InnerWeb
Przejdź do treści

Incydent u dostawcy: zgłoszenie w elektrociepłowni w 24 godziny

Firma serwisowa, która zdalnie utrzymuje system sterowania w elektrociepłowni, informuje o naruszeniu własnej sieci. Od tej chwili zakład kluczowy ma najwyżej 24 godziny na wczesne ostrzeżenie dla CSIRT, a każda godzina zwłoki dostawcy skraca ten budżet. Przypadek rodzajowy pokazuje, jak umowa z SLA i automatycznym obniżeniem wynagrodzenia porządkuje ten wyścig z czasem.

24 h
termin wczesnego ostrzeżenia dla zakładu
12 h
reakcja na awarię typu A we wzorcu SLA
1%
obniżenia wynagrodzenia za każdą godzinę przekroczenia
99,5%
dostępność części serwerowej w miesiącu

Scenariusz rodzajowy

Przypadek jest rodzajowy i nie opisuje konkretnego zakładu ani dostawcy. Elektrociepłownia jest podmiotem kluczowym w sektorze energii, pracuje w ruchu ciągłym i korzysta z zewnętrznego serwisu, który ma zdalny dostęp do stacji inżynierskich systemu sterowania kotłami i turbiną. Umowa serwisowa przewiduje abonament, trzy typy zdarzeń serwisowych i czasy reakcji.

W piątek po południu serwis wykrywa u siebie nieautoryzowane logowania na koncie administracyjnym, z którego korzysta także do pracy w zakładzie. Nie wie jeszcze, czy ktoś dotarł do sieci klienta. Informuje dyżurnego elektrociepłowni telefonicznie i mailem, a dyżurny ma teraz dwie decyzje: czy to incydent poważny w rozumieniu ustawy o KSC i kto w zakładzie uruchamia procedurę.

Problem: zegar tyka od wykrycia, nie od maila dostawcy

Ustawa o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa w brzmieniu nowelizacji z 2026 r. wymaga wczesnego ostrzeżenia niezwłocznie, nie później niż w ciągu 24 godzin od wykrycia, zgłoszenia incydentu poważnego w ciągu 72 godzin oraz sprawozdania końcowego w ciągu miesiąca od zgłoszenia (art. 11 ustawy; podstawa unijna to art. 23 dyrektywy NIS2). Zakład nie wybiera, od kiedy liczy czas, więc kwestię momentu wykrycia przy incydencie u dostawcy warto uzgodnić z prawnikiem i zapisać w procedurze, zanim pojawi się pierwsze zdarzenie.

Praktyczny problem jest inny niż prawny: dostawca często potrzebuje doby, żeby zrozumieć skalę, a umowa nie mówi, w jakim czasie ma poinformować klienta. Bez zapisu o terminie powiadomienia zakład dowiaduje się o incydencie po kilkunastu godzinach i traci większość budżetu 24 godzin na samo czekanie.

  • Brak terminu powiadomienia w umowie: dostawca informuje, kiedy uzna za stosowne.
  • Brak kanału dyżurnego po stronie zakładu: mail trafia do skrzynki, którą nikt nie czyta w weekend.
  • Brak ustalonej osoby, która ocenia próg skutków i podpisuje decyzję o zgłoszeniu.
  • Brak dowodu, o której godzinie zakład otrzymał wiadomość od dostawcy.

Ile z 24 godzin zostaje zakładowi

Ile z 24 godzin zostaje zakładowiWykres słupkowy: przy powiadomieniu po 2 godzinach zostaje 22 godziny, po 12 godzinach 12, po 22 godzinach 2 godziny.0510152025godzinyDostawca po 2 h: 22 godziny22Dostawca po 2 hDostawca po 12 h: 12 godziny12Dostawca po 12 hDostawca po 22 h: 2 godziny2Dostawca po 22 h
Źródło: Kalkulacja przykładowa: 24 h terminu wczesnego ostrzeżenia minus czas powiadomienia przez dostawcę

Rozwiązanie: SLA z automatycznym obniżeniem wynagrodzenia

W ofertach utrzymaniowych InnerWeb z ostatnich miesięcy powtarza się wzorzec, który da się przenieść na umowy z innymi dostawcami. Zdarzenia dzieli się na trzy typy: A awaria strategiczna (reakcja 12 godzin, naprawa 8 godzin od podjęcia obsługi), B awaria utrudniająca pracę (następny dzień roboczy) i C wsparcie oraz prace planowe (do 7 dni). Dostępność części serwerowej wynosi 99,5% w miesiącu kalendarzowym.

Kluczowy jest sposób rozliczenia przekroczeń. Zamiast kar umownych, których dochodzenie wymaga udowodnienia szkody, umowa przewiduje automatyczne obniżenie wynagrodzenia za dany miesiąc o 1% za każdą godzinę przekroczenia przy zdarzeniu typu A, na podstawie zestawienia z systemu obsługi serwisowej. Dostawca nie czeka na wezwanie, a zakład nie prowadzi sporu o odszkodowanie.

Co dopisać dla incydentów bezpieczeństwa

Wzorzec SLA dotyczy awarii, więc dla incydentów cybernetycznych dopisuje się osobny punkt: dostawca zgłasza podejrzenie naruszenia po stronie własnej sieci lub konta używanego u klienta w terminie krótszym niż reakcja na awarię typu A, na wskazany kanał dyżurny. Krótszy termin jest rozsądny, bo budżet zakładu to 24 godziny, a nie 12 plus 8.

Dowód czasu po stronie zakładu

Zestawienie zgłoszeń z systemu serwisowego zawiera znaczniki czasu otwarcia, podjęcia i zamknięcia. Ten sam zapis służy do obniżenia wynagrodzenia i do wykazania w sprawozdaniu końcowym, kiedy zakład dowiedział się o zdarzeniu. Jeden dokument obsługuje dwa cele.

