InnerWeb
Przejdź do treści

Cyberbezpieczeństwo maszyn: rekomendacje dla dyrektora zakładu i zespołu OT

Od 20 stycznia 2027 r. maszyny wprowadzane do obrotu muszą spełniać wymagania ochrony przed ingerencją w układy sterowania z załącznika III pkt 1.1.9 i 1.2.1 rozporządzenia (UE) 2023/1230. Poniżej siedem rekomendacji dla dyrektora zakładu i CISO/OT: od segmentacji wg IEC 62443 po kontrolę dostępu wykonawców. Każda wspiera spełnienie wymogu i dostarcza dowodu do audytu.

8367
unikalnych hostów OT widocznych w internecie (dane Snitch, 2025)
SL 1–4
poziomy zabezpieczeń w IEC 62443
Źródło: IEC 62443

Dla kogo są te rekomendacje

Adresatami są dyrektor zakładu odpowiadający za ciągłość produkcji, CISO lub kierownik OT odpowiadający za sieci przemysłowe oraz pełnomocnik ds. NIS2, który zbiera dowody dla audytu. Wszyscy trzej mają wspólny interes: maszyna, która nie broni się przed ingerencją, jest jednocześnie ryzykiem dla bezpieczeństwa ludzi, ciągłości procesu i zgodności z przepisami.

Rekomendacje opierają się na wymaganiach rozporządzenia (UE) 2023/1230, na normach IEC 62443 i prEN 50742 oraz na obserwacji z 2025 r.: ataki na energetykę i wodociągi często nie wymagały zaawansowanych exploitów, wystarczał słaby dostęp zdalny i brak segmentacji. W internecie widoczne było około 8 tysięcy unikalnych hostów OT (8367 według danych Snitch).

1. Wymagaj od dostawców odporności na ingerencję

Załącznik III pkt 1.1.9 wymaga takiej konstrukcji maszyny, aby połączenia i oprogramowanie związane z bezpieczeństwem nie stwarzały zagrożeń przy ingerencji osób trzecich. W zapytaniu ofertowym należy to przełożyć na konkret: opis stref i kanałów komunikacyjnych, poziomy zabezpieczeń, zarządzanie kontami i hasłami oraz procedura aktualizacji oprogramowania.

Pkt 1.2.1 dotyczy bezpieczeństwa i niezawodności układów sterowania. Dostawca powinien wykazać, że funkcje bezpieczeństwa działają także w razie próby zmiany ich oprogramowania lub parametrów, a ślad takiej próby zostaje zarejestrowany.

Niezaufany dostęp: skala ekspozycji OT w internecie

Niezaufany dostęp: skala ekspozycji OT w internecieDwa słupki: 8367 hostów OT widocznych w internecie oraz próg odniesienia 10 000.0200040006000800010 000hostówUnikalne hosty OT widoczne w internecie: 8367 hostów8367 hostówUnikalne hosty OT widoczne w interneciePróg odniesienia: 10 000: 10 000 hostów10 000 hostówPróg odniesienia: 10 000
Źródło: dane Snitch, 2025; próg 10 000 jako punkt odniesienia

2. Zbuduj strefy i kanały według IEC 62443

Koncepcja stref i kanałów porządkuje maszyny według ich krytyczności i zależności. Strefa obejmuje zasoby o wspólnych wymaganiach bezpieczeństwa, kanał opisuje ścieżkę komunikacji między strefami i jej zabezpieczenia. Norma prEN 50742 łączy tę koncepcję z metodą oceny ryzyka z EN ISO 12100, więc ten sam model służy zarówno OT, jak i konstruktorowi maszyny.

Poziomy zabezpieczeń SL 1–4 pozwalają zapisać oczekiwanie wobec dostawcy liczbą, a nie przymiotnikiem. Zakład ustala wymagany poziom na podstawie oceny ryzyka procesu i wpisuje go do wymagań technicznych zakupu.

3. Uporządkuj dostęp zdalny i konta serwisowe

W obserwowanych incydentach OT powtarzały się domyślne hasła VNC i HMI oraz prywatny APN operatora traktowany jak sieć zaufana. Prywatny APN należy traktować jak sieć niezaufaną, a na urządzeniach administracyjnych wyłączyć SSH i Telnet tam, gdzie nie są potrzebne. Ekspozycję własnych urządzeń można sprawdzić w serwisie moje.cert.pl.

Konta administracji IT, inżynierii OT i wsparcia dostawców powinny być rozdzielone, a każdy zdalny dostęp objęty rejestrem: kto, do czego, kiedy i na jaką zgodę.

4. Utrzymuj rejestr zmian oprogramowania maszyn

Rozporządzenie wymaga rejestrowania dowodów ingerencji. Po stronie zakładu odpowiada temu rejestr wersji oprogramowania sterowników i HMI z sumą kontrolną, datą i osobą odpowiedzialną. Rejestr pozwala odpowiedzieć na pytanie audytora, czy program działający na maszynie jest tym, który zatwierdzono.

5. Połącz dostęp fizyczny i logiczny do stref krytycznych

Maszyna bezpieczna logicznie, ale dostępna fizycznie dla każdego, jest słabym ogniwem. Kontrola dostępu fizycznego do stref krytycznych wraz z dowodem, kto i kiedy był w strefie, uzupełnia kontrolę logiczną. To właśnie obszar, w którym zakład potrzebuje spójnego zapisu dla wykonawców i serwisu, i w którym InnerWeb dostarcza niezależny system uzupełniający istniejące rozwiązania klienta.

6. Dobierz normy do zakresu

IEC 62443 służy do OT, ISO/IEC 27001:2022 do systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji w organizacji, ISO 22301 do ciągłości działania. Certyfikat nie oznacza zgodności z NIS2 ani z rozporządzeniem maszynowym, ale norma daje szkielet dowodów, który ułatwia pracę audytorowi.

7. Zaplanuj zakupy z datą graniczną 20.01.2027

Zamówienia z dostawą lub odbiorem po tej dacie powinny zawierać dokumentację cyberbezpieczeństwa i klauzule dotyczące podziału odpowiedzialności przy modernizacjach. Przy znacznej modyfikacji rola producenta przechodzi na modyfikującego, więc zakład powinien wiedzieć, kiedy sam się nią stanie.

Lista kontrolna

Materiał wideo

Często zadawane pytania

Czy każda maszyna wymaga poziomu SL 4?

Nie. Poziom wynika z oceny ryzyka procesu i stref. Zbyt wysoki zwiększa koszt bez uzasadnienia, zbyt niski zostawia lukę. Ocenę warto powtarzać przy każdej zmianie.

Kto odpowiada za cyberbezpieczeństwo maszyny po zakupie?

Producent odpowiada za konstrukcję, a użytkownik za eksploatację: konta, aktualizacje i dostęp zdalny. Podział warto zapisać w umowie serwisowej.

Czy prEN 50742 jest już obowiązującą normą?

Oznaczenie prEN wskazuje na projekt normy. Traktujemy ją jako wsparcie metodyczne, a nie jako dowód zgodności z rozporządzeniem.

Źródła

Dowód, kto i kiedy był w strefie

Porozmawiajmy o niezależnym systemie dostępu wykonawców do stref krytycznych. Umów krótką rozmowę z InnerWeb.

Porozmawiajmy