InnerWeb
Przejdź do treści

FAQ: ochrona sterowników PLC i paneli HMI w maszynach

Pytania o zabezpieczenie sterowników PLC i paneli HMI w maszynach wracają w zakładach przemysłowych niezależnie od branży: czy sterownik jest widoczny z internetu, kto może zmieniać program, co zrobić z domyślnymi hasłami. Zebraliśmy odpowiedzi w trzech grupach: ekspozycja i hasła, dostęp serwisu oraz rozporządzenie maszynowe i dowody.

8367
unikalnych hostów OT widocznych w internecie

Ekspozycja i hasła

Ta grupa dotyczy pytań o to, co widać z zewnątrz i jak wygląda podstawowa higiena kont.

Czy nasz sterownik może być widoczny z internetu?

Może, i zdarza się to częściej, niż zakładają zakłady. Dane z karty o OT w Polsce wskazują 8367 unikalnych hostów OT widocznych w internecie (źródło: Snitch). Ekspozycję własnych adresów można sprawdzić w serwisie moje.cert.pl, a następnie porównać z inwentarzem urządzeń i regułami zapór.

Samo ukrycie sterownika za adresem prywatnym nie wystarczy, jeśli sieć prywatna operatora telekomunikacyjnego jest współdzielona z innymi klientami. Karta wskazuje, że prywatny APN operatora należy traktować jako sieć niezaufaną.

Co z domyślnymi hasłami sterowników i paneli?

Domyślne hasła VNC i HMI są jednym z realnych wektorów ataków na OT w Polsce w 2025 roku. Ataki na energetykę i wodociągi nie wymagały zaawansowanych exploitów: wystarczył słaby dostęp zdalny i brak segmentacji.

Zmień hasła na wszystkich urządzeniach przy odbiorze maszyny, nie przy pierwszym incydencie. W nowych zakupach zażądaj dostawy bez kont domyślnych albo z wymuszeniem zmiany przy pierwszym uruchomieniu.

Czy VNC na panelu HMI musi być wyłączone?

Nie zawsze, ale powinno być świadomą decyzją. Jeśli podgląd zdalny jest potrzebny serwisowi, ogranicz go do tunelu otwieranego na czas zlecenia, uwierzytelniaj osobnym kontem i rejestruj sesje. Wyłącz SSH i Telnet na urządzeniach administracyjnych, gdy nie są potrzebne.

Dostęp serwisu i dostawców

Druga grupa dotyczy najczęstszej drogi zmian: pracy serwisu zewnętrznego.

Jak bezpiecznie dać dostęp serwisowi producenta maszyny?

Zasada jest prosta: osobne poświadczenia dla administracji IT, inżynierii OT i wsparcia dostawców, tunel otwierany na czas zlecenia, rejestr sesji i wpis w rejestrze dostępu zewnętrznego do stref OT. Warto połączyć kontrolę dostępu logicznego z fizycznym, bo wtedy zakład wie nie tylko, kto się zalogował, ale też kto był przy maszynie.

Kto zatwierdza zmianę programu sterownika?

Zmianę zatwierdza osoba wskazana w zakładzie, zwykle z utrzymania ruchu lub automatyki, po ocenie wpływu na funkcje bezpieczeństwa. Zlecenie, suma kontrolna przed i po oraz walidacja trafiają do rejestru wersji. Szczegóły procesu opisujemy w materiale o wdrożeniu nadzoru nad oprogramowaniem bezpieczeństwa maszyn.

Co zrobić, gdy program w sterowniku różni się od wzorcowego?

Zabezpiecz logi bramki zdalnej i sterownika, porównaj sumy kontrolne, ustal okno czasu zmiany na podstawie rejestru dostępu i zleceń serwisowych, a następnie oceń wpływ na funkcje bezpieczeństwa. Do czasu wyjaśnienia rozważ wstrzymanie pracy maszyny, jeśli zmiana mogła dotyczyć blokad. Przykład przebiegu pokazuje przypadek huty stali.

Pytania w FAQ według grup tematycznych

Pytania w FAQ według grup tematycznychWykres poziomy: po trzy pytania w trzech grupach tematycznych.0123pytańEkspozycja i hasłaEkspozycja i hasła: 3 pytań3Dostęp serwisu i dostawcówDostęp serwisu i dostawców: 3 pytań3Rozporządzenie maszynowe idowodyRozporządzenie maszynowe i dowody: 3 pytań3
Źródło: Opracowanie InnerWeb: struktura strony FAQ

Rozporządzenie maszynowe i dowody

Trzecia grupa dotyczy tego, czego od 20 stycznia 2027 roku wymaga rozporządzenie (UE) 2023/1230 i jak zbierać dowody.

