Sytuacja: flota AGV rośnie, a przepisy się zmieniają
Opisywany podmiot to centrum logistyczne e-commerce, w którym działa kilkadziesiąt wózków autonomicznych jeżdżących po wydzielonych ścieżkach razem z pracownikami kompletacji. Flota składa się z trzech modeli różnych generacji i rozbudowuje się w tempie kilku sztuk na kwartał.
Od 20 stycznia 2027 r. wózki dostarczane jako nowe maszyny podlegają rozporządzeniu (UE) 2023/1230, które zastępuje dyrektywę 2006/42/WE. Zakład nie jest producentem, ale jest odbiorcą, który po tej dacie przyjmuje maszyny na stan i odpowiada za ich bezpieczne użytkowanie.
Kierownik utrzymania ruchu stawia dwa pytania. Po pierwsze, co dostawca ma dostarczyć, żeby wózek był legalnie wprowadzony do obrotu. Po drugie, jak chronić łączność floty, skoro przez sieć bezprzewodową płyną polecenia ruchu i sygnały bezpieczeństwa.
Problem: dokumentacja liczona per wózek i łączność bez właściciela
W dotychczasowej praktyce każdy wózek miał własną teczkę z instrukcją i deklaracją, zakładaną ręcznie przy odbiorze. Przy nowej flocie dostawa partii kilkunastu sztuk generowała kilkanaście kopii tych samych dokumentów, z których część różniła się wersją oprogramowania.
Drugi problem dotyczył łączności. Wymagania rozporządzenia dla układów sterowania (załącznik III pkt 1.1.9 i 1.2.1) obejmują ochronę przed złośliwą ingerencją i niezawodność układów sterowania związanych z bezpieczeństwem. Łącze radiowe między systemem zarządzania flotą a wózkiem wchodzi w tę kategorię, jeżeli niesie polecenia wpływające na zatrzymanie lub strefy bezpieczeństwa. W zakładzie nie było jasne, kto jest właścicielem konfiguracji sieci bezprzewodowej: dział IT, utrzymanie ruchu czy dostawca floty.
Dane z krajowych raportów wskazują, że realne ataki na urządzenia przemysłowe zwykle zaczynają się od słabego dostępu zdalnego i domyślnych poświadczeń, nie od wyrafinowanych exploitów. CERT Polska odnotował w 2025 r. ponad 8 tys. unikalnych hostów OT widocznych w internecie (8367 w danych Snitch). Dla floty AGV oznacza to konkretną czynność kontrolną: sprawdzić, czy interfejsy zarządzania wózków i serwera floty nie są dostępne spoza sieci zakładu.
Czas weryfikacji dokumentacji floty AGV
- Teczka na wózek
- Teczka na model
Rozwiązanie: jedna teczka na model i jasny podział odpowiedzialności
Zakład wprowadził trzy zmiany w specyfikacji zakupowej i w procesie odbioru.
- Deklaracja zgodności UE i opis zastosowanych norm są wymagane per model, a numer wersji oprogramowania sterującego jest wpisywany per egzemplarz.
- Dostawca opisuje w dokumentacji ochronę przed ingerencją: poświadczenia, role, aktualizacje, rejestrowanie zmian konfiguracji oraz stan prac nad normą wspierającą cyberbezpieczeństwo maszyn (projekt prEN 50742).
- Dla sieci bezprzewodowej floty wyznaczono jednego właściciela po stronie zakładu i osobne segmenty sieci: zarządzanie flotą, łączność bezpieczeństwa, goście i urządzenia mobilne.
Podział ról przy modernizacji
Rozporządzenie traktuje znaczną modyfikację maszyny jako zdarzenie, które czyni modyfikującego producentem. Dlatego zakład ustalił z dostawcą, że zmiany w funkcjach bezpieczeństwa i w konfiguracji sieci bezpieczeństwa przechodzą wyłącznie przez serwis dostawcy, a własny dział utrzymania wykonuje tylko czynności z instrukcji.
