Od kiedy obowiązuje rozporządzenie maszynowe?
Rozporządzenie (UE) 2023/1230 opublikowano 29 czerwca 2023 r., weszło w życie 19 lipca 2023 r., a jest stosowane od 20 stycznia 2027 r. Po tej dacie nie ma okresu przejściowego.
Kogo dotyczy rozporządzenie?
Producentów, importerów i dystrybutorów maszyn oraz komponentów bezpieczeństwa wprowadzanych na rynek UE, a także integratorów linii, którzy dokonują znacznej modyfikacji. Zakład przemysłowy jako zamawiający odczuwa zmiany w zakupach i modernizacjach po 20.01.2027.
Daty rozporządzenia 2023/1230 (rok)
Czy maszyny kupione wcześniej trzeba wycofać?
Nie z mocy samego rozporządzenia. Maszyny wprowadzone do obrotu wcześniej według dotychczasowych zasad nie stają się automatycznie niezgodne. Nowe wymogi obejmują wprowadzanie do obrotu i znaczne modyfikacje po 20.01.2027.
Co rozporządzenie mówi o cyberbezpieczeństwie?
Załącznik III pkt 1.1.9 wymaga ochrony przed uszkodzeniem, czyli przed złośliwą ingerencją, a pkt 1.2.1 bezpieczeństwa i niezawodności układów sterowania. Ocena ryzyka producenta ma obejmować zagrożenia z ingerencji osób trzecich i zmian oprogramowania, a konstrukcja zapewniać rejestrowanie dowodów ingerencji.
Jakie kary grożą za niezgodność?
Rozporządzenie zobowiązuje państwa członkowskie do ustalenia sankcji skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających. Krajowych kwot kar w Polsce nie potwierdzono w sprawdzonych źródłach, więc ich nie podajemy. Skutkiem praktycznym może być też wstrzymanie wprowadzenia maszyny do obrotu.
Czym jest prEN 50742 i czy certyfikaty ISO wystarczą?
To projekt normy wspierającej wymagania cyberbezpieczeństwa maszyn. Łączy metodę oceny ryzyka z EN ISO 12100 z koncepcją stref i kanałów znaną z IEC 62443. Oznaczenie prEN wskazuje, że nie jest to jeszcze norma ostateczna, więc służy jako wsparcie metodyczne.
Same certyfikaty nie oznaczają zgodności z rozporządzeniem ani z NIS2. IEC 62443 daje model stref i kanałów dla OT, ISO/IEC 27001:2022 porządkuje system zarządzania, ISO 22301 ciągłość działania. Są szkieletem dowodów, który wspiera spełnienie wymogu.
Kiedy zakład staje się producentem?
Przy znacznej modyfikacji maszyny rola producenta przechodzi na modyfikującego. Wtedy zakład odpowiada za ocenę ryzyka, procedurę oceny zgodności i dokumentację techniczną. Ocenę, czy zmiana jest znaczna, robi się przed zamówieniem.
Jak wygląda ocena zgodności maszyn ze sztuczną inteligencją?
Dla maszyn ze sztuczną inteligencją oraz komponentów bezpieczeństwa o zachowaniach samouczących się wymagana jest ocena zgodności z udziałem jednostki notyfikowanej, zgodnie z załącznikiem I częścią A. Zamawiający powinien uwzględnić czas tej procedury w harmonogramie.
Co zakład może zrobić już teraz?
Najtańszym krokiem jest inwentarz maszyn z informacją o sterownikach, połączeniach sieciowych i zdalnym dostępie serwisowym. Pozwala on wskazać zakupy i modernizacje po 20.01.2027, a także zauważyć urządzenia widoczne z internetu, które i tak wymagają zabezpieczenia niezależnie od rozporządzenia.
Drugim krokiem jest przygotowanie wzorcowych zapisów do zapytań ofertowych: deklaracja producenta co do załącznika III pkt 1.1.9 i 1.2.1, opis stref i kanałów, zarządzanie kontami serwisowymi, procedura aktualizacji oprogramowania i forma dokumentacji cyfrowej. Dokumenty te wspierają spełnienie wymogu i dostarczają dowodu do audytu, ale nie zastępują oceny zgodności producenta.
Trzecim krokiem jest wyznaczenie jednej osoby odpowiedzialnej, która łączy automatykę, OT, bezpieczeństwo pracy i zakupy. Rozproszona odpowiedzialność to najczęstsza przyczyna spóźnionych decyzji.
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Czy rozporządzenie wymaga ustawy w Polsce?
Nie. Rozporządzenie stosuje się bezpośrednio. Krajowe przepisy dotyczą jedynie nadzoru rynku i sankcji, a ich kwot nie potwierdzono w sprawdzonych źródłach.
Czy dyrektywa 2006/42/WE przestaje obowiązywać?
Rozporządzenie ją zastępuje od 20 stycznia 2027 r. Maszyny wprowadzane do obrotu po tej dacie podlegają nowemu aktowi.
Czy zakład musi mieć specjalistę ds. cyberbezpieczeństwa maszyn?
Rozporządzenie nie wskazuje takiego stanowiska. Praktycznie potrzebna jest współpraca automatyki, OT, bezpieczeństwa pracy i zakupów.
Źródła
Masz pytanie o swój park maszynowy?
Umów krótką rozmowę z zespołem InnerWeb i omów dowody dostępu wykonawców do stref maszyn.
Porozmawiajmy