha monitorowanych terenów oraz projekt miejski z 11 000 nadajników i dokładnością poniżej 1,5 m. Dokładność zależy od gęstości nadajników, więc wynik w strefie zakładu ustala się na planie i w próbie terenowej.
Radiolatarnie pracują na bateriach przemysłowych przez kilka lat w zakresie temperatur od -40 do 60 °C i montuje się je bez kabli, opaskami zaciskowymi lub klejem. Działanie aplikacji na konkretnym modelu telefonu Ex wymaga potwierdzenia na urządzeniu klienta.
Czego system nie robi
Trasa ewakuacyjna i punkt zbiórki nie są funkcją systemu: pokazywana jest lista osób i ich ostatnia pozycja. Integracja odczytów gazu z detektorów zależy od protokołu producenta detektora i jest tematem spotkania, nie standardem.
Skala wdrożeń InnerWeb
Jak ślad lokalizacji uzupełnia dokumentację audytową
Ślad lokalizacji dodaje trzecią warstwę do dwóch istniejących: zezwolenie mówi, kto miał prawo pracować, szkolenie mówi, kto miał kwalifikacje, a lokalizacja mówi, kto faktycznie był w strefie. Zgodność trzech zapisów jest dowodem mocniejszym niż każdy z nich osobno, a rozbieżność pokazuje obszar do poprawy.
Dla audytora przydatna jest lista osób na terenie z odświeżaniem co kilkanaście sekund i wydrukiem, a także zapis zdarzeń. Alarm SOS, bezruch i upadek wykrywane w telefonie trafiają do dyspozytora z ostatnią znaną lokalizacją. Po zdarzeniu analiza pokazuje, kto był w pobliżu i kiedy.
Dowód obecności w strefie zagrożenia wspiera spełnienie wymogu dokumentowania dostępu do stref krytycznych. Nie zastępuje oceny ryzyka wybuchu, dokumentu zabezpieczenia przed wybuchem ani decyzji zakładu.
Wnioski
Po pierwsze, zostaw telefon Ex i detektor, dołóż nadajniki i aplikację, zamiast wymieniać sprzęt pracowników. Po drugie, pokaż koncepcję na realnej geometrii terenu, a nie na schemacie ogólnym. Po trzecie, rozdziel to, co system robi dziś, od tego, co zależy od protokołu osoby trzeciej.
Pozycjonuj lokalizację jako uzupełnienie i uszczelnienie istniejących systemów, nie ich zastąpienie. W takim układzie decyzja o wdrożeniu nie wymaga wymiany systemów zezwoleń i szkoleń, a audyt zyskuje niezależne źródło dowodu.
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Jak ustalić pozycję w strefie Ex bez GPS?
Telefon odbiera sygnały kilku nadajników BLE i ich siłę, a pozycja jest uśredniana na mapie. System nie wybiera najsilniejszego nadajnika.
Czy trzeba wymieniać telefony Ex i detektory?
Nie. Telefon Ex pracownika jest odbiornikiem i przekaźnikiem. Działanie na konkretnym modelu potwierdza się na urządzeniu klienta.
Do jakich stref są dopuszczone nadajniki?
Radiolatarnia InnerWeb ma wykonanie ATEX dla stref 2 i 22. Certyfikację pod strefy 1 i 21 zleca się na potrzeby instalacji, bez obietnicy terminu.
Czy system podaje trasę ewakuacji?
Nie. Pokazuje listę osób na terenie i ich ostatnią pozycję, a trasę i punkt zbiórki wyznacza procedura zakładu.
Źródła
Porozmawiajmy o Twoim zakresie
Przedstawimy kalkulację dla Waszej skali i pokażemy system na przykładowej instancji. Wycena jest indywidualna.
Porozmawiajmy