Dla kogo i po co te rekomendacje
Materiał jest dla zamawiających z sektora publicznego i podmiotów kluczowych, które kupują system do pracy w sieci zakładu lub jednostki. Zwykle piszą oni OPZ pod presją dwóch sił: wymogów bezpieczeństwa (NIS2, art. 21 dyrektywy) i obowiązku zachowania uczciwej konkurencji. Rekomendacje łączą oba cele: opisują efekt, który ma zostać osiągnięty, a nie markę ani konkretną technologię.
Punktem wyjścia jest rozpoznanie rynku. W jednym z postępowań spółka energetyczna zebrała odpowiedzi na RFI w układzie 13 punktów, z limitem 5–10 stron i wyborem spośród 9 modeli licencji. Taki układ pozwala porównać oferty, zanim powstanie OPZ, i jest dobrym wzorcem dla własnych zapytań.
Rekomendacja 1: opisz miejsce przetwarzania danych
Zamiast pisać „system musi działać on-premise”, opisz wymagany efekt: dane operacyjne i dzienniki zdarzeń są przechowywane na serwerze w infrastrukturze zamawiającego albo na dedykowanej instancji w lokalizacji wskazanej w umowie. Dopuść więcej niż jedno rozwiązanie, jeśli spełnia ten sam warunek. Wymagaj też informacji, czy do działania potrzebny jest ruch wychodzący z hosta aplikacji i do jakich adresów.
W jednostce zamkniętej, gdzie wymóg brzmiał „bez kart SIM, GSM i chmury”, system miał być całkowicie uruchomiony w sieci zamawiającego. Próg stosowania ustawy Pzp od 1 stycznia 2026 r. wynosi 170 000 zł netto, więc miejsce przetwarzania danych wpływa także na koszt, a przez to na tryb zamówienia.
Czasy SLA dla awarii strategicznej (typ A)
Rekomendacja 2: opisz aktualizacje i dostęp serwisu
Wymagaj opisu, jak dostarczana jest aktualizacja, jak wygląda środowisko testowe i okno serwisowe oraz jak działa plan wycofania. Zapytaj o formę dostępu serwisu: stały tunel, dostęp zdalny na czas zadania czy wizyta na miejscu. W jednej z ofert po pierwszej instalacji aktualizacje odbywają się wyłącznie zdalnie, a okna serwisowe wynoszą do 5 godzin miesięcznie z zapowiedzią co najmniej 5 dni roboczych.
Dobrą praktyką jest zapis, że każdy dostęp serwisu jest rejestrowany i może być odebrany przez zamawiającego bez udziału wykonawcy. Odnosi się to do wymogów NIS2 art. 21 dotyczących bezpieczeństwa nabycia i utrzymania systemów oraz kontroli dostępu.
Rekomendacja 3: wymagaj kopii zapasowej i testu odtworzenia
Opis powinien zawierać częstotliwość kopii, retencję, miejsce przechowywania i sposób testowania odtworzenia. W przytoczonej ofercie kopie są dobowe z retencją 14 dni, a test odtworzenia jest wykonywany raz w roku. To dobry punkt do negocjacji: dla systemów krytycznych zamawiający może wymagać częstszego testu i dziennika wyników.
Wymóg planów ciągłości i odtworzenia wynika w polskiej ustawie o KSC z art. 8 ust. 1 pkt 2 lit. f. Opis w OPZ jest więc także materiałem dowodowym do audytu.
Rekomendacja 4: wymagaj tabeli SLA i obniżenia wynagrodzenia
W zapytaniu wymagaj tabeli SLA z czasami reakcji i naprawy oraz opisu, jak liczony jest zwrot za przekroczenie. Przykład z praktyki: trzy typy zdarzeń. Awaria strategiczna (typ A): reakcja w 12 godzin i naprawa w 8 godzin od podjęcia obsługi. Awaria utrudniająca pracę (typ B): następny dzień roboczy i naprawa w 1 dzień roboczy. Wsparcie i prace planowe (typ C): do 7 dni. Dostępność 99,5% w miesiącu kalendarzowym dla części serwerowej instancji.
