InnerWeb
Przejdź do treści

Wodociągi: awaria stacji uzdatniania i plan ciągłości działania

W 2025 roku zmiana nastaw pomp w stacji uzdatniania zakończyła się przerwą w dostawie wody trwającą około 6 godzin dla około 2,5 tys. mieszkańców gminy. Ten przypadek pokazuje, jak plan ciągłości, tryb ręczny i znane progi decyzji zmieniają skutek takiej awarii. Dołączamy kalkulację czasu reakcji na przykładowych założeniach.

6 h
przerwa w dostawie wody po zmianie nastaw pomp
Źródło: CERT Polska, Raport roczny 2025, s. 82
2,5 tys.
mieszkańców gminy bez wody
Źródło: CERT Polska, Raport roczny 2025
5
stacji uzdatniania z naruszonym zabezpieczeniem w 2025 roku
Źródło: raport ABW o stanie bezpieczeństwa

Sytuacja: co się wydarzyło w stacji uzdatniania

Opis pochodzi z rocznego raportu CERT Polska za 2025 rok. Napastnik zalogował się do urządzeń stacji uzdatniania wody i zmienił ustawienia pomp. Wyczerpały się zasoby wody w zbiorniku, co doprowadziło do przerwy w dostawie wody trwającej około 6 godzin dla około 2,5 tys. mieszkańców gminy. Po odzyskaniu paneli operatorskich przywrócono pierwotne wartości.

Opisujemy rodzajowy zakład: wodociąg gminny, jedna stacja uzdatniania z kilkoma pompami, zbiornik wyrównawczy, panel operatorski dostępny zdalnie dla dyżurnego i serwisanta. To typowa konfiguracja małego i średniego operatora, w której załoga jest niewielka, a nadzór zdalny jest codzienną praktyką.

Skala zjawiska w sektorze

Według klasyfikacji CSIRT NASK w 2025 roku sektor wodociągowy odnotował 95 incydentów. Raport ABW o stanie bezpieczeństwa podaje ponadto, że w 2025 roku naruszono zabezpieczenia pięciu stacji uzdatniania wody, a napastnicy mogli zmieniać parametry techniczne urządzeń. ABW oceniła to jako bezpośrednie zagrożenie dla ciągłości dostaw wody, przy braku potwierdzonych przerw w tym zdarzeniu.

Dla porównania w tej samej klasyfikacji transport odnotował 140 incydentów, produkcja 93, a energetyka 52. Wodociągi nie są więc na szczycie statystyki, ale skutek incydentu jest tu natychmiast odczuwalny dla ludności, a margines na błąd jest mały: zbiornik wyrównawczy daje godziny, nie dni.

Czas od zmiany nastaw do przywrócenia pracy pomp

Czas od zmiany nastaw do przywrócenia pracy pompWykres przed i po: wykrycie 90 minut kontra 10 minut, dojazd 45 minut w obu wariantach, przywrócenie 60 minut kontra 30 minut.020406080100minutBez planu ciągłości (Wykrycie): 90 minut90 minutZ planem ciągłości (Wykrycie): 10 minut10 minutWykrycieBez planu ciągłości (Dojazd serwisanta): 45 minut45 minutZ planem ciągłości (Dojazd serwisanta): 45 minut45 minutDojazd serwisantaBez planu ciągłości (Przywrócenie): 60 minut60 minutZ planem ciągłości (Przywrócenie): 30 minut30 minutPrzywrócenie
  • Bez planu ciągłości
  • Z planem ciągłości
Źródło: Kalkulacja przykładowa na założeniach z sekcji Efekt

Problem: dlaczego nastawy pomp mają znaczenie dla ciągłości

Zmiana nastaw nie wymaga złośliwego kodu ani szyfrowania. Wystarczy dostęp do panelu i zrozumienie, jak pracuje stacja. Skutek rozwija się wolno: poziom w zbiorniku spada, a dyżurny bez progu alarmowego i bez procedury może zauważyć problem dopiero wtedy, gdy zgłaszają go odbiorcy.

W tym przypadku plan ciągłości powinien odpowiadać na trzy pytania. Po czym poznajemy, że proces odbiega od normy? Kto decyduje o przejściu na sterowanie ręczne? Skąd bierzemy wodę zastępczą i w jakim czasie? Brak jednej z odpowiedzi wydłuża przerwę.

