InnerWeb
Przejdź do treści

Umowa z dostawcą a zdalny dostęp do systemów zakładu

Zdalny dostęp serwisu do systemów OT jest regulowany w umowie, a nie w polityce bezpieczeństwa, którą dostawca często nigdy nie czytał. NIS2 w art. 21 wymaga bezpieczeństwa łańcucha dostaw, a w art. 23 zgłoszenia incydentu w 24 i 72 godziny. Poniżej siedem klauzul, które przekładają te wymogi na język umowy.

12 h
czas reakcji na awarię strategiczną typu A
Źródło: wzorzec SLA z ofert utrzymaniowych
99,5%
dostępność części serwerowej w miesiącu
Źródło: wzorzec SLA z ofert utrzymaniowych
1%
obniżenia wynagrodzenia za godzinę przekroczenia
Źródło: wzorzec SLA z ofert utrzymaniowych

Dla kogo i po co te rekomendacje

Rekomendacje kierujemy do dyrektora zakładu, pełnomocnika ds. NIS2, kierownika utrzymania ruchu i osób odpowiedzialnych za zakupy usług serwisowych. Umowa utrzymaniowa z integratorem lub producentem maszyny zwykle powstaje w dziale zakupów, a zdalny dostęp bywa w niej jednym zdaniem: „Wykonawca może realizować usługi zdalnie”. Zdanie to otwiera najkrótszą drogę do sterowania.

Dyrektywa NIS2 (art. 21) wskazuje bezpieczeństwo łańcucha dostaw, kontrolę dostępu i uwierzytelnianie wieloskładnikowe wśród środków zarządzania ryzykiem. Ustawa z 23 stycznia 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 252) wprowadza je do krajowego porządku od 3 kwietnia 2026 r., z okresem na dostosowanie. Klauzule umowne są jednym z niewielu miejsc, w których zakład może ten wymóg przenieść na stronę dostawcy w sposób egzekwowalny.

Rekomendacja 1: zakres i granice sesji zdalnej

Umowa wskazuje, do jakich systemów dostawca ma dostęp, w jakim celu i w jakich oknach czasowych. Dostęp ogólny „do instalacji” jest wadą umowy, bo nie da się go potem zweryfikować. Lepszy zapis: wykaz zasobów w załączniku, otwieranie sesji na zlecenie i jej automatyczne wygaszanie.

Dobrze działa też zakaz użycia niezatwierdzonych narzędzi zdalnych. Serwisanci chętnie korzystają z własnych programów do pulpitu zdalnego, które omijają bramę zakładu. Umowa powinna przewidywać, że jedynym kanałem jest ten wskazany przez zakład.

Obniżenie wynagrodzenia za przekroczenie czasu naprawy typu A

Obniżenie wynagrodzenia za przekroczenie czasu naprawy typu AWykres słupkowy: 30, 120, 240 i 390 zł obniżenia abonamentu przy 1, 4, 8 i 13 godzinach przekroczenia.0100200300400zł1 godzina: 30 zł30 zł1 godzina4 godziny: 120 zł120 zł4 godziny8 godzin: 240 zł240 zł8 godzin13 godzin: 390 zł390 zł13 godzin
Źródło: Kalkulacja przykładowa: abonament 3 000 zł netto/mies., obniżenie 1% za każdą godzinę

Rekomendacja 2: imienne konta i uwierzytelnianie wieloskładnikowe

Dostawca przekazuje listę osób upoważnionych do dostępu i aktualizuje ją w terminie kilku dni od każdej zmiany. Każda z tych osób ma własne konto, a zakład ma prawo je zablokować bez podawania powodów. Konta wspólne są wyłączone z umowy jako niedopuszczalne.

Uwierzytelnianie wieloskładnikowe powinno być obowiązkiem dostawcy, nie tylko opcją po stronie zakładu. Warto zapisać, że wyjątek dla awarii wymaga pisemnej zgody osoby wskazanej przez zakład. Rozwinięcie praktyki kont imiennych znajdziesz w opisie zasad zdalnego dostępu serwisu.

Rekomendacja 3: obowiązek zgłaszania incydentu po stronie dostawcy

Podmiot kluczowy lub ważny ma według art. 23 NIS2 24 godziny na wczesne ostrzeżenie i 72 godziny na powiadomienie o incydencie, a sprawozdanie końcowe w ciągu miesiąca. Jeśli incydent zaczął się u dostawcy, zakład dowie się o nim tylko wtedy, gdy umowa to wymusza.

Rekomendujemy zapis, że dostawca informuje zakład o podejrzeniu naruszenia swojego środowiska w czasie krótszym niż okno zakładu, na przykład w ciągu 12 godzin od wykrycia, i wskazuje, których kont lub sesji incydent dotyczy. Wtedy zakład ma jeszcze zapas na własne zgłoszenie.

