Zakres i role
Zakres zależy od roli zakładu i od zadania systemu.
Czy AI Act dotyczy mojego zakładu?
Tak, jeśli zakład korzysta z systemów AI w UE albo je wytwarza. Najczęściej jest podmiotem stosującym. Gdy zmienia cudzy model lub wprowadza własny pod swoją nazwą, może przejąć obowiązki dostawcy.
Co jest systemem wysokiego ryzyka?
Między innymi komponent bezpieczeństwa w zarządzaniu infrastrukturą krytyczną (energia, woda, transport, ruch drogowy, dostawa mediów) oraz systemy używane w zatrudnieniu i edukacji. Streszczenie zgłoszenia lub wyszukiwanie w instrukcji to zwykle zadanie pomocnicze.
Czy maszyny z komponentem AI mają dodatkowe wymogi?
Tak. Rozporządzenie maszynowe 2023/1230 wymaga dla maszyn z komponentami AI bezpieczeństwa dodatkowej oceny przez jednostkę notyfikowaną.
Kary
Art. 99 przewiduje trzy poziomy kar i dotyczą one różnych naruszeń.
- Do 35 000 000 EUR lub 7% światowego obrotu: zakazane praktyki.
- Do 15 000 000 EUR lub 3% obrotu: naruszenie obowiązków dostawców, importerów, dystrybutorów, podmiotów stosujących i jednostek notyfikowanych, także dla wysokiego ryzyka.
- Do 7 500 000 EUR lub 1% obrotu: podanie nieprawdziwych informacji.
- Dla MŚP stosuje się niższą z kwot.
Pułapy kar z art. 99 AI Act
Terminy
Obowiązują od 2 lutego 2025 r. zakazane praktyki i art. 4 o kompetencjach, a od 2 sierpnia 2025 r. przepisy o modelach ogólnego przeznaczenia, strukturze nadzoru i karach. Wg Digital Omnibus on AI systemy wysokiego ryzyka z załącznika III mają być stosowane od 2 grudnia 2027 r., a systemy z załącznika I od 2 sierpnia 2028 r.
Porozumienie polityczne osiągnięto 7 maja 2026 r., a Parlament Europejski przyjął tekst 16 czerwca 2026 r. Zatwierdzenie przez Radę 29 czerwca 2026 r. podaje tylko jedno źródło, a publikacja w Dzienniku Urzędowym UE nie jest potwierdzona. Do czasu potwierdzenia planuj z zapasem i śledź status.
Dowody i praktyka
Najtańszy do udowodnienia obowiązek to AI literacy: lista użytkowników, program szkolenia, data ukończenia i termin odświeżenia. Drugim elementem jest rejestr systemów AI z klasyfikacją ryzyka. Trzecim, dla systemów wpływających na bezpieczeństwo, ślad decyzji człowieka.
Rozwiązania, które zapisują szkolenia, role i obieg zgłoszeń, wspierają spełnienie wymogu i dostarczają dowodu do audytu, ale nie zastępują decyzji prawnej o klasyfikacji.
Najczęstsze błędy zakładów
Pierwszy błąd to założenie, że AI Act dotyczy wyłącznie dostawców modeli. Zakład, który wdraża asystenta, tłumaczenie instrukcji lub analizę obrazu, jest podmiotem stosującym i ma własne obowiązki, w tym kompetencje użytkowników z art. 4.
Drugi błąd to czekanie na przesunięte terminy. Zakazy i AI literacy działają od 2025 r., a rejestr systemów i szkolenia buduje się miesiącami. Trzeci to brak śladu decyzji: gdy człowiek zatwierdza propozycję AI, a nikt tego nie zapisuje, w audycie nie ma czego pokazać.
Relacja do NIS2
AI Act i NIS2 działają równolegle. NIS2 dotyczy bezpieczeństwa sieci i systemów informatycznych podmiotów kluczowych i ważnych, a AI Act dotyczy samych systemów AI. System AI w zakładzie jest jednocześnie składnikiem środowiska IT, więc podlega analizie ryzyka cyberbezpieczeństwa. Pełnomocnik NIS2 powinien włączyć rejestr systemów AI do rejestru aktywów.
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Jaka jest maksymalna kara w AI Act?
Do 35 000 000 EUR lub 7% światowego rocznego obrotu za zakazane praktyki (art. 99). Dla MŚP stosuje się niższą z kwot.
Od kiedy obowiązuje AI literacy?
Od 2 lutego 2025 r. Art. 4 wymaga odpowiedniego poziomu kompetencji osób obsługujących systemy AI.
Czy terminy dla wysokiego ryzyka zostały przesunięte?
Wg Digital Omnibus on AI na 2.12.2027 i 2.08.2028, ale publikacja w Dzienniku Urzędowym UE nie jest potwierdzona w sprawdzonych źródłach.
Czy mały zakład też musi mieć rejestr AI?
Rejestr nie jest nazwany w każdym przepisie jako osobny obowiązek, ale ułatwia klasyfikację, szkolenia i audyt. Zalecamy go niezależnie od skali.
Źródła
Masz pytanie o AI Act w swoim zakładzie
Napisz do nas, a omówimy klasyfikację systemów i dowody do audytu.
Porozmawiajmy