InnerWeb
Przejdź do treści

Odporność na ransomware w zakładzie przemysłowym: rekomendacje dla CISO i OT

Według ENISA phishing odpowiada za ok. 60% wektorów wejścia w incydentach, a wykorzystanie podatności za 21,3%. Dla zakładu przemysłowego oznacza to, że odporność na ransomware buduje się równolegle w trzech miejscach: u człowieka, na styku IT i OT oraz w kopiach zapasowych. Poniżej siedem rekomendacji ułożonych w kolejności, w jakiej zwykle przynoszą największy efekt.

ok. 60%
wektorów wejścia stanowi phishing
Źródło: ENISA Threat Landscape 2025
21,3%
wektorów wejścia to wykorzystanie podatności
Źródło: ENISA Threat Landscape 2025
8 367
unikalnych hostów OT widocznych w internecie w Polsce w 2025 r.

Dla kogo i na jakich danych

Rekomendacje są adresowane do CISO, kierowników utrzymania ruchu i specjalistów OT w zakładach produkcyjnych, energetycznych, chemicznych i wodociągowych, które podlegają NIS2 i ustawie o KSC lub współpracują z takimi podmiotami. Opierają się na danych ENISA o wektorach wejścia, normie IEC 62443 oraz na polskich danych o ekspozycji OT: według raportu rocznego CERT Polska i danych z narzędzia Snitch w 2025 r. w internecie widoczne było 8 367 unikalnych hostów OT.

Nie obiecują zgodności z przepisami. Wspierają spełnienie wymogów art. 21 dyrektywy NIS2 (analiza ryzyka, obsługa incydentów, ciągłość działania, kontrola dostępu, uwierzytelnianie wieloskładnikowe) i dostarczają dowodu do audytu w postaci konkretnych ustawień, rejestrów i testów.

Rekomendacje 1–3: człowiek, tożsamość i dostęp

Pierwsze trzy zalecenia dotyczą miejsca, w którym incydent zwykle się zaczyna: skrzynki pocztowej, konta użytkownika i zdalnego dojścia do sieci.

1. Ogranicz skutki phishingu

Skoro phishing jest najczęstszym wektorem wejścia (ok. 60% według ENISA), pierwsze zadanie to ograniczenie jego skutków, a nie tylko szkolenie. Wprowadź filtrowanie poczty z analizą załączników, blokadę makr z internetu i rozdzielenie kont: pracownik biurowy nie powinien mieć uprawnień do systemów OT. Krótkie szkolenia z symulacjami wykonuj co kwartał dla zespołów o dostępie administracyjnym.

2. Wprowadź uwierzytelnianie wieloskładnikowe tam, gdzie atakujący szuka dostępu

MFA obejmij w pierwszej kolejności dostęp zdalny, konta administratorów domeny, panele zarządzania kopiami i systemy serwisowe dostawców. Dla stacji inżynierskich bez możliwości MFA stosuj kontrolę fizyczną i dostęp przez serwer skokowy. Dyrektywa (UE) 2022/2555 (NIS2) wymienia uwierzytelnianie wieloskładnikowe wśród środków art. 21.

3. Ogranicz dostęp zdalny do OT

Dostęp zdalny dostawców powinien być otwierany na czas zadania, przez jeden kontrolowany punkt, z nagrywaniem sesji i imiennymi kontami. Wyłącz usługi bezpośrednio widoczne z internetu, zmień domyślne hasła VNC i HMI, sprawdź ekspozycję w serwisie moje.cert.pl. Prywatny APN operatora traktuj jak sieć niezaufaną, bo w polskich zakładach to on, obok VNC i domyślnych haseł, bywał realnym wektorem wejścia.

Wektory wejścia w incydentach według ENISA

Wektory wejścia w incydentach według ENISAWykres słupkowy: phishing około 60 procent wektorów wejścia, podatności 21,3 procent.0204060%PhishingPhishing: 60 %60Wykorzystanie podatnościWykorzystanie podatności: 21,3 %21,3
Źródło: ENISA Threat Landscape 2025

Rekomendacje 4–5: architektura i podatności

Kolejne dwa zalecenia dotyczą tego, co dzieje się po wejściu atakującego: jak daleko może dojść w sieci i jakie słabości może wykorzystać.

