Punkt wyjścia: duży teren, strefy Ex, brak GPS
Opisany podmiot to zakład petrochemiczny działający w rafinerii, zaliczany do podmiotów kluczowych w rozumieniu NIS2, z terenem rzędu 531 ha obsługiwanym przez dział bezpieczeństwa operacyjnego produkcji. Obrys kompleksu liczy się w kilometrach, a na instalacjach zasięg GPS jest ograniczony zabudową. Operator widzi na ekranie stan procesu, ale nie widzi, gdzie fizycznie pracują ludzie.
Zakład korzystał już z telefonów w wykonaniu Ex (Android 9 lub 11, BLE 4.2) oraz z detektorów gazu z Bluetooth. Pytania działu były konkretne: jak ustalić pozycję osoby w strefie Ex, gdy GPS nie działa, czy użyć posiadanego sprzętu, jakie certyfikaty mają nadajniki, czy lista osób nadaje się do ewakuacji i czy system połączy się z istniejącymi systemami zezwoleń, uprawnień i szkoleń.
Rozwiązanie: nadajniki ATEX, telefon Ex, mapa
Na instalacji rozmieszczono nadajniki BLE (iBeacon) w wykonaniu ATEX dla stref 2 i 22. Telefon Ex pracownika pełni rolę odbiornika i przekaźnika: odbiera sygnały kilku nadajników naraz razem z siłą każdego z nich i wysyła je przez sieć komórkową lub Wi-Fi co kilka sekund. Platforma uśrednia sygnały na mapie zakładu, zamiast wskazywać jeden najsilniejszy nadajnik, więc pojedyncze odbicie od konstrukcji nie przestawia osoby w inne miejsce.
Aplikacja na telefonie wykrywa SOS, bezruch i upadek. Alarm trafia do dyspozytora razem z ostatnią znaną lokalizacją, co skraca czas, w którym zespół ratowniczy musi sprawdzać, gdzie szukać poszkodowanego.
- Nadajniki ATEX dla stref 2 i 22 na słupach i konstrukcjach, mocowane opaskami lub klejem, bez kabli.
- Telefon Ex pracownika jako odbiornik; detektor gazu pozostaje bez zmian.
- Mapa dyspozytora z naniesionymi osobami, budynkami i kondygnacjami.
- Lista ewakuacyjna z wydrukiem dla dowódcy akcji.
Odchyłka pozycji w symulacji, nadajniki co 100 m
Skala: drogi, budynki i dokładność
Na drogach zakładowych nadajniki rozmieszczono ok. co 100 m, co dla fragmentu poglądowego dało 106 sztuk. Wewnątrz budynków gęstość wynosi 1 nadajnik na 100–200 m², co pozwala odróżnić kondygnacje. Rozstaw 100 m jest dobrany pod ruch pojazdów, nie pod pracę przy pojedynczym zaworze.
W symulacji dla takiego rozstawu średnia odchyłka pozycji wyniosła ok. 15 m, a maksymalna ok. 39 m. To szacunek z dokumentu źródłowego; dokładność zmierzoną sprawdza się podczas kalibracji. Dla stanowisk wymagających większej precyzji nadajniki zagęszcza się lokalnie.
Lista dla akcji ratowniczej
Gdy rozlega się alarm, dowódca akcji potrzebuje jednej odpowiedzi: kto jest teraz na terenie. Lista ewakuacyjna odświeża się co 13 sekund i dzieli osoby na sześć grup: goście, kurierzy, dostawcy, pracownicy zakładu, firmy zewnętrzne (z zakładkami per firma) oraz niepewne. Kompromisy listy rozstrzygają się na rzecz pokazania zbyt wielu osób, nie zbyt mało.
Granica odpowiedzialności jest jasna: system nie wyznacza trasy ewakuacji ani punktu zbiórki, te określa procedura zakładu. Pokazuje listę osób i ich ostatnią pozycję, a wydruk trafia do dowódcy akcji.
Efekt i wnioski
Zakład nie wymienił żadnego terminala. Do posiadanego sprzętu dołożył nadajniki i aplikację, a dyspozytor dostał mapę z ludźmi tam, gdzie wcześniej widział tylko listę nazwisk. System działa jako niezależna nakładka, uzupełnienie i uszczelnienie istniejących systemów zezwoleń, uprawnień i szkoleń, a integracje robi się dopiero, gdy po stronie klienta pojawia się taka potrzeba.
Dwie uwagi wdrożeniowe z tego przypadku. Działanie aplikacji na konkretnym modelu telefonu Ex trzeba potwierdzić na urządzeniu klienta. Integracja odczytów gazu z detektorów zależy od protokołu ich producenta i jest tematem spotkania, nie standardem. Rozwiązanie wspiera spełnienie wymogów BHP w strefach zagrożenia wybuchem i dostarcza dowodu do audytu, ale nie zastępuje oceny ryzyka wybuchu.
Co zakład zapisał do dokumentacji
Dla zakładu zaliczanego do podmiotów kluczowych znaczenie ma nie tylko sam system, ale ślad, który po nim zostaje. W tym przypadku do dokumentacji trafił plan stref zagrożenia wybuchem z naniesionym rozmieszczeniem nadajników, wykaz oznaczeń ATEX nadajników per strefa (dyrektywa 2014/34/UE), potwierdzenie działania aplikacji na modelu telefonu Ex używanym w zakładzie oraz protokół kalibracji z zmierzonymi odchyłkami.
Dodatkowo historia położeń i alarmów SOS, bezruchu i upadku daje zapis zdarzeń, który wspiera spełnienie wymogu koordynacji zabezpieczeń przy pracy kilku pracodawców i podwykonawców (rozporządzenie z 2010 r., Dz.U. 2010 nr 138 poz. 931). Tak zbudowany komplet dostarcza dowodu do audytu, a decyzje o strefach i procedurach pozostają po stronie zakładu.
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Czy zakład musiał kupić nowe telefony Ex?
Nie. Wykorzystano telefony Ex i detektory gazu, które zakład już miał, a dołożono nadajniki i aplikację.
Czy system podaje trasę ewakuacji?
Nie. Trasa i punkt zbiórki wynikają z procedury zakładu. System pokazuje listę osób i ich ostatnią pozycję.
Gdzie przechowywane są dane?
Miejsce pracy systemu wybiera zakład: własny serwer albo chmura. Dane zostają po stronie klienta.
Źródła
Zobacz koncepcję na planie swojego zakładu
Przygotujemy pokaz na realnej geometrii terenu: obrys, drogi i budynki. Porozmawiajmy o tym, co zostaje z Twojego sprzętu.
Porozmawiajmy