Rozwiązanie: elementy planu ciągłości dla stacji

Plan ciągłości stacji nie musi być obszernym dokumentem. Musi zawierać cztery elementy, które operator może wykonać o trzeciej w nocy: progi alarmowe procesu, procedurę sterowania ręcznego, zaufaną kopię nastaw oraz plan zaopatrzenia awaryjnego.

Progi alarmowe i niezależny nadzór

Alarm niskiego poziomu w zbiorniku i alarm odchylenia przepływu powinny pochodzić z toru niezależnego od panelu, w którym zmieniono nastawy. Dyżurny dostaje sygnał także wtedy, gdy panel pokazuje wartości zgodne z normą.

Sterowanie ręczne i zaufana kopia nastaw

Procedura ręczna opisuje, które zawory i pompy operator obsługuje lokalnie, w jakiej kolejności i z jakimi wartościami. Zaufana kopia nastaw przechowywana offline skraca przywracanie parametrów z godzin do minut, bo nie trzeba ustalać, jakie były wartości prawidłowe.

Zaopatrzenie awaryjne i komunikacja z odbiorcami

Cysterny, punkty poboru i lista odbiorców wrażliwych (szpital, placówki opieki) muszą być uzgodnione przed zdarzeniem. Komunikat do mieszkańców ma gotowy szablon, a osoba odpowiedzialna za jego wysłanie jest wskazana z imienia w planie wewnętrznym.

Efekt: kalkulacja przykładowa czasu reakcji

Poniższa kalkulacja przykładowa porównuje przerwę 6 godzin z przebiegiem, w którym stacja ma niezależny alarm poziomu, przećwiczone sterowanie ręczne i zaufaną kopię nastaw. Założenia: zbiornik wyrównawczy zapewnia około 4 godzin zasilania sieci przy typowym poborze, wykrycie bez niezależnego alarmu następuje po 90 minutach, z alarmem po 10 minutach, dojazd serwisanta zajmuje 45 minut, a przejście na sterowanie ręczne trwa 30 minut.

Przy takich założeniach czas od zmiany nastaw do przywrócenia pracy pomp spada z około 3 godzin 15 minut (wykrycie 90 minut, dojazd 45 minut, przywrócenie z wyjaśnianiem wartości około 60 minut) do około 1 godziny 25 minut (wykrycie 10 minut, dojazd 45 minut, przejście na ręczne 30 minut). Zbiornik nie wyczerpuje się, a przerwa dla odbiorców nie występuje lub jest krótka.

Wnioski dla operatora wodociągów

Najtańszym elementem planu ciągłości jest procedura, najdroższym brak jej przećwiczenia. Operatorzy, którzy ubiegali się o dofinansowanie w programie Cyberbezpieczne Wodociągi (896 wniosków w naborze od 1 września do 2 października 2025, dofinansowanie dla 688 projektów), mogą część prac wdrożeniowych ująć w projekcie.

Dla podmiotów objętych krajowym systemem cyberbezpieczeństwa wymóg planów ciągłości i odtworzenia wynika z ustawy o KSC. Dla podmiotów krytycznych, wpisanych do wykazu prowadzonego przez Dyrektora RCB, dochodzi dokumentacja zarządzania ciągłością działania. Plan stacji uzdatniania jest naturalnym elementem tej dokumentacji.

Materiał wideo

Często zadawane pytania

Czy przerwa 6 godzin dotyczyła ataku szyfrującego?

Nie. Według opisu CERT Polska napastnik zalogował się do urządzeń stacji i zmienił ustawienia pomp, a po odzyskaniu paneli przywrócono pierwotne wartości. To przykład skutku fizycznego bez szyfrowania danych.

Skąd pochodzą liczby 2,5 tys. mieszkańców i 5 stacji?

Pierwsza z rocznego raportu CERT Polska za 2025 rok, druga z raportu ABW o stanie bezpieczeństwa, przywołanego w doniesieniach prasowych. Kalkulacja czasu reakcji jest natomiast przykładowa i oparta na jawnych założeniach.

Czy mały wodociąg musi mieć pełny system zarządzania ciągłością?

Zakres zależy od statusu podmiotu w krajowym systemie cyberbezpieczeństwa. Niezależnie od statusu opłaca się spisać progi alarmowe, procedurę ręczną i plan zaopatrzenia awaryjnego, bo to one decydują o czasie przerwy.

Źródła

Zaplanujmy ciągłość stacji uzdatniania

Zapraszamy do rozmowy o procedurach awaryjnych, liście osób na terenie i komunikacji w czasie awarii. Pokażemy, jak InnerWeb wspiera spełnienie wymogu i dostarcza dowodu do audytu.

Porozmawiajmy