Dla kogo są te rekomendacje
Rekomendacje adresujemy do pełnomocnika ds. NIS2, CISO, kierownika automatyki i dyrektora zakładu, czyli osób, które odpowiadają za dowody w części IT i OT. Zakładają one, że podmiot jest lub może być podmiotem kluczowym według ustawy z 23 stycznia 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 252), obowiązującej od 3 kwietnia 2026 r.
Okres do kwietnia 2028 r. jest oknem na budowę dowodów. Kary pieniężne za większość naruszeń można nałożyć po raz pierwszy po upływie 2 lat od wejścia ustawy w życie, ale audytor w 2028 r. zbada działanie procesów od 2026 r.
Zalecenia 1–3: fundament
Pierwsze trzy zalecenia tworzą bazę, bez której kolejne elementy nie mają punktu odniesienia.
1. Zacznij od samoidentyfikacji
Podmiot sam ocenia, czy jest kluczowy, czy ważny, i składa elektroniczny wniosek o wpis do wykazu. Zmianę wpisu zgłasza się w ciągu 14 dni od zmiany. Termin wniosku dla konkretnej kategorii podmiotów wynika z komunikatu Ministra Cyfryzacji, więc sprawdź go, zamiast zakładać datę z artykułów prasowych. Dokumentuj tok oceny: wersję przesłanek, datę, osobę odpowiedzialną.
2. Zrób inwentaryzację aktywów OT
Analiza zasobów wymaga listy, a lista wymaga właściciela każdej pozycji. W OT wpisz sterowniki, panele HMI, stacje inżynierskie, przełączniki przemysłowe, bramy zdalnego dostępu i punkty serwisowe dostawców. Przypisz strefę sieciową zgodnie z podejściem IEC 62443. W karcie źródłowej o OT w Polsce naliczono 8367 unikalnych hostów OT widocznych w internecie, więc sprawdź ekspozycję własnych adresów w narzędziach CERT Polska.
3. Ustal politykę ryzyka z cyklem przeglądu
Polityka szacowania ryzyka powinna wskazywać metodę, częstotliwość przeglądu i właściciela. Audytor zapyta, kiedy ostatnio ryzyka zaktualizowano i co z tego wynikło. Zapisz decyzje: akceptacja, redukcja, transfer. Samo istnienie rejestru bez dat przeglądu jest słabym dowodem.
Terminy zgłaszania incydentu poważnego
Zalecenia 4–5: incydenty i łańcuch dostaw
Ustawa wymaga zgłaszania incydentów poważnych przez system S46 do właściwego CSIRT. Reguła czasowa jest jednoznaczna i łatwa do sprawdzenia przez audytora.
4. Opisz procedurę zgłaszania 24 h / 72 h / miesiąc
Wczesne ostrzeżenie trzeba przekazać niezwłocznie, nie później niż w ciągu 24 godzin od wykrycia. Zgłoszenie incydentu poważnego następuje niezwłocznie, nie później niż w ciągu 72 godzin od wykrycia, a sprawozdanie końcowe w ciągu miesiąca od zgłoszenia. Wyznacz co najmniej dwie osoby do kontaktu z podmiotami krajowego systemu cyberbezpieczeństwa, zastępstwa na weekendy i szablony zgłoszeń. Przeprowadź ćwiczenie i zachowaj protokół.
5. Włącz dostawców i podwykonawców do łańcucha dostaw
Bezpieczeństwo łańcucha dostaw ICT obejmuje również firmy serwisowe, które wchodzą do stref OT. Prowadź rejestr dostępu zewnętrznego: kto, gdzie, kiedy, na jakiej podstawie. Wymagaj osobnych poświadczeń dla administracji IT, inżynierii OT i wsparcia dostawców oraz rejestrowania sesji zdalnych. Rejestr dostępu fizycznego i logicznego do stref krytycznych jest dowodem, którego papierowa polityka nie zastąpi.
Zalecenia 6–7: ludzie i dowody
Dwa ostatnie zalecenia dotyczą tego, co audytor najczęściej kwestionuje: czy ludzie wiedzą, co robić, i czy da się to wykazać.
6. Szkól i rejestruj imiennie
Kierownik podmiotu odpowiada za nadzór nad systemem zarządzania bezpieczeństwem informacji i ma obowiązkowe coroczne szkolenie z cyberbezpieczeństwa. Szkolenia pracowników i firm zewnętrznych prowadź z listą imienną, wynikiem testu i terminem ważności. InnerWeb przechowuje w jednym miejscu kwalifikacje i wyniki szkoleń także pracowników firm zewnętrznych oraz ostrzega z wyprzedzeniem o wygasających uprawnieniach.
7. Zbieraj ślad audytowy w sposób ciągły
Ślad zbierany na bieżąco jest tańszy i wiarygodniejszy niż odtwarzany tuż przed audytem. InnerWeb zapisuje, kto i kiedy zmienił zezwolenie lub wynik szkolenia, a każdy skan na bramie trafia do rejestru wejść i wyjść. To wspiera spełnienie wymogu rejestru dostępu i dostarcza dowodu do audytu, ale pozostałe elementy systemu zarządzania bezpieczeństwem trzeba zapewnić odrębnie.
Normy jako rama dowodów
Dobór normy zależy od zakresu: OT opisujesz według IEC 62443, organizację według ISO/IEC 27001:2022, ciągłość działania według ISO 22301. Pamiętaj, że certyfikat nie oznacza zgodności z NIS2. Traktuj normy jako ramy dowodowe, a nie jako zamiennik analizy wymogów ustawy.
Przed audytem przygotuj matrycę: obowiązek ustawowy, dokument, system źródłowy, właściciel, data ostatniej aktualizacji. Audytor zacznie od niej i od próbki zdarzeń.
Lista kontrolna
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Od czego zacząć, jeśli zasobów jest mało?
Zacznij od samoidentyfikacji, inwentarza OT i procedury zgłaszania incydentów. Te trzy elementy odblokowują resztę i są pierwszymi, o które zapyta audytor.
Czy ISO 27001 zastępuje te zalecenia?
Nie. Certyfikat ISO 27001 pokazuje system zarządzania, ale nie oznacza zgodności z NIS2 i może nie obejmować OT. Użyj go jako ram dowodowych.
Jak często powtarzać audyt?
Pierwszy audyt podmiotu kluczowego przypada do 3.04.2028, kolejne nie rzadziej niż raz na 3 lata. Przegląd wewnętrzny warto robić częściej, np. co kwartał na próbce zdarzeń.
Źródła
Ułóż kolejność prac przed audytem
Przejdziemy przez siedem zaleceń na przykładzie Twojego zakładu i wskażemy, które dowody już istnieją. Umów rozmowę z InnerWeb.
Porozmawiajmy