Kalkulacja przykładowa: ile kosztuje godzina zwłoki

Kalkulacja przykładowa pokazuje skalę mechanizmu, nie cenę rynkową. Założenia: miesięczny abonament serwisowy 3 000 zł netto (orientacyjne widełki z wdrożeń 2025–2026 to 1–4 tys. zł miesięcznie; wycena indywidualna), dostawca przekracza termin powiadomienia o 10 godzin, obniżenie 1% za godzinę bez górnego limitu.

Wynik: 10 godzin razy 1% daje obniżenie o 10% abonamentu, czyli 300 zł za miesiąc. Kwota jest symboliczna wobec kary do 10 mln EUR lub 2% obrotu z art. 34 dyrektywy NIS2 dla podmiotów kluczowych, ale nie o odszkodowanie tu chodzi. Mechanizm zmienia zachowanie dostawcy: każda godzina ma cenę, więc kanał dyżurny i procedura wewnętrzna dostawcy przestają być sprawą drugorzędną.

  • Wynagrodzenie bazowe: 3 000 zł netto miesięcznie.
  • Przekroczenie terminu: 10 godzin.
  • Obniżenie: 1% za godzinę, razem 10%, czyli 300 zł.
  • Czas zakładu: z 24 godzin pozostaje 14 po powiadomieniu w 10. godzinie.

Obniżenie wynagrodzenia przy przekroczeniu terminu

Obniżenie wynagrodzenia przy przekroczeniu terminuWykres liniowy: obniżenie rośnie liniowo o 1% abonamentu na godzinę przekroczenia, do 30% przy 30 godzinach.0102030% abonamentu0 h5 h10 h20 h30 h0 h: 0 % abonamentu05 h: 5 % abonamentu510 h: 10 % abonamentu1020 h: 20 % abonamentu2030 h: 30 % abonamentu30
Źródło: Kalkulacja przykładowa na zasadzie 1% za godzinę z, bez górnego limitu

Efekt: budżet 24 godzin w trzech scenariuszach

Wykres porównuje, ile godzin z 24 zostaje zakładowi na ocenę i wysłanie wczesnego ostrzeżenia, gdy dostawca powiadamia po 2, po 12 i po 22 godzinach od wykrycia. Wartości to założenia kalkulacji przykładowej.

Przy powiadomieniu po 2 godzinach zakład ma 22 godziny, w których zmieści się zebranie dyżurnych, wstępna ocena progu skutków i wysłanie ostrzeżenia przez system zgłoszeń. Po 22 godzinach zostają 2 godziny i zgłoszenie zależy od tego, czy procedura jest ćwiczona. Wczesne ostrzeżenie nie musi być kompletne: ma zasygnalizować incydent, a szczegóły dochodzą w zgłoszeniu po 72 godzinach.

Wnioski dla zakładów energetycznych

Po pierwsze, umowa z serwisem OT jest elementem procedury zgłoszeniowej, więc zapis o terminie powiadomienia i kanale dyżurnym trafia do niej tak samo jak czas reakcji na awarię. Po drugie, obniżenie wynagrodzenia działające bez wezwania jest prostsze do wyegzekwowania niż kara umowna. Po trzecie, termin dostawcy trzeba mierzyć w tym samym zegarze, którym zakład mierzy własne zgłoszenia.

Samo SLA nie zapewni zgodności z przepisami, ale dostarcza dowodu do audytu: pierwszy audyt podmiotów kluczowych przewidziano od 3 kwietnia 2028 r., a obowiązki z rozdziału o systemie zarządzania bezpieczeństwem informacji obowiązują do 3 kwietnia 2027 r. To czas, żeby przejrzeć umowy z dostawcami zdalnego dostępu.

Kalkulacja przykładowa

Obniżenie wynagrodzenia za zwłokę dostawcy

Założenia
ParametrWartość
Abonament serwisowy3 000 zł netto/mies.
Przekroczenie terminu powiadomienia10 godzin
Obniżenie za godzinę1 % wynagrodzenia

Wynik: 10 godzin x 1% = 10% abonamentu, czyli 300 zł obniżenia za miesiąc

Uwaga: Kalkulacja przykładowa na założeniach powyżej; orientacyjne widełki z wdrożeń 2025–2026; wycena indywidualna.

Materiał wideo

Często zadawane pytania

Czy wzorzec SLA obejmuje zgłaszanie incydentów bezpieczeństwa?

Wzorzec dotyczy awarii z trzema typami zdarzeń. Dla incydentów bezpieczeństwa warto dopisać osobny termin powiadomienia klienta i kanał dyżurny, bo budżet zakładu to 24 godziny.

Czy obniżenie wynagrodzenia zastępuje kary umowne?

W opisanym wzorcu tak: umowa nie przewiduje kar umownych, a przekroczenie rozlicza się automatycznie na podstawie zestawienia z systemu serwisowego.

Kto zgłasza incydent do CSIRT, zakład czy dostawca?

Zgłasza podmiot objęty ustawą, czyli zakład, jeśli to on jest podmiotem kluczowym. Dostawca może mieć własny obowiązek, o ile sam podlega przepisom. Podział warto zapisać w umowie.

Co dostarcza zakładowi dowód do audytu?

Znaczniki czasu z systemu serwisowego, zapis kanału dyżurnego i wewnętrzna decyzja o ocenie progu skutków. Razem tworzą oś czasu, którą pokazuje się audytorowi.

Źródła

Sprawdźmy umowy z dostawcami pod kątem terminów

Przejdziemy razem przez zapisy o powiadamianiu i zestawienie zgłoszeń serwisowych. Umów rozmowę lub demo z zespołem InnerWeb.

Porozmawiajmy