InnerWeb
Przejdź do treści

Rejestr systemów AI w zakładzie: checklista inwentaryzacji i klasyfikacji

Obowiązek zapewnienia kompetencji osób obsługujących systemy AI (art. 4 AI Act) obowiązuje od 2.02.2025, a zakazy praktyk od tej samej daty. Nie da się go spełnić bez rejestru: zakład musi wiedzieć, jakie systemy AI ma, kto ich używa i do czego. Poniższa lista kontrolna prowadzi przez inwentaryzację, klasyfikację i dowody.

2.02.2025
data obowiązywania zakazów praktyk i obowiązku AI literacy
35 mln EUR
górny limit kary za zakazane praktyki (lub 7% obrotu)

Po co zakładowi rejestr systemów AI

AI Act dotyczy dostawców i podmiotów stosujących systemy AI w UE. Zakład przemysłowy jest zwykle podmiotem stosującym: używa gotowych rozwiązań (asystentów, analityki, modułów rozpoznawania, funkcji w oprogramowaniu produkcyjnym), często nie wiedząc, że zawierają komponent AI. Rejestr jest punktem wyjścia dla klasyfikacji ryzyka, szkoleń, umów z dostawcami i odpowiedzi na kontrolę.

Kary z art. 99 sięgają do 35 mln EUR lub 7% światowego obrotu za zakazane praktyki oraz do 15 mln EUR lub 3% za naruszenie obowiązków dostawców i podmiotów stosujących. Dla MŚP stosuje się niższą z kwot. Rejestr nie chroni sam przed karą, ale jest dowodem do audytu, że zakład zna swoje systemy i działa na podstawie klasyfikacji, a nie przypuszczeń.

Krok 1: inwentaryzacja

Zbierz informacje od IT, OT, BHP, zakupów, jakości i utrzymania ruchu. Pytaj o funkcje, nie o słowo „AI”, bo dostawcy nazywają je rozmaicie: analityka predykcyjna, rozpoznawanie obrazu, asystent, optymalizacja, wykrywanie anomalii.

  • System i producent, wersja, data wdrożenia
  • Cel użycia i proces, w którym działa
  • Właściciel biznesowy i właściciel techniczny
  • Dane wejściowe i miejsce ich przetwarzania (serwer zakładu, chmura)
  • Osoby i grupy korzystające z wyników
  • Czy wynik wpływa na bezpieczeństwo ludzi lub ciągłość procesu

Limity kar z art. 99 AI Act

Limity kar z art. 99 AI ActWykres słupkowy poziomy: 35, 15 i 7,5 mln EUR.010203040mln EURZakazane praktykiZakazane praktyki: 35 mln EUR35Obowiązki dostawców iużytkownikówObowiązki dostawców i użytkowników: 15 mln EUR15Nieprawdziwe informacjeNieprawdziwe informacje: 7,5 mln EUR7,5
Źródło: art. 99 rozporządzenia 2024/1689

Krok 2: klasyfikacja wg ryzyka

Każdej pozycji rejestru przypisz klasę: zakazana praktyka, wysokie ryzyko, ryzyko ograniczone lub minimalne. Wysokie ryzyko obejmuje m.in. komponenty bezpieczeństwa w zarządzaniu infrastrukturą krytyczną (energia, woda, transport, ruch drogowy, dostawa mediów). Maszyny z komponentami AI pełniącymi funkcję bezpieczeństwa podlegają dodatkowo ocenie przez jednostkę notyfikowaną na podstawie rozporządzenia maszynowego 2023/1230.

Zapisz uzasadnienie klasyfikacji i datę. Wątpliwości rozstrzyga prawnik lub dostawca na piśmie; sama deklaracja marketingowa nie wystarcza.

Krok 3: terminy

Zakazy praktyk i obowiązek AI literacy obowiązują od 2.02.2025, obowiązki dla modeli ogólnego przeznaczenia od 2.08.2025. Systemy wysokiego ryzyka z załącznika III, w tym dotyczące infrastruktury krytycznej, mają według przyjętego przez Parlament Europejski Digital Omnibus on AI podlegać stosowaniu od 2.12.2027, a produkty z załącznika I od 2.08.2028, zamiast pierwotnych 2.08.2026. Publikacja omnibusu w Dzienniku Urzędowym UE nie została potwierdzona w sprawdzonych źródłach, więc zakład powinien śledzić wyłącznie oficjalne publikacje.

Krok 4: szkolenia AI literacy i nadzór

Art. 4 wymaga odpowiedniego poziomu kompetencji osób obsługujących systemy AI. Zakres dopasuj do roli: operator, kierownik, administrator, osoba zatwierdzająca wyniki. Zapisuj imię osoby, datę, treść i wynik testu. Dla systemów wysokiego ryzyka dochodzi nadzór człowieka przez przeszkolone osoby, monitorowanie i przechowywanie logów oraz informowanie pracowników przed wdrożeniem.

Jak prowadzić rejestr

Rejestr powinien być żywym dokumentem z właścicielem i terminem przeglądu. Zmiana wersji systemu, nowy dostawca lub nowe zastosowanie uruchamiają ponowną klasyfikację. Przeglądaj rejestr co kwartał oraz przy każdym zakupie oprogramowania z funkcjami AI.

Lista kontrolna

Materiał wideo

Często zadawane pytania

Kto w zakładzie powinien prowadzić rejestr?

Wyznacz właściciela rejestru (zwykle CISO, IT lub pełnomocnik ds. zgodności) i właścicieli poszczególnych systemów. Rejestr przeglądaj co kwartał.

Czy rejestr wymaga ujęcia systemów kupionych razem z maszynami?

Tak, jeśli zawierają komponenty AI. Dla komponentów bezpieczeństwa w maszynach rozporządzenie maszynowe 2023/1230 wprowadza dodatkową ocenę przez jednostkę notyfikowaną.

Czy szkolenie AI literacy jest obowiązkowe dla wszystkich?

Obowiązek dotyczy zapewnienia odpowiedniego poziomu kompetencji osób obsługujących systemy AI. Zakres dobierz do roli i udokumentuj.

Co zrobić, gdy dostawca nie podaje klasyfikacji?

Zażądaj jej na piśmie z uzasadnieniem. Brak odpowiedzi jest sygnałem do ponownej oceny dostawcy.

Źródła

Zbudujmy rejestr razem

Pomożemy przeprowadzić inwentaryzację i klasyfikację systemów AI w Państwa zakładzie.

Porozmawiajmy