Czy rozporządzenie wymaga ochrony PLC przed ingerencją?

Załącznik III pkt 1.1.9 dotyczy ochrony przed uszkodzeniem, czyli przed złośliwą ingerencją, a pkt 1.2.1 bezpieczeństwa i niezawodności układów sterowania. Adresatem jest producent maszyny, który ma uwzględnić te zagrożenia w ocenie ryzyka i zapewnić rejestrowanie dowodów ingerencji.

Dla zakładu oznacza to oczekiwanie od dostawców maszyn dokumentacji i funkcji, które to wspierają, oraz własną odpowiedzialność za modyfikacje: przy znacznej modyfikacji rola producenta przechodzi na modyfikującego.

Jakie dowody ingerencji powinien zbierać zakład?

Trzy rodzaje: organizacyjne (rejestr wersji, zlecenia serwisowe), techniczne (logi bramki i sterownika, sumy kontrolne) oraz obecności (kto i kiedy był w strefie maszyny). Brak któregokolwiek obniża wartość pozostałych.

Czy IEC 62443 pomoże zabezpieczyć PLC?

Tak, jako rama. Część 3-2 opisuje podział na strefy i kanały, część 3-3 wymagania systemowe z siedmioma wymaganiami podstawowymi i poziomami SL 1–4, a części 4-1 i 4-2 wymagania dla dostawców i komponentów. Norma jest dobrowolna, ale stanowi uznaną podstawę dowodową w audycie.

Od czego zacząć w zakładzie

Jeśli odpowiedzi powyżej ujawniły luki, kolejność działań jest prosta. Najpierw zmień hasła domyślne i sprawdź ekspozycję, bo to najtańsze i najszybsze. Potem uporządkuj dostęp serwisu: konta, tunel na czas zlecenia, rejestr sesji. Następnie zatwierdź wersje wzorcowe programów i uruchom rejestr zmian. Na końcu dołóż do umów i zapytań ofertowych zapisy wymagane przy zakupach po 20.01.2027.

Każdy z tych kroków da się wykonać bez zatrzymywania produkcji, w oknach serwisowych. Dla podmiotów objętych NIS2 i ustawą o KSC te same kroki wspierają środki zarządzania ryzykiem w OT i dostarczają dowodów do audytu; nie zastępują jednak pełnego programu bezpieczeństwa.

  • hasła i ekspozycja: pierwszy tydzień
  • dostęp serwisu i rejestr sesji: pierwszy miesiąc
  • rejestr wersji i kopie wzorcowe: kolejny kwartał
  • zapisy zakupowe: przy każdym nowym zapytaniu

Materiał wideo

Często zadawane pytania

Czy zmiana hasła w sterowniku może zatrzymać maszynę?

Zmianę zaplanuj w oknie serwisowym i sprawdź zgodność z panelem oraz zdalnym serwisem. Przed zmianą wykonaj kopię programu i zapisz sumę kontrolną.

Czy mały zakład musi mieć rejestr wersji sterowników?

Żaden przepis nie narzuca go każdemu zakładowi, ale rejestr jest najtańszym dowodem w razie sporu z serwisem lub incydentu. Dla podmiotów objętych NIS2 wspiera środki zarządzania ryzykiem w OT.

Czy zdalny dostęp serwisu wolno całkowicie zablokować?

Tak, jeśli umowa serwisowa i wymagania maszyny na to pozwalają. Zwykle lepszy jest kontrolowany dostęp na czas zlecenia niż pełna blokada, po której serwis wraca nieformalnymi drogami.

Gdzie szukać wskazówek, jak dobrać normy do OT?

IEC 62443 dla OT, ISO 27001 dla systemu zarządzania organizacji, ISO 22301 dla ciągłości. Certyfikat nie oznacza zgodności z NIS2; normy służą jako ramy dowodowe.

Źródła

Masz pytanie o OT w swoim zakładzie?

Umów krótką rozmowę z zespołem InnerWeb o dowodach dostępu do stref maszyn i o uzupełnieniu istniejących systemów.

Porozmawiajmy