Struktura kosztów ataku ransomware w zakładzie
Koszt ataku to nie okup, tylko suma strat, z których największa jest zwykle utracona produkcja. W przemyśle składają się na nią: utracony przychód lub marża w godzinach przestoju, praca ręczna i nadgodziny przy odtwarzaniu, zewnętrzne wsparcie specjalistów, kary umowne i opóźnienia dostaw oraz koszty wtórne, takie jak ocena wycieku danych, komunikacja i audyt po zdarzeniu.
Do tego dochodzi ryzyko regulacyjne. Dla podmiotu kluczowego ustawa o KSC, wdrażająca NIS2, przewiduje kary do 10 mln EUR lub 2 proc. przychodów, co do zasady od 3 kwietnia 2028 r. Kara nie jest elementem kalkulacji poniżej, bo zależy od oceny organu, ale pokazuje skalę ryzyka, które dochodzi do kosztów operacyjnych.
Założenia kalkulacji przykładowej
Kalkulacja dotyczy rodzajowego zakładu produkcyjnego pracującego w trybie ciągłym. Wartości są ilustracją metody i należy je zastąpić własnymi danymi z analizy wpływu na działalność.
- Przychód zakładu: 30 000 zł na godzinę.
- Udział produkcji zatrzymanej w czasie przestoju: 60 proc.
- Wariant A (bez kopii offline, bez testów): odtworzenie 72 godziny, wsparcie zewnętrzne 150 000 zł, praca ręczna i nadgodziny 120 000 zł.
- Wariant B (kopia offline, kopie konfiguracji PLC, test co kwartał): odtworzenie 18 godzin, wsparcie 60 000 zł, praca ręczna 40 000 zł.
- Koszt przygotowania w wariancie B: 100 000 zł jednorazowo oraz 40 000 zł rocznie na utrzymanie, testy i ćwiczenia (założenie kalkulacji, nie cennik).
- Horyzont: 3 lata. Kary regulacyjne i szkody wizerunkowe pominięte.
Koszt jednego zdarzenia: bez przygotowania i z przygotowaniem (kalkulacja przykładowa)
- Bez przygotowania (72 h)
- Z przygotowaniem (18 h)
Wynik: koszt jednego zdarzenia
W wariancie A utracony przychód wynosi 30 000 zł x 60 proc. x 72 h, czyli 1 296 000 zł. Po dodaniu wsparcia i pracy ręcznej koszt zdarzenia to 1 566 000 zł. W wariancie B utracony przychód to 30 000 zł x 60 proc. x 18 h, czyli 324 000 zł, a razem z wsparciem i pracą ręczną 424 000 zł.
Unikniętą stratę na jednym zdarzeniu szacujemy na 1 142 000 zł. To kalkulacja przykładowa i nie oznacza prognozy, że zdarzenie wystąpi.
Koszt przygotowania a próg opłacalności
Koszt przygotowania w trzyletnim horyzoncie wynosi 100 000 zł plus 3 x 40 000 zł, czyli 220 000 zł. Dzieląc przez unikniętą stratę 1 142 000 zł, otrzymujemy próg około 19 proc.: jeśli prawdopodobieństwo poważnego zdarzenia w ciągu trzech lat przekracza 19 proc., przygotowanie jest opłacalne samo w sobie, bez uwzględnienia kar i szkód wizerunkowych.
Przy jednym zdarzeniu w trzech latach przygotowanie zwraca się około 5,2 razy. Zakład, który wpisał ryzyko do analizy ryzyka NIS2, powinien tę kalkulację powtórzyć na własnych danych i zapisać w dokumentacji decyzji kierownika podmiotu.
Koszt przygotowania w 3 lata i unikniona strata na jednym zdarzeniu (kalkulacja przykładowa)
Co zwykle pomija się w ofertach i budżetach
Pierwsza luka to retencja i test odtworzenia. W jednej z typowych ofert utrzymaniowych kopie są dobowe z retencją 14 dni, a test odtworzenia wykonuje się raz w roku. To dobra baza dla systemu biznesowego, ale dla OT trzeba dodać kopie konfiguracji sterowników i kopię offline poza domeną.
Druga luka to koszt czasu własnego zespołu: ćwiczenie stołowe z udziałem ruchu zajmuje kilka godzin kilku osób, a test odtworzenia kilka dni pracy automatyka. Trzecia to dostępność umowy serwisowej poza godzinami pracy, bo atak często zaczyna się w nocy lub w weekend. Wymogi dotyczące SLA warto zapisać w zapytaniu ofertowym, a rozliczenie usług w nowym modelu abonamentowym omówić przed zawarciem umowy.
Koszt przestoju zakładu po ransomware z przygotowaniem i bez
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Przychód zakładu | 30 000 zł/h |
| Udział zatrzymanej produkcji | 60 % |
| Czas odtworzenia bez przygotowania / z przygotowaniem | 72 / 18 godzin |
| Wsparcie zewnętrzne i praca ręczna bez przygotowania | 150 000 + 120 000 zł |
| Wsparcie zewnętrzne i praca ręczna z przygotowaniem | 60 000 + 40 000 zł |
| Koszt przygotowania | 100 000 + 40 000 rocznie zł |
Wynik: Bez przygotowania 1 566 000 zł, z przygotowaniem 424 000 zł; unikniona strata 1 142 000 zł wobec 220 000 zł kosztu przygotowania w 3 lata (próg opłacalności około 19 proc.).
Uwaga: Kalkulacja przykładowa na założeniach ilustracyjnych; nie zawiera kar regulacyjnych ani szkód wizerunkowych. Wartości zakładu należy zastąpić własnymi danymi.
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Skąd wziąć koszt godziny przestoju?
Z analizy wpływu na działalność: przychód lub marża na godzinę, udział zatrzymanej produkcji, kary umowne i koszty stałe w czasie przestoju. Dane ma dział finansów i ruch.
Czy ubezpieczenie cyber zastępuje kopie offline?
Nie. Ubezpieczenie może pokryć część strat finansowych, ale nie skraca przestoju, a wielu ubezpieczycieli wymaga udokumentowanych kopii i testów jako warunku polisy.
Czy kary NIS2 wchodzą do kalkulacji?
Warto je opisać jako osobne ryzyko. Kary do 10 mln EUR lub 2 proc. przychodów dla podmiotu kluczowego co do zasady można nakładać od 3 kwietnia 2028 r., a wysokość zależy od oceny organu.
Źródła
Policzmy koszt przestoju Twojego zakładu
Zespół InnerWeb pomoże przygotować kalkulację na Twoich danych i pokaże, jak ciągłość zezwoleń i lokalizacji wspiera pracę w trybie awaryjnym.
Porozmawiajmy