InnerWeb
Przejdź do treści

Checklista zgłoszenia incydentu w wodociągach: 24 h, 72 h, raport końcowy

Poważny incydent w zakładzie wodnym uruchamia trzy zegary: wczesne ostrzeżenie w ciągu 24 godzin od wykrycia, zgłoszenie incydentu poważnego w ciągu 72 godzin i sprawozdanie końcowe w ciągu miesiąca od zgłoszenia. Poniżej checklista 12 punktów od wykrycia po wnioski, z komentarzem do każdego etapu i wskazaniem, jakie dowody zostają na audyt.

24 h
wczesne ostrzeżenie od wykrycia
72 h
zgłoszenie incydentu poważnego
ok. 6 h
przerwa w dostawie wody po zmianie nastaw pomp, 2025

Trzy zegary obowiązku zgłoszenia

Terminy wynikają z art. 23 dyrektywy NIS2 i z ustawy o KSC w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą (Dz.U. 2026 poz. 252, art. 11 ustawy). Wczesne ostrzeżenie wysyła się niezwłocznie, nie później niż w ciągu 24 godzin od wykrycia. Zgłoszenie incydentu poważnego składa się niezwłocznie, nie później niż w ciągu 72 godzin od wykrycia. Sprawozdanie końcowe przekazuje się w ciągu miesiąca od zgłoszenia. Zgłoszenia przechodzą przez system S46 do właściwego CSIRT, zgodnie z harmonogramem wdrażania KSC i NIS2 w Polsce na lata 2026–2028.

Na dzień 3.11.2026 obowiązuje okres przejściowy. Dotychczasowi operatorzy usług kluczowych zgłaszają incydenty poważne według nowych zasad od 3.10.2026 (art. 33 ust. 4). Pozostałe podmioty muszą mieć procedury incydentowe wdrożone do 3.04.2027, jako część obowiązków z rozdziału 3. Wniosek praktyczny: procedura i ćwiczenie powinny istnieć, zanim pojawi się pierwsze zdarzenie, a nie w trakcie.

Dlaczego wodociągi trenują ten scenariusz

CERT Polska opisał w raporcie za 2025 r. incydent w stacji uzdatniania wody: zalogowanie do urządzeń stacji i zmiana ustawień pomp spowodowały wyczerpanie zasobów w zbiorniku i około 6 godzin przerwy w dostawie wody dla około 2,5 tys. mieszkańców gminy. Po odzyskaniu paneli przywrócono wartości. Zdarzenie pokazuje, że od wykrycia do decyzji o zgłoszeniu mijają godziny, a 24 godziny nie są długim terminem, jeśli nikt nie wie, kto ma wysłać wczesne ostrzeżenie.

W klasyfikacji CSIRT NASK sektor wodociągowy odnotował w 2025 r. 95 incydentów, wobec 2 801 w administracji publicznej, 724 w ochronie zdrowia, 140 w transporcie, 93 w produkcji i 52 w energetyce. Liczby dotyczą wszystkich incydentów, nie tylko poważnych w rozumieniu ustawy, i służą jako rząd wielkości.

Terminy zgłoszeń incydentu poważnego

Terminy zgłoszeń incydentu poważnegoWykres słupkowy poziomy: wczesne ostrzeżenie po 1 dobie, zgłoszenie po 3 dobach, sprawozdanie końcowe po około 33 dobach od wykrycia.010203040doby od wykrycia (przybliżenie)Wczesne ostrzeżenieWczesne ostrzeżenie: 1 doby od wykrycia (przybliżenie)1Zgłoszenie incydentuZgłoszenie incydentu: 3 doby od wykrycia (przybliżenie)3Sprawozdanie końcowe (3 +miesiąc)Sprawozdanie końcowe (3 + miesiąc): 33 doby od wykrycia (przybliżenie)33
Źródło: art. 11 ustawy o KSC w brzmieniu nowelizacji; miesiąc przyjęto jako 30 dób

Checklista reakcji i zgłoszenia

Każdy punkt ma komentarz i wskazuje dowód, który powstaje przy realizacji. Punkty 1–4 dotyczą pierwszej doby, 5–8 kolejnych dwóch, 9–12 reszty miesiąca.

Pierwsza doba: wykrycie, ocena, wczesne ostrzeżenie

Punkt 1: zapisz czas wykrycia. To od niego liczą się terminy, więc musi być w rejestrze zdarzeń z podpisem osoby. Punkt 2: powołaj kierującego incydentem i zapisz kolejność decyzji. Punkt 3: oceń, czy zdarzenie jest incydentem poważnym, według kryteriów z polityki, na przykład wpływ na ciągłość dostaw, zagrożenie zdrowia, ingerencja w sterowniki. Punkt 4: wyślij wczesne ostrzeżenie w ciągu 24 godzin, nawet przy niepełnej wiedzy; w ostrzeżeniu wolno wskazać, że ocena trwa.