Mechanizm rozliczenia warto opisać jako automatyczne obniżenie wynagrodzenia, a nie karę umowną: 1% za każdą godzinę przekroczenia przy awarii typu A, na podstawie zestawienia z systemu obsługi serwisowej. Zamawiający nie musi dowodzić szkody, a wykonawca ma jasną motywację. Sprawdź jednak godziny świadczenia usług: poniedziałek–piątek 08:00–16:00 może nie odpowiadać pracy zmianowej.
Rekomendacja 5: policz wartość zamówienia z SLA i zasilaniem
Wartość zamówienia dla progu Pzp liczy się razem z utrzymaniem. W jednostce zamkniętej koszt jednorazowy wariantu 159 900 zł netto przy SLA na 48 miesięcy dał 183 420 zł, czyli wartość powyżej progu 170 000 zł. Wariant z kosztem 140 000 zł mieścił się poniżej. Warto więc rozważyć rozdzielenie zamówienia na dostawę i bieżące utrzymanie, jeśli prawo i charakter zamówienia na to pozwalają.
Zapisz w OPZ, kto zapewnia zasilanie i inne elementy infrastruktury po stronie zamawiającego. Gdyby w tym samym przykładzie wykonawca zapewniał 75 punktów zasilania po 300 zł, wartość jednorazowa wzrosłaby do 182 400 zł. Kwalifikację zamówienia rozstrzyga zamawiający.
Rekomendacja 6: zdefiniuj wyjście z umowy
Wyjście z umowy musi być opisane przed zakupem. Wymagaj eksportu danych w formacie otwartym, listy tego, co przechodzi na własność zamawiającego, czasu wsparcia przy migracji i terminu usunięcia danych po stronie wykonawcy z potwierdzeniem. Jeśli system działa na serwerze zamawiającego, pliki i baza pozostają w jego infrastrukturze, więc ryzyko zależności od jednego dostawcy jest niższe niż przy usłudze w chmurze, ale i tutaj licencja oraz prawo do dalszego korzystania powinny być zapisane jednoznacznie.
Dla modeli licencyjnych zapytaj o koszt przejścia między nimi. W jednym z zestawień stanowisko elastyczne kosztuje 80 zł netto miesięcznie, a od 32 stanowisk tańszy jest pakiet stały na 50 stanowisk (2 500 zł netto miesięcznie). Zamawiający powinien móc przejść bez aneksu i bez przerwy w pracy systemu.
Rekomendacja 7: nie zawężaj konkurencji
Opisuj funkcje i parametry efektu, nie rozwiązania. Zamiast nazw konkretnych producentów wskaż standard komunikacji, wymagany poziom zabezpieczeń i dopuszczalne warianty. Dopuść równoważne rozwiązania. Zapytaj w RFI o ograniczenia produktu, bo uczciwy wykonawca je opisze, a to pozwala uniknąć zapisów, które przypadkowo wykluczają połowę rynku.
Orientacyjne widełki kosztów dla porównania: pilotaż w jednym obiekcie rzędu 30–42 tys. zł netto przy 3–6 miesiącach, zależnie od zakresu; są to orientacyjne widełki z wdrożeń 2025–2026; wycena indywidualna.
Lista kontrolna
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Czy zapis „on-premise” w OPZ ogranicza konkurencję?
Zapis samej technologii może ją ograniczać. Bezpieczniej opisać wymagany efekt, czyli dane operacyjne przechowywane w infrastrukturze zamawiającego, i dopuścić rozwiązania równoważne.
Czym różni się obniżenie wynagrodzenia od kary umownej?
Obniżenie liczy się automatycznie z zestawienia zgłoszeń, np. 1% za godzinę przekroczenia przy awarii typu A. Zamawiający nie musi wzywać wykonawcy ani dowodzić szkody.
Jak często testować odtworzenie kopii?
W jednej z ofert test wykonuje się raz w roku. Dla systemów krytycznych warto wymagać częstszego testu i dziennika wyników jako dowodu do audytu.
Co zapisać o końcu umowy?
Format eksportu danych, listę elementów przechodzących na zamawiającego, czas wsparcia migracji i termin usunięcia danych po stronie wykonawcy z potwierdzeniem.
Źródła
Sprawdź swój OPZ przed publikacją
Przejrzymy zapisy o miejscu danych, aktualizacjach, SLA i wyjściu z umowy. Umów rozmowę lub demo.
Porozmawiajmy