InnerWeb
Przejdź do treści

Checklista audytu cyberbezpieczeństwa pojedynczej maszyny

Audyt cyberbezpieczeństwa maszyny można przeprowadzić w jedną zmianę, jeśli zakres jest ustalony z góry: dostęp, poświadczenia, oprogramowanie, rejestr zmian i położenie w strefach IEC 62443. Poniższa lista kontrolna porządkuje te obszary i dostarcza dowodu do audytu przed 20 stycznia 2027 r., gdy zaczyna obowiązywać rozporządzenie maszynowe 2023/1230.

8367
unikalnych hostów OT widocznych w internecie w 2025 r.
SL 1–4
poziomy bezpieczeństwa stref w IEC 62443

Zakres i przygotowanie audytu

Audyt dotyczy jednej maszyny lub jednej stacji, razem z jej układem sterowania, panelem HMI, interfejsami sieciowymi i ścieżkami dostępu serwisowego. Przed rozpoczęciem zbierz: schemat sieci wokół maszyny, wersje oprogramowania sterownika i panelu, dokumentację dostawcy, listę kont i wykaz firm mających dostęp.

Podstawą wymagań są przepisy rozporządzenia (UE) 2023/1230, stosowanego od 20 stycznia 2027 r. (załącznik III pkt 1.1.9 dotyczący ochrony przed uszkodzeniem oraz pkt 1.2.1 dotyczący bezpieczeństwa i niezawodności układów sterowania), oraz IEC 62443 jako rama dla OT. Projekt prEN 50742 łączy metodę oceny ryzyka z EN ISO 12100 z koncepcją stref i kanałów z IEC 62443. Dla podmiotów kluczowych i ważnych dochodzi ustawa o KSC, której obowiązki z rozdziału 3 podmioty realizują do 3 kwietnia 2027 r.

Lista nie jest oceną zgodności prawnej. Dostarcza dowodu do audytu wewnętrznego i ułatwia rozmowę z dostawcą.

Dostęp i poświadczenia

Ten blok wynika bezpośrednio z incydentów 2025 r.: ataki na polskie obiekty energetyki i wodociągów opierały się na domyślnych hasłach, otwartym VNC i dostępie przez prywatny APN. CERT Polska odnotował wtedy 8367 unikalnych hostów OT widocznych w internecie.

Punkty kontrolne

Sprawdź kolejno: czy domyślne hasła sterownika, panelu HMI i VNC zostały zmienione; czy konta są imienne i rozdzielone na administrację IT, inżynierię OT i wsparcie dostawców; czy nieużywane usługi, takie jak SSH i Telnet, są wyłączone; czy sterownik nie jest widoczny z internetu (sprawdź w usłudze moje.cert.pl). Zanotuj dowód przy każdym punkcie: zrzut ekranu konfiguracji albo wynik skanu.

Przykładowy podział punktów checklisty na obszary

Przykładowy podział punktów checklisty na obszaryWykres kołowy podziału 11 punktów checklisty: cztery o dostępie, trzy o oprogramowaniu, dwa o strefach i dwa o dokumentacji.Dostęp i poświadczenia: 4 punktów (36,4%)Oprogramowanie i zmiany: 3 punktów (27,3%)Strefy i kanały: 2 punktów (18,2%)Dokumentacja i dowody: 2 punktów (18,2%)11punktówDostęp i poświadczenia4 punktów (36,4%)Oprogramowanie i zmiany3 punktów (27,3%)Strefy i kanały2 punktów (18,2%)Dokumentacja i dowody2 punktów (18,2%)
Źródło: Struktura checklisty z tej strony (11 punktów)

Oprogramowanie, rejestr zmian i kopie

Audytor porównuje stan faktyczny z rejestrem. Wersja oprogramowania sterownika i panelu powinna zgadzać się z wpisem w inwentarzu, a każda zmiana od odbioru ma autora, datę i uzasadnienie. Rozporządzenie wymaga rejestrowania dowodów ingerencji, więc sprawdź też, czy logi sterownika i bramy serwisowej są przechowywane poza maszyną. W opisanym ataku na elektrociepłownię logi skasowano, co uniemożliwiło odtworzenie przebiegu zdarzenia.

Ostatni element tego bloku to kopia programu sterownika i konfiguracji przechowywana offline oraz sprawdzona w odtworzeniu na stanowisku testowym lub przynajmniej w ćwiczeniu na papierze.

Strefy i kanały według IEC 62443

Maszyna powinna mieć przypisaną strefę i wymagany poziom bezpieczeństwa (SL 1–4). Kanały komunikacji ze strefą są wyliczone: które urządzenia z nią rozmawiają, jakimi protokołami i w jakim kierunku. Połączenia dwustronne z siecią biurową lub z internetem wymagają uzasadnienia i kontroli na granicy strefy.

Przy zakupach nowych maszyn dodaj pytanie, czy dostawca wskazuje poziom IEC 62443-4-1 dla procesu rozwoju i 62443-4-2 dla komponentów, oraz czy dostarcza SBOM i deklarowany okres wsparcia. Wymaga tego logika CRA, którego obowiązek zgłaszania podatności producentów obowiązuje od 11 września 2026 r.

Jak ocenić wynik audytu

Dla każdego punktu stosuj trzy stany: spełnione z dowodem, spełnione bez dowodu, niespełnione. Punkty bez dowodu traktuj jak niespełnione do czasu uzupełnienia. Braki w obszarze dostępu i poświadczeń mają najwyższy priorytet, bo odpowiadają za większość opisanych w Polsce incydentów.

Wynik audytu wpisz do rejestru zmian maszyny wraz z terminami poprawek. Jeśli poprawki wymagają zmiany w oprogramowaniu funkcji bezpieczeństwa, zleć je przez dostawcę, aby zakład nie przejął roli producenta wskutek znacznej modyfikacji.

Lista kontrolna

Materiał wideo

Często zadawane pytania

Ile trwa audyt jednej maszyny według tej listy?

Zwykle jedną zmianę roboczą, jeśli zakres i dokumentacja są przygotowane. Najwięcej czasu pochłania zebranie wersji i kont, dlatego inwentarz maszyn warto prowadzić z wyprzedzeniem.

Czy wynik audytu dowodzi zgodności z rozporządzeniem maszynowym?

Nie. Zgodność oceny producent, a audyt zakładu dostarcza dowodu o stanie zabezpieczeń i pomaga uzupełnić braki przed wymogami stosowanymi od 20 stycznia 2027 r.

Czy audyt trzeba powtarzać?

Tak, po każdej znacznej zmianie oprogramowania lub konfiguracji i cyklicznie, np. raz w roku. Zmiany w rejestrze mówią, kiedy powtórzyć konkretne punkty.

Źródła

Uzupełnij audyt o dowody organizacyjne

Porozmawiajmy o śladzie zezwoleń, szkoleń i dostępu firm zewnętrznych do stref z maszynami. InnerWeb dostarcza dowodu do audytu w tym obszarze.

Porozmawiajmy