Rekomendacja 4: prawo audytu i dowody

Umowa powinna dawać zakładowi prawo do żądania dowodów, że dostawca stosuje uzgodnione środki: listy kont, logów sesji, potwierdzeń szkoleń personelu, a w uzasadnionych przypadkach audytu na miejscu. Zapis o dostarczeniu dokumentów w terminie kilku dni roboczych wystarcza w większości umów.

Dla podmiotów kluczowych ustawa przewiduje audyt cyberbezpieczeństwa: pierwszy po 24 miesiącach od wejścia w życie, a następnie nie rzadziej niż raz na trzy lata (Dz.U. 2026 poz. 252). Audytor zapyta o łańcuch dostaw i dostęp zdalny, więc umowa ma być źródłem dowodu, a nie jego przeszkodą. Przykład zestawu dowodów opisuje zestaw dowodów dostępu zdalnego do audytu NIS2.

Rekomendacja 5: SLA z automatycznym obniżeniem wynagrodzenia

Dostawca, który ma zdalny dostęp, powinien też odpowiadać za dostępność własnych usług w wymiarze, który zakład może rozliczyć. Wzorzec stosowany w ofertach utrzymaniowych dzieli zdarzenia na trzy typy: A awaria strategiczna (reakcja 12 godzin, naprawa 8 godzin od podjęcia obsługi), B awaria utrudniająca pracę (następny dzień roboczy) i C wsparcie oraz prace planowe (do 7 dni). Dostępność części serwerowej to 99,5% w miesiącu kalendarzowym.

Zamiast kar umownych wynagrodzenie za dany miesiąc maleje o 1% za każdą godzinę przekroczenia przy awarii typu A, na podstawie zestawienia z systemu obsługi serwisowej. Zakład nie musi udowadniać szkody, a dostawca ma jasny bodziec do utrzymania terminów.

Rekomendacja 6 i 7: odebranie dostępu i wyjście z umowy

Umowa określa, że po zakończeniu prac lub umowy wszystkie konta, klucze i zgody zdalne dostawcy wygasają najpóźniej następnego dnia roboczego, a zakład otrzymuje potwierdzenie na piśmie. Zapis o zwrocie lub zniszczeniu kopii konfiguracji, haseł i schematów dopełnia wyjście z umowy.

Ostatnia klauzula dotyczy podwykonawców. Dostawca nie może przekazywać dostępu dalej bez zgody zakładu, a lista podwykonawców podlega tym samym zasadom kont imiennych. Bez tego zapisu dostęp potrafi trafić do firmy, której zakład nigdy nie weryfikował.

Jak SLA przekłada się na liczby: kalkulacja przykładowa

Dla zobrazowania przyjmijmy abonament utrzymaniowy rzędu 3 tys. zł netto miesięcznie (orientacyjne widełki z wdrożeń 2025–2026; wycena indywidualna). Przy obniżeniu o 1% za każdą godzinę przekroczenia czasu naprawy typu A obniżka wynosi 30 zł za godzinę, 120 zł za 4 godziny i 240 zł za 8 godzin. To kwoty symboliczne, ale ich funkcja jest informacyjna: uruchamiają raport, a raport trafia do audytu jako dowód zarządzania dostawcą.

Kalkulacja przykładowa

Obniżenie wynagrodzenia przy przekroczeniu czasu naprawy

Założenia
ParametrWartość
Abonament utrzymaniowy3 000 zł netto/mies.
Obniżenie za godzinę przekroczenia (typ A)1 %
Przekroczenie w miesiącu8 godzin

Wynik: Obniżenie o 8% czyli 240 zł netto za miesiąc.

Uwaga: Kalkulacja przykładowa na założeniach powyżej; orientacyjne widełki z wdrożeń 2025–2026; wycena indywidualna.

Materiał wideo

Często zadawane pytania

Czy zakład może wymagać od dostawcy spełnienia NIS2?

Dostawca może nie być podmiotem objętym ustawą, ale zakład jako podmiot kluczowy lub ważny odpowiada za bezpieczeństwo łańcucha dostaw. Dlatego wymagania przenosi się do umowy jako zobowiązania dostawcy.

Jak długi powinien być czas zgłoszenia incydentu przez dostawcę?

Krótszy niż okno zakładu z art. 23 NIS2. Skoro wczesne ostrzeżenie należy przekazać w 24 godziny, dostawca powinien informować zakład w ciągu kilkunastu godzin od wykrycia.

Czy SLA z obniżeniem wynagrodzenia zastępuje kary umowne?

W opisanym wzorcu tak: umowa nie przewiduje kar umownych, a rozliczenie działa automatycznie na podstawie zestawienia zdarzeń. Zakład nie dowodzi szkody.

Źródła

Przejrzyjmy klauzule Twojej umowy serwisowej

Pokażemy, które zapisy o zdalnym dostępie warto doprecyzować przed następnym audytem. Umów rozmowę z zespołem InnerWeb.

Porozmawiajmy