Dostęp serwisu zdalnego
Serwis dostawcy loguje się na osobnych poświadczeniach, a każde połączenie trafia do rejestru dostępu zewnętrznego. Zasady te zbieżne są z praktykami opisanymi dla zdalnego serwisu maszyn w innych przypadkach z tej serii.
Efekt: kalkulacja czasu na dokumentację
Poniższa kalkulacja przykładowa porównuje dwa sposoby prowadzenia dokumentacji dla 36 wózków trzech modeli. Założenia są jawne i można je zastąpić własnymi wartościami.
W podejściu pierwotnym każdy wózek ma pełną teczkę, a jej weryfikacja zajmuje 3 godziny. W podejściu docelowym każdy model ma jedną teczkę kontrolowaną przez 14 godzin, a na egzemplarz przypada pół godziny na wpis numeru wersji oprogramowania i potwierdzenie zgodności z teczką modelu.
Łączny czas spada z 108 do 60 godzin, czyli o 48 godzin. Przy założonej stawce 120 zł za godzinę pracy inżyniera daje to około 5,8 tys. zł różnicy przy jednorazowym wdrożeniu floty. Większa korzyść pojawia się przy kolejnych dostawach: dla nowych egzemplarzy istniejącego modelu zakład zużywa tylko pół godziny na sztukę.
Kalkulacja nie obejmuje kosztów oceny zgodności po stronie producenta ani ewentualnego udziału jednostki notyfikowanej, jeśli dana funkcja tego wymaga; te koszty ponosi dostawca i ujmuje w cenie maszyny.
Wnioski dla zakładów z flotą pojazdów autonomicznych
Po pierwsze, dokumentacja zgodności ma być zarządzana per model i per wersja oprogramowania, nie per sztuka. Po drugie, łączność floty to element układu sterowania, więc ma właściciela, segmentację i rejestr zmian. Po trzecie, rola producenta przy modernizacji jest ryzykiem, które zakład kontroluje umową, a nie zakłada, że wszystko spoczywa na dostawcy.
Wspólna teczka z zapisami dostępu serwisu, zmian konfiguracji i zezwoleń na prace przy wózkach dostarcza dowodu do audytu zarówno dla nadzoru nad maszynami, jak i dla systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji w podmiocie objętym NIS2.
Czas weryfikacji dokumentacji floty AGV
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Liczba wózków | 36 sztuk |
| Liczba modeli | 3 modele |
| Weryfikacja teczki na wózek | 3 h/wózek |
| Weryfikacja teczki modelu | 14 h/model |
| Wpis wersji i potwierdzenie per egzemplarz | 0,5 h/wózek |
| Stawka pracy inżyniera | 120 zł/h |
Wynik: 108 h wobec 60 h, różnica 48 h, około 5,8 tys. zł przy jednorazowym wdrożeniu floty.
Uwaga: Kalkulacja przykładowa na założeniach powyżej; nie obejmuje kosztów oceny zgodności po stronie producenta.
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Czy zakład jest odpowiedzialny za deklarację zgodności wózka?
Nie, deklarację podpisuje producent. Zakład odpowiada za to, by ją otrzymać przy odbiorze, sprawdzić jej spójność z wersją oprogramowania i nie zmieniać funkcji bezpieczeństwa w sposób czyniący go producentem.
Czy wózki kupione przed 2027 r. podlegają nowemu rozporządzeniu?
Rozporządzenie stosuje się do maszyn wprowadzanych do obrotu od 20.01.2027. Starsze wózki działają na zasadach wcześniejszych przepisów, ale znaczna modyfikacja po tej dacie może uruchomić obowiązki producenta.
Czy łączność radiowa floty to element cyberbezpieczeństwa maszyny?
Tak, jeżeli przez nią płyną polecenia lub sygnały związane z bezpieczeństwem. Wymaga wtedy ochrony przed ingerencją, segmentacji od innych sieci i rejestru zmian konfiguracji.
Źródła
Uporządkuj dokumenty floty przed dostawą
Porozmawiajmy o rejestrze dostępu serwisów zewnętrznych i zezwoleń przy pracach na maszynach. InnerWeb dostarcza dowodu do audytu, kto i kiedy wykonywał pracę w strefie.
Porozmawiajmy