Dla kogo są te rekomendacje
Rekomendacje adresujemy do dyrektora zakładu, kierownika utrzymania ruchu, CISO lub specjalisty OT oraz pełnomocnika ds. NIS2. To właśnie na styku tych ról ginie odpowiedzialność za dokumenty maszyny: dostawca dostarcza deklarację zgodności, dział IT pyta o politykę bezpieczeństwa, a utrzymanie ruchu zmienia konfigurację sterownika.
Stan prawny na 3 listopada 2026 r. jest następujący. Ustawa z 23 stycznia 2026 r. o zmianie ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (Dz.U. 2026 poz. 252) obowiązuje od 3 kwietnia 2026 r. Podmioty spełniające przesłanki w dniu wejścia w życie mają 12 miesięcy, czyli do 3 kwietnia 2027 r., na obowiązki z rozdziału 3: system zarządzania bezpieczeństwem informacji, dokumentację, procedury incydentowe i osoby kontaktowe. Kary pieniężne co do zasady można nakładać od 3 kwietnia 2028 r.
Siedem zaleceń
Każde zalecenie ma uzasadnienie wynikające z konkretnego przepisu albo normy. Kolejność odpowiada typowej chronologii: od inwentarza po rejestr zmian.
1. Zbuduj inwentarz maszyn i ich komponentów cyfrowych
Bez inwentarza nie da się ocenić, które maszyny podlegają nowemu rozporządzeniu, a które komponenty CRA. Inwentarz powinien obejmować producenta, model, wersję oprogramowania, interfejsy sieciowe i dostęp zdalny. To ta sama lista, której wymaga analiza ryzyka w NIS2.
2. Wymagaj od dostawców tych samych dokumentów w każdej specyfikacji
Standardowy załącznik do zapytania ofertowego powinien żądać deklaracji zgodności UE, opisu ochrony przed ingerencją (załącznik III pkt 1.1.9 i 1.2.1), wykazu komponentów oprogramowania (SBOM), deklarowanego okresu wsparcia oraz procesu koordynowanego ujawniania podatności. Takie zapisy odpowiadają wymaganiom CRA i zarządzaniu ryzykiem łańcucha dostaw w NIS2.
3. Oprzyj OT na IEC 62443, organizację na ISO 27001
IEC 62443 daje strefy, kanały i poziomy bezpieczeństwa SL 1–4 dla OT. ISO/IEC 27001:2022 porządkuje system zarządzania, a ISO 22301 ciągłość działania. Certyfikat nie oznacza zgodności z NIS2, ale norma jest dobrą ramą dowodową do audytu. Projekt prEN 50742 łączy metodykę EN ISO 12100 z koncepcją stref i kanałów z IEC 62443, więc wybór 62443 dla OT jest spójny z kierunkiem normalizacji maszyn.
4. Rozdziel poświadczenia i prowadź rejestr dostępu zewnętrznego
Osobne poświadczenia dla administracji IT, inżynierii OT i wsparcia dostawców ograniczają skutki przejęcia jednego konta. Rejestr dostępu zewnętrznego i podwykonawców do stref OT dostarcza dowodu, kto i kiedy miał dostęp. W 2025 r. CERT Polska opisał atak, w którym wejście do sieci OT elektrociepłowni nastąpiło przez prywatny APN operatora i sterownik z domyślnymi danymi, co pokazuje wagę tej praktyki.
5. Zaplanuj reakcję na zgłoszenia podatności producentów
Od 11 września 2026 r. producenci produktów z elementami cyfrowymi zgłaszają aktywnie wykorzystywane podatności w ciągu 24 godzin przez platformę ENISA, także dla produktów już na rynku. Zakład powinien wiedzieć, kto u niego odbiera takie komunikaty, jak ocenia wpływ na maszyny i kto decyduje o aktualizacji w oknie serwisowym.
6. Uwzględnij zmianę roli przy modernizacji
Znaczna modyfikacja maszyny czyni modyfikującego producentem w rozumieniu rozporządzenia 2023/1230. Zasada powinna trafić do procedury zmian: każda zmiana w układzie sterowania lub w oprogramowaniu funkcji bezpieczeństwa przechodzi ocenę, czy jest znaczną modyfikacją.
7. Prowadź jeden rejestr zmian i dowodów
Jeden rejestr zawiera wersje oprogramowania, zmiany konfiguracji, autorów i daty. Spełnia on jednocześnie oczekiwanie rejestrowania dowodów ingerencji z rozporządzenia maszynowego, wymóg dokumentacji z NIS2 i potrzebę dowodu do audytu wewnętrznego.
Odległość do terminów od 3.11.2026
Co zrobić do 3 kwietnia 2027 r. i później
Harmonogram obejmuje cztery daty: 11 września 2026 r. (zgłaszanie podatności w CRA), 20 stycznia 2027 r. (stosowanie rozporządzenia maszynowego), 3 kwietnia 2027 r. (obowiązki z rozdziału 3 ustawy o KSC) i 11 grudnia 2027 r. (pełne stosowanie CRA). Kolejność zadań dla zakładu: inwentarz do końca 2026 r., aktualizacja specyfikacji zakupowych przed styczniem 2027 r., wdrożenie rejestru zmian i dostępu zewnętrznego do kwietnia 2027 r., a następnie przegląd skuteczności.
Kary z ustawy o KSC cytujemy według art. 73: podmiot kluczowy do 10 000 000 EUR lub 2% przychodów (stosuje się kwotę wyższą), podmiot ważny do 7 000 000 EUR lub 1,4% przychodów. Dla maszyn kary ustalają państwa członkowskie, a krajowych kwot w Polsce nie potwierdzono w sprawdzonych źródłach.
Rola narzędzi organizacyjnych
Narzędzia do zezwoleń na prace, kontroli dostępu i szkoleń nie zastępują zabezpieczeń technicznych maszyn, ale uzupełniają je o dowód organizacyjny. InnerWeb zapisuje, kto i kiedy zmienił zezwolenie, wyniki szkoleń lub regułę automatyzacji (ślad audytowy zmian), a panel firm zewnętrznych zarządza ich pracownikami, zaproszeniami i gośćmi w jednym miejscu. Dla zakładu oznacza to dowód, że technik serwisowy wszedł do strefy maszyny na podstawie ważnego zezwolenia i szkolenia.
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Czy spełnienie rozporządzenia maszynowego wystarcza do NIS2?
Nie. Rozporządzenie maszynowe dotyczy produktu wprowadzanego do obrotu, a NIS2 organizacji, jej zarządzania ryzykiem i incydentami. Dokumenty maszyny są jednak wkładem w dowody dla audytu NIS2.
Czy CRA dotyczy sterownika kupowanego do maszyny?
CRA obejmuje produkty z elementami cyfrowymi wprowadzane na rynek UE. Obowiązek zgłaszania aktywnie wykorzystywanych podatności przez producentów obowiązuje od 11.09.2026, a pełne stosowanie od 11.12.2027.
Od kiedy grożą kary z ustawy o KSC?
Z okresu przejściowego wynika, że większość kar można nakładać od 3 kwietnia 2028 r.; najpoważniejsze naruszenia podlegają karom wcześniej. Nie warto jednak czekać, bo obowiązki z rozdziału 3 trzeba zrealizować do 3 kwietnia 2027 r.
Źródła
Zbierz dowody organizacyjne w jednym miejscu
Porozmawiajmy o śladzie zezwoleń, szkoleń i dostępu firm zewnętrznych do stref z maszynami. InnerWeb dostarcza dowodu do audytu i wspiera spełnienie wymogu dokumentacji.
Porozmawiajmy