Doby 2–3: opanowanie i zgłoszenie

Punkt 5: odetnij zdalny dostęp do podejrzanych obiektów, zachowaj kopie konfiguracji sterowników i logi do porównania; nie kasuj śladów. Punkt 6: przejdź na sterowanie ręczne tam, gdzie to konieczne, zgodnie z planem ciągłości. Punkt 7: poinformuj dostawców i serwis, którzy mają dostęp do zaatakowanych obiektów. Punkt 8: złóż zgłoszenie incydentu poważnego w ciągu 72 godzin przez S46 z opisem skutków, zakresem i podjętymi działaniami.

Do miesiąca: sprawozdanie i wnioski

Punkt 9: ustal przyczynę źródłową, nie tylko objaw. Punkt 10: przygotuj sprawozdanie końcowe w ciągu miesiąca od zgłoszenia. Punkt 11: wdróż działania naprawcze z terminami i właścicielami. Punkt 12: zaktualizuj analizę ryzyka, procedurę i szkolenia, bo audytor sprawdza, czy zdarzenie zmieniło system, a nie tylko zostało opisane.

Rola kierownika podmiotu i osób kontaktowych

Ustawa wymaga wyznaczenia co najmniej dwóch osób do kontaktu z podmiotami krajowego systemu cyberbezpieczeństwa. Przy zgłoszeniach w 24 godziny ma to znaczenie praktyczne: jedna osoba jest chora lub niedostępna w nocy, druga musi mieć dostęp do systemu zgłoszeń i uprawnienia do wysłania ostrzeżenia. Kierownik podmiotu odpowiada za nadzór nad systemem zarządzania i przechodzi coroczne szkolenie, więc powinien znać kolejność decyzji w incydencie.

Kary z art. 73 ust. 1–4 i art. 73a–73c można nałożyć po raz pierwszy po 3.04.2028, ale najpoważniejsze naruszenia, z bezpośrednim i poważnym zagrożeniem życia i zdrowia ludzi albo zagrożeniem poważnej szkody majątkowej, mogą podlegać karze do 100 mln zł (art. 73 ust. 5). Dla wodociągów jest to nie abstrakcja, lecz opis skutku, który rozpoznaje się po zdarzeniu.

Incydenty obsłużone przez CSIRT NASK w 2025 r. wg sektora

Incydenty obsłużone przez CSIRT NASK w 2025 r. wg sektoraWykres słupkowy poziomy: administracja 2801 incydentów, ochrona zdrowia 724, transport 140, wodociągi 95, produkcja 93, energetyka 52.0100020003000incydentyAdministracja publicznaAdministracja publiczna: 2801 incydenty2801Ochrona zdrowiaOchrona zdrowia: 724 incydenty724TransportTransport: 140 incydenty140WodociągiWodociągi: 95 incydenty95ProdukcjaProdukcja: 93 incydenty93EnergetykaEnergetyka: 52 incydenty52
Źródło: CERT Polska, Raport roczny 2025, tabela A6

Co może zrobić system zezwoleń i reguł, a czego nie

Zgłoszenie incydentu jest obowiązkiem podmiotu i nie jest funkcją systemu zezwoleń. Reguły automatyzacji typu jeśli-to mogą jednak pomóc w organizacji reakcji: na alarm, zmianę statusu zezwolenia, SOS lub zdarzenie zewnętrzne wysłać e-mail, powiadomienie push lub webhook do zespołu i otworzyć zezwolenie z szablonu na interwencję w obiekcie. Taka reguła nie zastępuje decyzji człowieka i nie wysyła zgłoszenia do CSIRT.

Dowód dla audytu to zapis zdarzeń: kto został powiadomiony, kto otworzył zezwolenie na interwencję, kto i kiedy wszedł na obiekt. Wspiera to spełnienie wymogu obsługi incydentów i dostarcza dowodu do audytu, o ile procedura została przećwiczona zgodnie z harmonogramem KSC i NIS2.

Lista kontrolna

Materiał wideo

Często zadawane pytania

Od kiedy liczą się 24 godziny?

Od wykrycia incydentu. Dlatego pierwszym punktem checklisty jest zapis czasu wykrycia z podpisem osoby, bo na tej podstawie weryfikuje się dotrzymanie terminów.

Czy można wysłać wczesne ostrzeżenie bez pełnej wiedzy?

Tak, ostrzeżenie ma charakter wczesny i może wskazywać, że ocena trwa. Szczegóły uzupełnia zgłoszenie w ciągu 72 godzin i sprawozdanie końcowe.

Czy awaria techniczna przepompowni jest incydentem do zgłoszenia?

Zależy od kryteriów z polityki podmiotu i skutków. Awaria bez ingerencji osób trzecich i bez poważnych skutków zwykle jest zdarzeniem operacyjnym, ale ocenę trzeba zapisać.

Kto ma wysłać zgłoszenie, gdy osoba kontaktowa jest niedostępna?

Druga z co najmniej dwóch wyznaczonych osób kontaktowych. Dlatego procedura powinna zawierać zastępstwa i dostęp do systemu zgłoszeń dla obu osób.

Źródła

Przećwiczmy zgłoszenie, zanim będzie potrzebne

Porozmawiajmy o scenariuszu ćwiczenia incydentu w Państwa zakładzie i o zapisie zdarzeń, który zostaje jako dowód do audytu.

Porozmawiajmy