4. Segmentuj sieć według IEC 62443

Norma IEC 62443-3-2 opisuje ocenę ryzyka i podział instalacji na strefy i kanały, a 62443-3-3 wymagania systemowe oparte na siedmiu wymaganiach podstawowych (FR1–FR7) i poziomach bezpieczeństwa SL 1–4 (seria norm ISA/IEC 62443). W praktyce zacznij od trzech granic: sieć biurowa, strefa pośrednia (DMZ) oraz sieć sterowania, a w niej strefy per instalacja. Między strefami dopuszczaj tylko znane kanały z listą reguł zapory.

5. Zarządzaj podatnościami zgodnie z ryzykiem OT

Podatności odpowiadają za 21,3% wektorów wejścia według ENISA. W OT nie wszystko da się załatać od razu, dlatego prowadź rejestr aktywów, oceniaj podatności według wpływu na proces i stosuj środki kompensacyjne: segmentację, wyłączenie usług, wirtualne łatanie. Załatane muszą być w pierwszej kolejności systemy na granicy IT i OT.

Rekomendacje 6–7: monitoring i kopie

Ostatnie dwa zalecenia odpowiadają na pytania, czy zauważysz atak i czy po nim odtworzysz zakład.

6. Monitoruj ruch w sieci OT

Pasywny monitoring ruchu na granicach stref wykrywa nietypowe połączenia, nowe urządzenia i próby skanowania. Zdefiniuj kilka alarmów o wysokiej wartości: nowe urządzenie w strefie sterowania, połączenie z internetem z hosta OT, użycie konta serwisowego poza oknem prac. Alarmy powinny trafiać do osoby, która ma uprawnienia do izolacji segmentu.

7. Trzymaj kopie offline i testuj odtwarzanie

Kopia, której napastnik nie może zaszyfrować, to kopia offline lub niezmienialna, przechowywana poza domeną. Obejmuje konfiguracje sterowników, projekty HMI, obrazy stacji inżynierskich i dane historian. Test odtworzenia ma być częścią harmonogramu, nie wyjątkiem (norma ISO 22301 jako rama dla ciągłości).

Jak ustawić priorytety w pierwszym roku

Jeśli zasoby są ograniczone, kolejność jest następująca: MFA i ograniczenie dostępu zdalnego (efekt w tygodniach), kopie offline i test odtworzenia (efekt w miesiącach), segmentacja i monitoring (efekt w kwartałach). Dla każdego kroku ustal właściciela, termin i dowód: zrzut ustawień, raport z testu lub rejestr uprawnień.

Normy dobieraj do zakresu: OT to IEC 62443, system zarządzania organizacją to ISO 27001, ciągłość działania to ISO 22301. Certyfikat nie oznacza zgodności z NIS2, ale stanowi spójną ramę dowodową dla audytora.

Materiał wideo

Często zadawane pytania

Od czego zacząć, jeśli mamy mały budżet?

Od MFA dla dostępu zdalnego i kont administracyjnych oraz od kopii offline z przetestowanym odtworzeniem. Te dwa kroki ograniczają najczęstsze wektory wejścia i skracają przestój.

Czy segmentacja według IEC 62443 jest obowiązkowa?

Norma jest dobrowolna, ale stanowi uznaną referencję dla art. 21 NIS2 i może być oceniana w audycie jako dowód adekwatnych środków. Brak segmentacji bywa traktowany jako brak takiego środka.

Czy monitoring OT zakłóca pracę sterowników?

Monitoring pasywny analizuje kopię ruchu z portu lustrzanego i nie wysyła pakietów do sterowników. Przed wdrożeniem sprawdź wydajność przełączników i uzgodnij okno z utrzymaniem ruchu.

Źródła

Zaplanujmy odporność zakładu

Porozmawiaj z zespołem InnerWeb o kopiach, pracy awaryjnej i dowodach do audytu w zakładzie przemysłowym.

Porozmawiajmy